Thứ Hai, 25 Tháng Hai, 2019 15:42

Chứng cứ về cổ thành Ai trong Kinh Thánh

 

Các nhà khảo cổ học tại Israel đã dựa trên mô tả về trận chiến trong Cựu Ước để định vị nơi mà họ cho là thành phố Ai từng được đề cập.

 

Ðội ngũ các chuyên gia do tiến sĩ Scott Stripling tại TP Houston (Mỹ) dẫn đầu đã khai quật Khirbet el-Maqatir, một địa điểm gần Jerusalem trong vài năm qua. Và giờ đây, họ chính thức công bố đã tìm được vị trí của cổ thành Ai, được đề cập trong Sách Giôsuê viết về nhà tiên tri đầu tiên của Israel sau thời ông Môsê. Ðây là dự án nhận được sự tài trợ từ Hiệp hội Nghiên cứu Kinh Thánh (ABR), trụ sở tại Mỹ, nơi tiến sĩ Stripling giữ vai trò Giám đốc Khảo cổ.

Vùng Khirbet el-Maqatir nhiều khả năng là thành Ai

Giả thuyết trái ngược

Theo Sách Giôsuê, thành Ai rơi vào tay người Israel cổ sau hai lần kéo quân tấn công. Nếu nỗ lực đoạt thành lần đầu tiên thất bại do tội lỗi của một người Israel tên Achan, trận đánh kế tiếp được Chúa giúp đã mang lại chiến thắng cho họ. Phe chiến thắng đã bắt vua thành Ai, treo ông ta lên cây cho đến chiều tối trước khi đặt xác lên cổng thành và chèn đá lên. Kế đến, người Israel đốt trụi thành Ai. “Giôsuê cho phóng hỏa thiêu rụi thành Ai, và biến nó thành một đống tro tàn vĩnh viễn, như đã có ngày nay” (Giôsuê 8,28).

Là địa điểm đóng vai trò quan trọng trong cuộc di cư của người Do Thái cổ, thành Ai nhận được sự quan tâm đặc biệt của giới học giả và khảo cổ học Kinh Thánh. Có thể kể đến những công trình nghiên cứu từ thập niên 1920. Dựa trên cuộc khảo sát vào năm 1924, nhà khảo cổ học người Mỹ W.F. Albright kết luận rằng làng et-Tell, cách Jerusalem khoảng 16 km về hướng bắc, là vị trí từng tồn tại cổ thành Ai trong Kinh Thánh. Sau khi khai quật nơi này từ năm 1933-1935, nhà khảo cổ học trẻ tuổi nhưng vắn số Judith Marquet-Krause đưa ra giả thuyết ngôi làng được xây dựng bên trên tàn tích của nơi định cư nổi tiếng vào đầu thời đại đồ đồng.

Nhóm của tiến sĩ Stripling trong quá trình khai quật để xác định vị trí cổ thành đã phát hiện nhiều manh mối mới

Marquet-Krause đã không tìm được chứng cứ cho thấy từng xảy ra sự kiện chiếm đóng tại nơi này vào cuối thời đại đồ đồng (năm 1400 trước Công nguyên), giai đoạn mà đa số các chuyên gia khảo cổ học cho rằng là thời điểm người Israel cổ tiến vào nơi đặt lãnh thổ Israel. Joseph Callaway, giáo sư chuyên về Cựu Ước và khảo cổ học Kinh Thánh, đã khai quật et-Tell từ năm 1964 đến 1972. Ông rút ra kết luận thành Ai không tồn tại vào thời nhà tiên tri Giôsuê, và có thể thông tin được đề cập trong Sách Giôsuê là về cuộc chinh phục thành Bethel, cách et-Tell vài cây số. Vì thiếu chứng cứ sử học, đa số các chuyên gia ngày nay đều bác bỏ khả năng Kinh Thánh từng ghi nhận về cuộc xâm lăng thành Ai.

Manh mối mới

Thế nhưng, trong những năm gần đây, một số nhà khảo cổ học quyết định quay lại giả thuyết cũ. Vào năm 1994, Bryant G. Wood, một thành viên của ABR, bắt đầu khai quật Khirbet el-Maqatir, cách et-Tell khoảng 1 km về phía đông, nhằm kiểm tra khả năng nơi này có thể là địa điểm từng đặt cổ thành trong Kinh Thánh theo như manh mối từ người Ả Rập địa phương. Trong bài viết năm 2008, chuyên gia Wood ghi nhận địa hình của et-Tell lẫn Bethel đều không phù hợp với mô tả trong Kinh Thánh. Ông bảo lưu quan điểm cho rằng Khirbet el-Maqatir chính là vị trí đặt thành Ai khi xưa. Và ABR hiện đang tìm cách chứng minh điều đó. Tàn tích còn sót lại cần chứng tỏ các thông tin sau: một thành phố cổ có hệ thống tường thành, cổng chính ở hướng bắc. Và phần còn lại của cái cổng đã được tìm thấy trong năm đầu tiên ABR tiến hành khai quật. Ðội ngũ của tổ chức này cũng phát hiện gốm sứ có niên đại vào cuối thời đại đồ đồng.

Tiến sĩ Stripling đã tiếp quản dự án từ năm 2013-2017. Ông giải thích rằng, để có thể xác định đây là thành Ai, họ cần phải tìm thấy nơi diễn ra một trận mai phục của các toán quân Israel cổ ở phía tây cổ thành, theo mô tả trong Sách Giôsuê. Giám đốc dự án cho hay, nhiều khả năng quân Israel đã náu mình ở Wadi Sheban, một thảm cây khô ở phía tây Khirbet el-Maqatir. Ðể kiểm tra khả năng này, 3 thành viên của đội khảo cổ đã vác ba lô chạy từ thảm cây đến vị trí được cho là Ai, và họ chỉ mất 5 phút. Lưu ý rằng, et-Tell không có địa điểm nào ở phía tây có thể che giấu các đội quân.

Hiện tiến sĩ Stripling đang chuẩn bị trình bày báo cáo mới vào cuối năm nay, với hy vọng có thể cung cấp được chứng cứ thuyết phục trước cộng đồng khoa học rằng, Khirbet el-Maqatir chính là thành Ai trong Cựu Ước.

LING LANG

Ý kiến bạn đọc ()
Tin khác
Xem thêm