Thứ Sáu, 03 Tháng Giêng, 2020 14:51

Những sự kiện nổi bật trong năm 2019 của Giáo hội hoàn vũ

 

2019 là một năm nhiều sắc màu của Giáo hội Công giáo, đặc biệt với các điểm nhấn là tiếp tục đà cải cách; đẩy mạnh sứ mệnh truyền giáo; đồng hành với thế hệ trẻ; chăm lo cho vùng ngoại biên và bảo vệ Ngôi nhà chung Chúa ban.

 

Ðại hội Giới trẻ Thế giới tại Panama

Hàng trăm ngàn thanh niên trên khắp thế giới đã tụ họp về thủ đô Panama để tham gia Ðại hội Giới trẻ Thế giới (WYD) lần thứ 34 từ ngày 23 - 27.1. Ðây cũng là chuyến tông du mở màn năm 2019 của Ðức Giáo Hoàng Phanxicô. Nước chủ nhà đã bắt tay vào khâu chuẩn bị từ ngày 31.7.2016, khi Ðức Thánh Cha kết thúc WYD ở Krakow, Ba Lan, và thông báo địa điểm tổ chức tiếp theo. Ðức Phanxicô đã chính thức mở màn Ðại hội tại khu cảng Cinta Costera vào ngày 24.1 và tham gia chặng đàng thánh giá với giới trẻ ngày 25.1. Ngày 26.1, ngài thánh hiến nhà thờ Chánh tòa Panama, công trình có niên đại hơn 200 năm, trước khi dùng bữa ở trường San José. Ngày cuối của chuyến tông du, ngài chủ tế lễ bế mạc Ðại hội và đến sân vận động Rommel Fernández gặp gỡ hơn 30.000 tình nguyện viên trước khi lên máy bay về Vatican.

 

Tông huấn Christus vivit

Ngày 2.4.2019, Tòa Thánh đã công bố tông huấn Christus vivit (Ðức Kitô đang sống) của Ðức Giáo Hoàng, đúc kết từ thành quả làm việc của kỳ Thượng Hội đồng Giám mục về giới trẻ vào tháng 10.2018. Văn bản này đã được ngài ký vào lễ Truyền tin - 25.3 tại Ðền thánh Ðức Bà Loreto (Ý). Bản tông huấn gồm 9 chương và 299 đoạn, là lời mời gọi giới trẻ đồng hành với Giáo hội trong hành trình gieo hạt giống Tin Mừng, và cũng là lời nhắn nhủ Giáo hội hãy mở lòng, đừng ngại những thay đổi được khơi nguồn từ sức sống của tuổi trẻ.

Christus vivit nhấn mạnh giới trẻ là “hiện tại của Thiên Chúa” và tuổi trẻ là “khoảng thời gian của mơ ước và chọn lựa”, để “sống và trải nghiệm”. Theo Ðức Phanxicô, để giới trẻ tham gia nhiều hơn vào đời sống của Giáo hội thì trước hết cần phải tin tưởng vào khả năng của họ và giúp họ tự tin vào khả năng đó. “Ðiều quan trọng nhất là mỗi bạn trẻ có thể thốt ra lời loan báo đầu tiên trên mảnh đất màu mỡ là trái tim của một bạn trẻ khác”. Ngài nhấn mạnh vai trò của họ trong việc rao giảng đức tin “bằng ngôn ngữ của giới trẻ ngày nay”.

 

Cải cách Ngân hàng Vatican

Ðức Giáo Hoàng Phanxicô đã ký một sắc lệnh vào ngày 8.8 phê duyệt quy chế mới của Viện Giáo vụ (IOR, còn gọi là Ngân hàng Vatican), thay thế bộ quy chế cũ được Ðức Gioan Phaolô II ban hành năm 1990. Văn bản này được áp dụng để thử nghiệm và dần hoàn thiện trong vòng hai năm, với nhiều thay đổi quan trọng nhằm làm minh bạch hóa IOR. Một trong những điều khoản quan trọng là bổ nhiệm kiểm toán viên độc lập bên ngoài - có thể là cá nhân (như các chuyên gia) hoặc công ty - để thay thế cho các kiểm toán viên nội bộ. Nhiệm vụ của họ là kiểm tra lại toàn bộ kết quả tài chính của IOR theo đúng quy chuẩn quốc tế. Về cấu trúc điều hành, IOR sẽ giảm từ 5 còn 4 bộ phận chính, đứng đầu là Ủy ban Hồng y, gồm 5 vị do Ðức Giáo Hoàng bổ nhiệm cho nhiệm kỳ 5 năm, không tái bổ nhiệm. Trước đây, các thành viên của ủy ban này không bị giới hạn số lần tái bổ nhiệm.

