Thứ Năm, 14 Tháng Năm, 2020 14:18

Kỷ niệm 100 năm ngày sinh Ðức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II

Ngày 18.5.2020, cộng đoàn Dân Chúa khắp thế giới mừng 100 năm ngày Ðức Gioan Phaolô II chào đời. Triều đại 27 năm của vị giáo hoàng người Ba Lan đã để lại dấu ấn sâu sắc với Giáo hội hoàn vũ.

Ngày 16.10.1978, 111 vị hồng y cử tri có mặt tại mật nghị đã bầu chọn được đấng kế vị thánh Phêrô, Ðức Hồng y Karol Józef Wojtyla, Tổng Giám mục Krakow (Ba Lan). Một kết quả gây nhiều ngạc nhiên với công chúng vì đây là lần đầu tiên kể từ năm 1522, chủ chăn của Giáo hội hoàn vũ không phải người Ý. Ðức tân Giáo Hoàng chọn tông hiệu Gioan Phaolô II, một cách để tưởng nhớ đến Ðức Gioan Phaolô I - vừa được Chúa gọi về; và Ðức Gioan XXIII, Ðức Phaolô VI - những vị giáo hoàng đã mang lại làn gió mới cho Giáo hội với Công đồng Vatican II. Trong những lời đầu tiên với cộng đoàn Dân Chúa, ngài bày tỏ: “Các vị hồng y đã chọn ra Giám mục thành Rome. Họ đã chọn một người đến từ đất nước xa xôi, xa nhưng cũng luôn gần gũi để hiệp thông trong đức tin và truyền thống Kitô”. Vị giáo hoàng người Ba Lan nhanh chóng được cả thế giới chú ý, ngài trẻ trung (58 tuổi) nhưng dày dạn kinh nghiệm vì làm giám mục đã 20 năm và đặc biệt, có phong thái năng động vì là một người yêu thể thao, thường đi bộ dã ngoại, leo núi và trượt tuyết rất giỏi.

Linh mục trẻ (thứ hai từ trái sang) ở Krakow năm 1950

Sáu ngày sau, trong lễ khởi đầu sứ vụ chủ chăn Giáo hội hoàn vũ, Ðức Gioan Phaolô II đã có lời mời gọi rất nổi tiếng, vẫn thường xuyên được nhắc lại sau này: “Ðừng sợ hãi! Hãy mở, mở toang mọi cánh cửa cho Chúa Kitô. Với quyền năng cứu độ của Người, hãy mở biên giới của các quốc gia, các hệ thống chính trị và kinh tế, các lãnh vực văn hóa và phát triển”.

Những nốt trầm đầu đời

Ðức Gioan Phaolô II nổi tiếng là con người của cầu nguyện, với đức tin sâu sắc. Ðây là kết quả của đời sống gia đình đạo đức, thánh thiện và được hình thành sau nhiều biến cố đau buồn trải suốt từ thời niên thiếu đến những năm tháng tuổi trẻ của ngài. Cậu bé Karol Wojtyla sinh ngày 18.5.1920 ở Wadowice, một thị trấn ở miền nam Ba Lan, cách Krakow chỉ khoảng 50 cây số. Cậu là con út trong gia đình có 3 người con, nhưng người chị Olga Maria đã mất khi mới sinh, chỉ còn lại anh cả Edmund Antoni. Cha mẹ của “Lolek” - tên ở nhà của vị giáo hoàng tương lai - là những tín hữu Công giáo nhiệt thành. Khi Lolek mới 9 tuổi, mẹ của cậu - bà Emilia Kaczorowska - qua đời vì bị nhiễm trùng thận. Ba năm sau, anh cả Edmund, bác sĩ trẻ 26 tuổi, cũng mất sau khi điều trị cho bệnh nhân giữa dịch bệnh sốt ban đỏ và bị lây bệnh. Theo báo La Vie, các tác giả viết về tiểu sử của Ðức Gioan Phaolô II đều nhận định rằng có lẽ những mất mát quá lớn từ thuở nhỏ đã làm ngài luôn có một niềm cậy trông và tình cảm đặc biệt với Ðức Maria. Và thực tế là người cha - cũng tên Karol Wojtyla - và con trai Lolek đã cùng vượt qua những đau buồn bằng việc đọc kinh Mân Côi mỗi tối.

