Chủ Nhật, 04 Tháng Mười Hai, 2022 16:00

“Các tôn giáo tham gia rất hiệu quả vào việc gìn giữ Ngôi nhà Chung”

 

Bão lụt, hạn hán, thời tiết cực đoan diễn ra ở khắp nơi trên thế giới, với tần suất ngày càng dày đặc, và Việt Nam cũng không nằm ngoài những ảnh hưởng từ biến đổi khí hậu. Việc bảo vệ môi trường không còn là việc của riêng quốc gia, riêng tôn giáo hay riêng cá nhân nào…

 

Nhân hội nghị “Ký kết và triển khai chương trình phối hợp phát huy vai trò các tôn giáo tham gia bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu giai đoạn 2022-2026” vừa được tổ chức tại TPHCM, Báo Công giáo và Dân tộc đã có dịp trao đổi với ông Nguyễn Văn Thanh, Trưởng Ban Tôn giáo - Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, về giai đoạn đầu tiên (2015-2020) của chương trình này.

Caritas giáo phận Hà Tĩnh hưởng ứng chiến dịch bảo vệ môi trường “Chúng ta cùng nhau” - ảnh: Caritas Việt Nam

 

CGvDT: Ông có thể điểm lại những nét chính của chặng đường đầu tiên mà các tôn giáo tại Việt Nam phối hợp để làm lan tỏa lối sống xanh, thân thiện với môi trường, hạn chế các tác nhân làm Trái đất nóng dần lên?

- Ông Nguyễn Văn Thanh: Trước hết, phải khẳng định rằng bảo vệ môi trường không chỉ là vấn đề của riêng Việt Nam, mà là vấn đề lớn mang tính toàn cầu. Khi MTTQVN chủ trì phối hợp với Bộ Tài nguyên - Môi trường vào năm 2015, mời gọi các tổ chức tôn giáo tham gia ký kết chương trình phối hợp bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu, thì tất cả 40 tổ chức tôn giáo thuộc 14 tôn giáo đều hưởng ứng tích cực, thể hiện sự quyết tâm, tình cảm và trách nhiệm tham gia vào công việc chung, không chỉ của đất nước mà của cả thế giới. Các tôn giáo đều đề cao tầm quan trọng của việc bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ Ngôi Nhà Chung của nhân loại, gìn giữ sự đa dạng sinh học, đảm bảo cuộc sống cho muôn loài…, hoàn toàn tương đồng với chủ trương chung của nước ta, cũng như các chương trình hành động của Liên Hiệp Quốc và các tổ chức quốc tế. Cụ thể như thông điệp Laudato si’ của Đức Giáo Hoàng Phanxicô, có thể xem là một “cẩm nang” về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững dành cho các tín hữu Công giáo.

Sau khi ký kết triển khai ở cấp trung ương, MTTQVN và Bộ TN-MT đã có một hướng dẫn, sau đó, toàn bộ 63 tỉnh, thành đã ký kết chương trình này ở cấp tỉnh, giữa Sở TN-MT với UB MTTQ cấp tỉnh và các tổ chức tôn giáo cấp tương đương. Bên cạnh đó, cấp trung ương cũng thành lập một Ban Chỉ đạo Chương trình phát huy vai trò các tôn giáo tham gia bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu; Trưởng Ban là một vị lãnh đạo thuộc Ủy ban Trung Ương MTTQVN; Phó Ban là một vị thứ trưởng Bộ TN-MT; các thành viên tham gia Ban Chỉ đạo gồm tất cả đại diện của 14 tôn giáo tại VN, đại diện Hội đồng Giám mục VN khi ấy là Đức TGM Phaolô Bùi Văn Đọc, TGM TGP TPHCM, Chủ tịch HĐGMVN. Hằng năm, Ban Chỉ đạo đều họp với MTTQVN và lãnh đạo Bộ TN-MT nhằm đánh giá những hoạt động đã thực hiện trong năm, chia sẻ những mô hình, kinh nghiệm hay về “sống xanh” của các tôn giáo, và thảo luận chương trình hành động của năm tiếp theo.