Ngoài ra, theo quy chế mới, “toàn bộ nhân viên của Viện Giáo vụ sẽ không được làm việc cho bất kỳ cơ quan / văn phòng / hội đồng nào - dù là được trả lương hay làm tình nguyện - hoặc tham gia các hoạt động thương mại nào khác, dù là trong nội bộ hay bên ngoài thành quốc Vatican. Tất cả nhân viên IOR phải tuân thủ quy tắc đạo đức được Hội đồng Giám sát ban hành”. Quy định này nhằm tránh nguy cơ xảy ra xung đột quyền lợi.

 

13 tân Hồng y

Sau khi đọc kinh Truyền Tin vào ngày 1.9.2019, Ðức Thánh Cha đã bất ngờ công bố danh sách 13 tân hồng y. Ðức Phanxicô một lần nữa khẳng định mục tiêu hướng về các vùng ngoại biên của Giáo hội qua việc lựa chọn ngày vinh thăng - 5.10 - ngay trước kỳ Thượng Hội đồng Giám mục về Amazon, khu vực có đông đảo thổ dân sinh sống và thuộc Tháng đặc biệt về Truyền giáo; cũng như có đến 8/13 vị nhận mũ đỏ thuộc các hội dòng có nhiều đóng góp trong lịch sử gieo trồng hạt giống Tin Mừng đến khắp thế giới. Một điểm nhấn khác trong danh sách các tân hồng y là sự hiện diện của những vị có vai trò quan trọng về đối thoại liên tôn, đặc biệt là với Hồi giáo. Theo Ðức Thánh Cha, Giáo hội không những cần đi về những “vùng ven” dễ bị quên lãng mà còn cần mở rộng biên giới, đến với thế giới, đến với các tôn giáo bạn. Ðây là lần thứ 6 Ðức Phanxicô trao mũ hồng y trong triều đại của ngài. Những lần trước là vào tháng 2.2014, tháng 2.2015, tháng 11.2016, tháng 6.2017 và tháng 6.2018.

 

Thượng Hội đồng Giám mục về vùng Amazon

Thượng HÐGM diễn ra từ ngày 6-27.10 tại Vatican, với chủ đề là “Amazon: Những con đường mới cho Giáo hội và cho một nền sinh thái toàn diện”. Sau 3 tuần nghị sự, kỳ công nghị đã gợi mở những hướng đi trong tương lai vì Ngôi Nhà Chung mà Chúa đã ban cho nhân loại, và cũng vì sự tồn vong của những bộ tộc bản địa. Tài liệu chung kết đã được các nghị phụ thông qua vào ngày 26.10 với nội dung xuyên suốt là sự hoán cải, ở nhiều góc độ: sinh thái, văn hóa, công nghị và mục vụ. Amazon là một vùng rộng lớn, hệ sinh thái vô cùng đa dạng, ít người sinh sống - chủ yếu là người bản địa, được xem là “trái tim sinh học” của hành tinh Xanh… Tuy nhiên, vùng đất huyền thoại ấy đang phải đối mặt với quá nhiều thách thức, từ biến đổi khí hậu, phá rừng, đến khai thác vô tội vạ các nguồn tài nguyên và lãnh hậu quả đầu tiên chính là thổ dân.

Ðể đồng hành với thổ dân Amazon, nâng đỡ họ cả về đời sống vật chất lẫn trên hành trình gieo trồng, nuôi dưỡng hạt giống đức tin, các nghị phụ đã nêu ra nhiều đề xuất, bao gồm xây dựng một mạng lưới linh mục, tu sĩ chuyên trách các bộ tộc bản địa, đồng thời thành lập một tổ chức đặc biệt để quy tụ các vị giám mục của vùng này. Liên quan đến “hoán cải về mục vụ”, trong phiên họp cuối, sau khi Tài liệu chung kết được thông qua, Ðức Giáo Hoàng đã ghi nhận đề xuất nghiên cứu về nghi lễ Amazon, tôn trọng các di sản về phụng vụ, thần học của Giáo hội địa phương. Trong thời gian tới, Ðức Phanxicô sẽ cho thành lập một phân bộ chuyên trách vùng Amazon trong Bộ Phục vụ Phát triển Nhân bản Toàn diện.