Đức Tổng Giám mục Krakow Karol Wojtyla trong chuyến thăm Đức năm 1964 - ảnh Getty Image

Ở trường, cậu học trò Lolek được mọi người yêu mến vì sáng dạ và chăm chỉ. Cậu đặc biệt giỏi văn và rất yêu thích kịch nghệ. Do gia đình Wojtyla luôn cho các con học tại những ngôi trường Công giáo, và với kết quả học tập xuất sắc, tháng 5.1938, Karol Wojtyla được đích thân Ðức cha Adam Sapieha, Tổng Giám mục Krakow, trao bằng tốt nghiệp trung học. Vị chủ chăn lập tức chú ý đến người học trò giỏi giang, ngài hỏi một thầy giáo: “Cậu ấy định làm gì sau khi tốt nghiệp? Có ý vào Chủng viện không?”. Karol trả lời: “Thưa Ðức cha, con sẽ học ngành văn chương và triết học”“Ôi, tiếc quá!”, Ðức cha Sapieha thốt lên. Tuy nhiên, đời sinh viên của Karol cũng sớm bị gián đoạn vì thế chiến thứ hai bùng nổ. Ðể tránh bị bắt sang Ðức lao động khổ sai, chàng sinh viên xin vào làm trong một nhà máy hóa chất, rồi công trường đá. Mùa đông năm 1941, cha của cậu qua đời. 21 tuổi, Karol đã không còn người thân nào trong gia đình. Bạn bè càng thấy cậu dành nhiều thời gian hơn cho những buổi suy niệm, cầu nguyện… Và có lẽ cũng từ biến cố ấy, chàng thanh niên đã nhận ra ơn gọi thiêng liêng. Sau khi thoát một cách kỳ diệu khỏi cuộc vây bắt của Ðức quốc xã, Karol đã bí mật theo học tại Ðại chủng viện. Thế chiến kết thúc. Ngày 1.11.1946, Ðức Tổng Giám mục Sapieha đã truyền chức linh mục cho cậu học trò mà ngài đặc biệt chú ý vào 8 năm trước. 12 năm sau, ngày 28.9.1958, cha Karol được Ðức Giáo Hoàng Piô XII tấn phong Giám mục Phụ tá Krakow, vị giám mục trẻ nhất Ba Lan và đến năm 1964, ngài trở thành Tổng Giám mục Krakow.

Chuyến thăm lịch sử tại Cuba

Thập niên 1960 cũng là thập niên của Công đồng Vatican II (1962-1965), một trong những sự kiện quan trọng nhất ở thế kỷ XX của Giáo hội. Tuy là vị trẻ nhất trong Hội đồng Giám mục Ba Lan tham dự Công đồng, nhưng bằng những đóng góp sâu sắc trong nhiều chủ đề, chẳng hạn như gia tăng vai trò của giáo dân, tăng cường đối thoại đại kết… và thông thạo 7 ngoại ngữ (Anh, Ðức, Latinh, Nga, Pháp, Tây Ban Nha, Ý), ngài dần đảm nhận vai trò phát ngôn viên của phái đoàn nước này. Các vị hồng y, giám mục đến từ khắp thế giới bắt đầu biết đến Ðức cha Karol Wojtyla. Không lâu sau khi kết thúc công đồng, năm 1967, ngài được Ðức Giáo Hoàng Phaolô VI vinh thăng hồng y.