Một điểm có thể nhận thấy rất rõ nét là ý thức trách nhiệm, tâm huyết và tình cảm của các tổ chức tôn giáo khi tham gia chương trình này. Nhờ đó, đã tạo được tác động tích cực và giúp các tín hữu nhận thức tốt hơn. Vấn đề môi trường, biến đổi khí hậu gây ảnh hưởng chung đến đời sống hằng ngày của mỗi người, mỗi gia đình, mỗi cộng đồng, mỗi quốc gia, khu vực…, nên khi có sự mời gọi, hướng dẫn qua các chương trình hành động, kế hoạch, qua các buổi hội nghị, tập huấn, tọa đàm, giao lưu… thì nhận được sự hưởng ứng rất tích cực từ các tín hữu. Sau 5 năm triển khai, các tôn giáo tại Việt Nam đã có khoảng 2.000 mô hình hoạt động bảo vệ môi trường.

Ông Nguyễn Văn Thanh, Trưởng Ban Tôn giáo - Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

 

Tuy mới hoàn thành chặng đầu tiên, bắt đầu bước vào giai đoạn thứ hai (2022-2026), chắc chắn những khó khăn, hạn chế vẫn còn đó nhưng cũng đã có nhiều mô hình hiệu quả, lan tỏa tốt trong cộng đồng và quan trọng nhất là được duy trì một cách bền vững?

- Các tôn giáo tham gia không chỉ bằng lời mời gọi mà bằng những hành động rất cụ thể, từ truyền thông để cung cấp thông tin cho các tín hữu, cho đến thực hiện nhiều chương trình với quy mô khác nhau. Chẳng hạn, ở những ngôi chùa nhỏ thì tổ chức các cuộc thi để khuyến khích Phật tử tự tìm hiểu về biến đổi khí hậu, về bảo vệ thiên nhiên… Ở quy mô lớn hơn, ngoài các lớp tập huấn về môi trường cho các tôn giáo do Bộ TN-MT, UB MTTQVN các cấp triển khai, thì chính mỗi tôn giáo cũng chủ động tự tổ chức những lớp tập huấn về chủ đề này: trách nhiệm trong bảo vệ môi trường; các hành động thiết thực để “sống xanh” như không xả rác, phân loại rác, tiết kiệm năng lượng… Năm 2016, TGP TPHCM đã tổ chức tập huấn về bảo vệ môi trường cho hơn 300 linh mục, với thuyết trình viên là giảng viên đại học về lãnh vực này.

Nguồn lực của các tôn giáo huy động cho việc bảo vệ môi trường cũng đa dạng, phong phú. Chẳng hạn, ở nhiều ngôi chùa có riêng một hòm công đức, đề rõ là tiền công đức này dùng để ủng hộ Quỹ Bảo vệ môi trường và Ứng phó biến đổi khí hậu. Ngoài ra, có nhiều tổ chức tôn giáo đã huy động được sự đóng góp của các nhà hảo tâm từ nước ngoài, các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ. Một số tôn giáo có cách làm khác, như cộng đồng Baha’i chủ động soạn thảo một tài liệu riêng về bảo vệ môi trường từ góc nhìn của giáo lý Baha’i để phát hết cho các gia đình tín đồ.

Tại hội nghị năm 2019 ở Huế nhằm sơ kết 4 năm thực hiện, nhiều vị đại diện tôn giáo nhận định là muốn chương trình được bền vững, đồng bộ và phát triển, duy trì liên tục, thì các tôn giáo không thể làm riêng mà cần sự phối hợp với cộng đồng, huy động được MTTQ và các đoàn thể địa phương; phải đa dạng hóa nguồn lực để phục vụ cho công tác bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu, từ ngân sách Nhà nước, từ đóng góp của cộng đồng, các nhà hảo tâm, tổ chức chương trình gây quỹ…

Qua việc tham gia chương trình, các tôn giáo đã hiểu về nhau hơn và gắn bó hơn. Một hình ảnh rất đẹp là cộng đồng Hồi giáo ở TPHCM có số lượng tín hữu không nhiều, nguồn lực còn hạn chế, nhưng sau khi tham gia tập huấn cùng các tôn giáo khác, các vị đại diện Hồi giáo đã nhờ phía Phật giáo hỗ trợ tổ chức các hoạt động về bảo vệ môi trường. Đã từng có những ngày tập huấn về môi trường và biến đổi khí hậu ngay trong giáo đường Hồi giáo mà báo cáo viên là các vị thượng tọa, đại đức của Phật giáo…