 

Giáo hội có thêm 5 vị thánh

Ðức Giáo Hoàng Phanxicô đã chủ sự lễ tuyên thánh cho 5 vị chân phước trước khoảng 50.000 tín hữu đến từ khắp các châu lục vào ngày 13.10. Trong số những người tham dự có 50 vị hồng y, 385 giám mục (với hơn 60 vị từ Brazil), 3.000 linh mục và phái đoàn quan chức cấp cao của chính phủ đến từ các quốc gia quê hương của 5 vị thánh. Có đến 4/5 vị thánh mới của Giáo hội là phụ nữ, lần lượt là nữ tu người Ý Giuseppina Vannini (1859 - 1911), đấng sáng lập dòng Nữ tử Thánh Camillus; nữ tu người Ấn Ðộ Mariam Thresia Chiramel Mankidiyan (1876 - 1926), đấng sáng lập dòng Thánh Gia Thrissur; nữ tu người Brazil Dulce Lopes Pontes (1914 - 1992); và nữ giáo dân người Thụy Sĩ Margherita Bays (1815 - 1879). Vị thánh thứ năm được tuyên thánh là Ðức Hồng y người Anh John Henry Newman (1801 - 1890). Lễ tuyên thánh diễn ra trong thời điểm Thượng Hội đồng Giám mục về Amazon đang được nhóm họp tại Rome, và thu hút sự chú ý đặc biệt của các nghị phụ về vai trò của nữ giới trong Giáo hội.

 

Tháng Truyền giáo ngoại thường

Ngày 1.10, Ðức Thánh Cha đã chủ sự giờ kinh chiều tại Vương Cung Thánh Ðường Thánh Phêrô và mở đầu tháng 10 đặc biệt về truyền giáo với chủ đề: “Ðược Rửa tội và được sai đi: Giáo hội của Ðức Kitô trong sứ vụ giữa thế giới”. Ngày 1.10 cũng là lễ thánh Têrêsa Hài Ðồng Giêsu, quan thầy của các xứ truyền giáo. Năm 2017, Ðức Thánh Cha quyết định tổ chức tháng ngoại thường về truyền giáo nhân 100 năm tông thư Maximum Illud - Sứ vụ Cao cả của Ðức Bênêđictô XV về việc loan báo Tin Mừng. Qua Tháng Truyền giáo ngoại thường, Ðức Phanxicô nhấn mạnh, Thiên Chúa muốn một Giáo hội sẵn sàng lên đường, không để mất thời gian ta thán “thiếu tín hữu” hay tiếc rẻ cho những giá trị xưa cũ. Thiên Chúa muốn Giáo hội trong những sứ vụ để “trở thành muối cho đất và men cho thế gian”.

 

Ðổi tên Văn khố Mật Vatican

Trong tự sắc do Vatican công bố hôm 28.10, Ðức Thánh Cha đã đổi tên kho lưu trữ nổi tiếng của Tòa Thánh sau hơn 400 năm tồn tại. “Archivum Secretum Vaticanum”, tức Văn khố Mật Vatican, đã được Ðức Giáo Hoàng Phaolô V thành lập vào năm 1612. Trong bối cảnh thế kỷ 17, từ “mật” thường được sử dụng để mô tả một cái gì đó “thuộc riêng tư, riêng biệt, riêng rẽ”, giống như nghĩa ban đầu của cái tên này là “Kho lưu trữ cá nhân của Ðức Giáo Hoàng”. Thế nhưng, theo ngữ nghĩa ngày nay, “secretum” bị hiểu thành một thứ gì đó cấm kỵ, thậm chí còn mang hàm nghĩa tiêu cực, và tạo ra cảm giác thiếu minh bạch. Ðó là lý do Ðức Phanxicô muốn đổi tên để phá tan những sự nhập nhằng và mơ hồ lâu nay đối với văn khố.

Trên thực tế, ngài khẳng định kho tài liệu khổng lồ ở Vatican là “báu vật” thực sự của lịch sử. Dù văn khố là bộ sưu tập riêng của các triều đại giáo hoàng, nơi này vẫn luôn mở cửa chào đón các học giả nghiên cứu từ năm 1881. Ðức Thánh Cha giải thích, kể từ khi Archivum Secretum Vaticanum được thành lập, mỗi vị giáo hoàng đều rất cẩn trọng trong việc gìn giữ di sản tài liệu quý giá đối với Giáo hội nói riêng và cho văn hóa đại đồng nói chung. Khác với sự hiểu lầm lâu nay là văn khố là nơi “bất khả xâm phạm”, Tòa Thánh luôn muốn chia sẻ kho báu của mình với nhân loại.