28 vòng Trái đất

Trên chuyến bay trở về Rome sau Ðại hội Giới trẻ thế giới (WYD) ở Brazil năm 2013, Ðức Thánh Cha Phanxicô nói với các phóng viên về đấng đã khai sinh ra WYD: “Nhắc đến Ðức Gioan Phaolô II, với tôi, đây là ‘đại thừa sai của Giáo hội’: một thừa sai, một người đã mang Tin Mừng đến khắp nơi. Ngài lên đường! (…) Quả đúng là Phaolô, là thánh Phaolô, con người của ra đi. Với tôi, ngài vĩ đại”. Quả thật, kể từ lúc được mật nghị bầu chọn vào năm 1978, triều đại của Ðức Gioan Phaolô II là những chuyến đi, những cuộc gặp gỡ nối tiếp nhau. Trong 27 năm làm chủ chăn Giáo hội hoàn vũ, ngài đã có 104 chuyến tông du nước ngoài, thăm 130 quốc gia và vùng lãnh thổ; 143 chuyến thăm mục vụ trong nước Ý; đã đến 317/333 giáo xứ ở Rome. Trừ những khi không có ở Vatican, thứ tư tuần nào ngài cũng lần lượt ăn trưa với các vị chánh xứ, phó xứ từ khắp địa phận Rome, để được nghe kể chuyện xứ đạo, hiểu rõ hơn về dân tình. Tổng cộng, theo Le Figaro, các chuyến đi của vị giáo hoàng người Ba Lan có chiều dài tương đương với 28 vòng Trái đất; hoặc gấp 3 lần khoảng cách từ hành tinh Xanh đến Mặt trăng!

Bức tường Than Khóc - Israel, tháng 3.2000 - ảnh: Getty Image

Nơi nào ngài viếng thăm, từ châu Á, châu Phi đến Mỹ Latinh, hay khi về thăm quê nhà Ba Lan, Ðức Gioan Phaolô II cũng chinh phục hoàn toàn trái tim của toàn thể cộng đồng. Một “ngư phủ” nhiệt thành của Chúa! Ngày 23.1.1998, ngài là vị giáo hoàng đầu tiên trong lịch sử tông du Cuba và được nhà lãnh đạo Fidel Castro tiếp đón nồng hậu. Cũng chính vì mối quan hệ tốt đẹp này nên khi Ðức Gioan Phaolô II về với Chúa ngày 2.4.2005, Cuba đã tuyên bố quốc tang 3 ngày.

Ngoài tạo cơ hội hàn gắn những khác biệt về chính trị, qua các chuyến đi, vị “đại thừa sai của Giáo hội” còn tạo nên những chiếc cầu nối cho đối thoại liên tôn, với Phật giáo, Do Thái giáo, Hồi giáo, Chính thống giáo... Tháng 5.1999, ngài tiếp tục là vị giáo hoàng đầu tiên đến thăm một quốc gia mà người Chính Thống giáo chiếm đa số: Romania. Tại thủ đô Bucarest, Ðức Thượng phụ Chính Thống giáo Romania Théoctist ngồi cạnh ngài trên “tông xa” (papamobile). Một hình ảnh lịch sử! Hai năm sau, ngài tông du một quốc gia Chính thống giáo khác là Hy Lạp. Tại Athens, trước sự ngạc nhiên của mọi người, Ðức Gioan Phaolô II ngỏ lời xin lỗi về những sai lầm trong quá khứ của Giáo hội Công giáo, nhất là trận đánh Constantinople của Thập Tự quân vào năm 1204.

Không chỉ “đi ra” một mình, ngài còn muốn xây dựng một Giáo hội đến với thế giới. Dưới triều đại của Ðức Gioan Phaolô II, số lượng Tòa Sứ thần ở khắp các châu lục đã tăng gấp đôi, từ 85 vào năm 1978 lên 174 vào năm 2005.