Giáo dân giáo xứ B’Sumrắc chăm sóc cây xanh mới trồng - Ảnh: Caritas Đà Lạt

Có thể kể được nhiều mô hình cụ thể cho thấy các tôn giáo tham gia rất hiệu quả vào việc gìn giữ Ngôi Nhà Chung. Trong 19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới, có một tiêu chí về bảo vệ môi trường và qua khảo sát thì chúng tôi thấy sự đóng góp rất cụ thể của các tôn giáo. Chẳng hạn tỉnh Đồng Nai - với giáo phận Xuân Lộc lớn nhất nước; và tỉnh Nam Định - có giáo phận Bùi Chu, với rất đông đồng bào Công giáo, là hai tỉnh đầu tiên được công nhận là tỉnh nông thôn mới. Khi chúng tôi về Đồng Nai thì nghe vị Bí thư Tỉnh ủy cho biết hai huyện đầu tiên của tỉnh này được công nhận là huyện nông thôn mới là huyện Xuân Lộc, huyện Thống Nhất, với số dân Công giáo chiếm tỷ lệ cao (50% - 70%). Tương tự, tại Nam Định, hai huyện được công nhận sớm nhất cũng đều đông đồng bào Công giáo là Nghĩa Hưng (50%) và Hải Hậu (49%). Điều này cho thấy các địa phương đều có sự đóng góp tích cực của các vị linh mục, tu sĩ và bà con Công giáo trong việc thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới - bao gồm bảo vệ môi trường.

Ví dụ tiếp theo là chùa Liên Hoa ở quận 11, TPHCM. Trước đây, gần chùa là ngã ba, nhiều người vô ý thức đến đây bỏ rác, làm mất vệ sinh. Nhiều đoàn thể phụ nữ, thanh niên từng kêu gọi dọn sạch vào một số ngày thứ Bảy, nhưng sau ngày dọn dẹp, đâu lại vào đấy. Sau này, vị thượng tọa trụ trì chùa Liên Hoa đứng ra tổ chức hoạt động gìn giữ vệ sinh chung ở khu vực ngã ba, thành lập đội tự nguyện, ban đầu chỉ gồm 5 Phật tử, nhưng đến nay, số thành viên đã lên trên 100 người. Đội này chia ca để đảm bảo tất cả các ngày cuối tuần đều có nhóm dọn dẹp khu vực ngã ba và có những ngày, vị trụ trì cũng trực tiếp tham gia. Khi người dân sống gần chùa thấy đích thân vị thượng tọa quét dọn, những người quen vứt rác bừa bãi đã ý thức hơn, bỏ được thói quen xấu. Bên cạnh đó, chùa cũng cho lắp thêm đèn để khu vực này sáng hơn vào ban đêm. Chương trình gìn giữ vệ sinh nơi công cộng do chùa Liên Hoa thực hiện đã mang lại những hiệu quả tích cực và bền vững. Thành phố đã ghi nhận điều này và giới thiệu vị trụ trì đến những quận khác để chia sẻ về mô hình của chùa.

Một ngôi chùa khác ở quận Gò Vấp thì có sáng kiến cùng với các Phật tử và đoàn thể địa phương tìm lốp xe hơi cũ đã bị bỏ đi, mang về sơn lại màu đẹp, làm thành chậu hoa, đặt ở những vỉa hè vốn từng bị bỏ rác bừa bãi. Những nơi trước đây bốc mùi hôi thối vì bị vứt đầy rác, nay được dọn sạch, lại còn có hoa tươi tắn, khiến những người vô ý thức cũng “chùn tay”, không bỏ rác nơi công cộng nữa.

 

Xin cảm ơn ông.

 

Minh Nhiên (thực hiện)

 

Ý kiến bạn đọc ()
Tin tức liên quan
Tin khác
Xem thêm