 

Thảo luận về tông hiến mới

Trong năm qua, Hội đồng Hồng y Cố vấn - hiện gồm 6 vị, còn gọi là C6 - đã tham gia nhiều khóa họp và một trong những chủ đề chính là bàn về bản tông hiến mới Praedicate evangelium - Hãy rao giảng Tin Mừng. Văn bản này dự kiến sẽ được thay thế cho tông hiến hiện hành Pastor Bonus - Mục tử nhân lành được ban hành vào năm 1988, dưới triều đại của Ðức Gioan Phaolô II. Vatican News dẫn lời Ðức Hồng y Marcello Semeraro, Thư ký của Hội đồng Hồng y cho biết, trọng tâm của bản tông hiến mới là truyền giáo, như lời của Chúa Giêsu: “Các con hãy đi khắp thế gian, rao giảng Tin Mừng cho mọi tạo vật” (Mc 16, 15). Theo Ðức Hồng y, tất cả các bộ của giáo triều đều có tham gia đóng góp về tư liệu hoặc đề xuất ý kiến cho Praedicate evangelium. Dự thảo của văn bản sắp được công bố cũng đã được gởi để tham khảo ý kiến đến chủ tịch Hội đồng Giám mục các nước; đến các Giáo hội Công giáo Ðông phương; các vị sứ thần Tòa Thánh; Liên hiệp các Bề trên tổng quyền (dòng nam và dòng nữ); và các Ðại học Giáo Hoàng.

 

Tân Bộ trưởng Truyền giáo

Ngày 8.12, Ðức Phanxicô đã bổ nhiệm Ðức Hồng y Luis Antonio Gokim Tagle làm Bộ trưởng Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc (còn gọi là Bộ Truyền giáo), thay thế Ðức Hồng y người Ý Fernando Filoni được trao sứ vụ mới ở đoàn Hiệp sĩ Mộ Thánh Giêrusalem. Ðức Hồng y Tagle sinh ngày 21.6.1957 tại Manila trong một gia đình Công giáo nghèo. Ngài thụ phong linh mục năm 1982 tại giáo phận Imus và lần lượt được bề trên giao phó nhiều sứ vụ, nhưng nổi bật nhất vẫn là về đào tạo, khi làm cha giáo và là cha linh hướng ở Trường Thần học thuộc Ðại Chủng viện của giáo phận. Năm 1985, ngài được cử đi học tại Ðại học Công giáo Mỹ ở thủ đô Washington và tốt nghiệp với bằng Tiến sĩ Thần học hạng ưu nhờ luận án về những tiến triển của khái niệm Giám mục đoàn kể từ Công đồng Vatican II. Trở về nước, ngài tiếp tục giảng dạy và đã từng là Giám đốc một số chủng viện. Từ những năm cuối thập niên 1990, cha Tagle đã được nhiều người biết đến ở vai trò đào tạo, đồng thời được xem là một trong những nhà thần học nổi bật nhất của châu Á.

Sau một thời gian làm cha sở giáo xứ Chánh tòa Imus, ngài được Ðức Gioan Phaolô II tấn phong Giám mục giáo phận này vào năm 2001. Vị chủ chăn đã dành nhiều sự quan tâm cho mục vụ giới trẻ, nhất là những thanh thiếu niên có hoàn cảnh khó khăn. Ngày 13.10.2011, ngài được Ðức Bênêđictô XVI bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Manila - giáo phận có gần 3 triệu giáo dân. Hơn một năm sau, ngày 24.11.2012, ngài được vinh thăng hồng y. Năm 2014, ngài trở thành Chủ tịch Caritas Quốc tế và là cộng sự đắc lực của Ðức Thánh Cha Phanxicô trên con đường xây dựng “Giáo hội nghèo khó của người nghèo”. Ðức Hồng y Tagle là vị bộ trưởng thứ hai người châu Á của Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc - một thánh bộ trọng yếu của giáo triều - sau Ðức Hồng y người Ấn Ðộ Ivan Dias (từ năm 2006 - 2011). 

Lan Chi

Ý kiến bạn đọc ()
Tin khác
Xem thêm