Là người ra đi, đến với thế giới, nên khi Ðức Gioan Phaolô II được Chúa gọi về, cả thế giới đã đến Rome để tiễn biệt ngài. Từ ngày 2-8.4.2005, 3 sân bay của thủ đô Ý là Fiumicino, Ciampino và Pratica di Mara đã đón 110 chuyên cơ của các lãnh đạo quốc gia và 60 máy bay dân sự chở phái đoàn chính thức của các nước đến viếng. Lễ an táng của Ðức Gioan Phaolô II có sự tham dự của Tổng thống Ý Carlo Azeglio Ciampi, Tổng thống Mỹ Georges W. Bush, Tổng thống Pháp Jacques Chirac, Vua Tây Ban Nha Juan Carlos, Vua Bỉ Albert II, Ðức Thượng phụ Chính thống giáo Constantinople Bartholomée I, Ðức Tổng Giám mục Rowan Willians - Chủ tịch Hội đồng Giám mục Anh giáo Thế giới… Có hơn 3 triệu tín hữu từ khắp nơi đã tập trung về Vatican trong dịp này để viếng và hiệp lời cầu nguyện cho vị chủ chăn của Giáo hội hoàn vũ.

Ðức Gioan Phaolô II được Ðức Bênêđictô XVI tuyên chân phước ngày 1.5.2011 và Ðức Phanxicô tuyên thánh ngày 27.4.2014, đều tại quảng trường Thánh Phêrô ở Vatican. 

Lan Chi

Mở án tuyên chân phước cho cha mẹ Ðức Gioan Phaolô II

Ngày 7.5 vừa qua đã diễn ra phiên đầu tiên của tòa án được lập để phân tích các bằng chứng liên quan đến án tuyên chân phước cho song thân của vị thánh Giáo Hoàng người Ba Lan: bà Emilia Kaczorowska (1884-1929) và ông Karol Wojtyla (1879-1941). Thỉnh nguyện viên là linh mục Slawomir Oder, ngài cũng là thỉnh nguyện viên án tuyên thánh của Ðức Gioan Phaolô II trước đây. Nghi thức mở án tuyên chân phước đã diễn ra long trọng tại Vương Cung Thánh Ðường Ðức Bà ở Wadowice, quê nhà của vị thánh Giáo Hoàng, sau đó là thánh lễ do Ðức cha Marek Jedraszewski, Tổng Giám mục Krakow chủ sự.

Bà Emilia, giáo viên, và ông Karol, cựu quân nhân, đều là những tín hữu rất nhiệt thành. Con gái Olga Maria mất khi vừa mới sinh, vợ đột ngột qua đời khi con út - tức Ðức Gioan Phaolô II - mới 9 tuổi, vài năm sau đến lượt con trai cả Edmund cũng tử vong vì bị lây nhiễm khi chữa trị cho bệnh nhân… Ông Karol đã dành trọn vẹn tình yêu thương và thời gian của mình để dưỡng dục cậu út và truyền cho cậu đức tin sâu sắc. Ðức Gioan Phaolô kể về thân phụ: “Có những lần thức dậy giữa đêm, tôi thấy cha mình đang quỳ gối cầu nguyện. Tôi cũng luôn nhìn thấy ông quỳ như thế ở nhà thờ. Giữa hai cha con, chúng tôi không nói về ơn gọi, nhưng tấm gương của cha tôi, với tôi có thể xem như là ‘chủng viện’ đầu tiên, một chủng viện tại gia”.

 

Vatican xuất bản sách

Nhà xuất bản của Vatican (LEV) sẽ cho phát hành ngày 18.5.2020 ấn phẩm “100 năm. Lời nói và hình ảnh” về thánh Gioan Phaolô II. Sách dày 128 trang, được in với 3 thứ tiếng Anh, Ba Lan và Ý, là tập hợp những câu nói nổi tiếng và những hình ảnh ghi dấu ấn trong 27 năm triều đại của ngài. Trong phần đề tựa, Ðức Thánh Cha Phanxicô viết: “Những đau buồn mà Ðức Gioan Phaolô II đã trải qua, ngài phó dâng trọn vẹn lên Chúa. Nhờ đó, ngài được trui rèn, nên đức tin vốn đã rất sâu sắc nhờ sự giáo dục của gia đình đã trở nên mạnh mẽ hơn. Ngài là một nhà giáo dục kiệt xuất của giới trẻ. Nhờ ngài - một mục tử cũng trẻ tuổi - nhiều người trẻ đã tìm được con đường đức tin…”.

 

Ý kiến bạn đọc ()
Tin khác
Xem thêm