Thứ Năm, 07 Tháng Ba, 2019 16:14

“...Hội Thánh tại Việt Nam có một ảnh hưởng rất quan trọng đối với Hội Thánh Phổ Quát”

 

Ðầu năm, Ðức Tổng Giám mục Marek Zalewski - Ðại diện không thường trú của Tòa Thánh tại Việt Nam - đã dành cho báo Công giáo và Dân tộc một cuộc phỏng vấn riêng. Ngài có những đánh giá sơ lược về Hội Thánh Công giáo tại Việt Nam, về sự dồi dào trong ơn gọi cũng như các hoạt động phong phú trong đời sống đạo và làm chứng nhân Tin Mừng của cộng đồng Dân Chúa. Ngài cũng có những gợi ý về vấn đề truyền giáo, về việc đào tạo, và nhấn mạnh đến vai trò của giáo dân trong Giáo hội…

 

Xin giới thiệu cùng quý độc giả.

 

CGvDT : Cộng hòa Trung Phi, Liên Hiệp Quốc (New York, Mỹ), Anh, Ðức, Thái Lan, Singapore, Malaysia…, và gần đây là Zimbabwe, hành trình phục vụ về ngoại giao cho Tòa Thánh của Ðức Tổng đã trải dài ở 4 châu lục. Ðiều này đã giúp Ðức Tổng có được nhãn quan khá bao quát về Giáo hội hoàn vũ ? Dựa trên nhãn quan đó và qua nhiều chuyến thăm mục vụ kể từ tháng 9.2018, xin Ðức Tổng có những nhận định cá nhân về Giáo hội và đời sống đức tin tại Việt Nam ?

+ Ðức TGM  Marek Zalewski: Trước hết, xin cảm ơn các bạn đã liên hệ và gặp gỡ tôi để chuẩn bị cho cuộc phỏng vấn này.

Ấn tượng đầu tiên của tôi về Hội Thánh Công giáo tại Việt Nam là rất tích cực. Trong các cuộc thăm viếng mục vụ, tôi đã nhận ra rất nhiều sự lạc quan, đã chứng kiến một đức tin và đức cậy sâu xa nơi những người giáo dân, đặc biệt là ở thế hệ trẻ. Tôi cũng đã nhận thấy rất nhiều ơn gọi cho chức linh mục giữa các thanh thiếu niên, cũng như ơn gọi cho đời sống tu trì và thánh hiến giữa các thanh thiếu nữ.

 

Trong lần ghé thăm TGP.TPHCM hồi đầu tháng 10, Ðức Tổng từng nhận định: “Tương lai Hội Thánh tùy thuộc vào các chủng viện và dòng tu”. Việc đào tạo linh mục, tu sĩ cần được nhấn mạnh hay cập nhật ở những điểm nào để có thể dễ dàng kết nối với một thế giới không ngừng thay đổi ? Xin Ðức Tổng giới thiệu một số cách để thích ứng với đặc thù văn hóa, xã hội của nước bản địa, trong chương trình đào tạo ở các Ðại Chủng viện hay Học viện dòng tại các quốc gia mà Ðức Tổng đã từng làm việc ?

+ Ơn gọi tu trì và thánh hiến quan trọng cho đời sống và tương lai của Hội Thánh. Tuy nhiên, Hội Thánh được hình thành bởi nhiều thành phần chứ không chỉ gồm các linh mục và nữ tu.

Chẳng hạn, ơn gọi “đời sống gia đình” cũng rất thiết yếu đối với Hội Thánh vì nó bao gồm những người cha người mẹ tốt lành và biết lý lẽ. Ơn gọi này không chỉ cho Hội Thánh mà còn cho cả xã hội. Thực vậy, các bậc cha mẹ bảo đảm nền giáo dục nhân bản toàn diện cho con cái. Sự hiện diện thường xuyên của các cha mẹ giúp ích cho sự phát triển thích hợp của đứa trẻ trong các phần khác nhau của cuộc đời nó.

Về phần các tu sĩ nam nữ, bằng việc sống nếp sống của họ, đã có sự đóng góp quan trọng cho sự phát triển của Hội Thánh, cả ở Việt Nam cũng thế. “Tác vụ” của họ là phục vụ dân chúng. Ngày nay, đời sống tu trì cần chạm đến những khía cạnh khác nhau của xã hội bằng việc chăm sóc mục vụ cho người nghèo và bệnh nhân, bằng việc giáo dục và nhiều việc phục vụ khác.

 

Một nhận xét của Ðức Tổng về vai trò của các nữ tu trong thế giới hôm nay ?

+ Ngay từ thời Chúa Giêsu, Người đã được một nhóm các phụ nữ đi theo giúp đỡ, và kể từ thời đó, các chị em nữ tu cũng đã quy tụ lại thành những cộng đoàn. Trải qua các thế kỷ, tương tự như phía các cộng đoàn nam tu sĩ, các cộng đoàn tông đồ nữ cũng đã phát sinh để đáp ứng các hoàn cảnh thay đổi của xã hội và giáo hội. Nhiều tu viện chiêm niệm từ thời xa xưa nay vẫn còn tồn tại, và khá đông trong số ấy vẫn đang phát triển. Nói như vậy để thấy rằng, các nữ tu luôn đóng một vai trò không nhỏ trong dòng chảy của Giáo hội từ xưa đến bây giờ.

Vị Đại diện Toà Thánh khi ngài vừa đặt chân đến sân bay Nội Bài trong chuyên thăm mục vu đầu tiên tại Việt Nam - ảnh: Đ.Q

 

- Ngày nay, thế hệ trẻ trên thế giới, và cả ở Việt Nam, đang có quá nhiều mối quan tâm, từ việc làm, gia đình đến giải trí…, nên dễ lơ là các giá trị tinh thần và đời sống đức tin. Ðây cũng là một trong những chủ đề chính tại Thượng Hội đồng Giám mục vừa qua. Tòa Thánh, qua vị đại diện là Ðức Tổng, sẽ đồng hành với Giáo hội Việt Nam ra sao trong việc gìn giữ ngọn lửa nhiệt thành ở các tín hữu trẻ ?

+ Hãy nhớ rằng trong Hội Thánh có nhiều loại thừa tác vụ khác nhau nhưng chỉ có một sứ vụ duy nhất. Ðức Giêsu Kitô đã ban cho các Tông Ðồ và những người kế vị các ngài nhiệm vụ giảng dạy, thánh hóa và cai quản nhân danh Người và quyền bính của Người. Các giáo dân cũng được chia sẻ chức vụ tư tế, ngôn sứ và vương giả của Ðức Kitô, và vì thế, họ được chia sẻ sứ vụ của toàn dân Thiên Chúa trong Hội Thánh và trong thế giới.

Vì Ðức Kitô được Cha sai đến là nguồn mạch và cội rễ của toàn thể việc tông đồ trong Hội Thánh, nên sự thành công trong việc tông đồ và sứ vụ của mọi người tùy thuộc vào việc anh chị em sống kết hợp với Ðức Kitô, theo như lời Chúa nói : “Ai ở trong Thầy, và Thầy ở trong người ấy, người ấy sẽ sinh nhiều hoa trái, vì không có Thầy, anh em không thể làm được gì” (Ga 15:5). Giới trẻ rất cần được hướng dẫn để thường xuyên xác tín điều này.

 

- Có một thực tế được một số giáo phận hay nhà dòng ở Việt Nam nhìn nhận là, khi đưa linh mục, tu sĩ Việt Nam đến một số quốc gia hay vùng lãnh thổ ngoài Việt Nam, nhiều nhất là đến Phi châu, để truyền giáo hay tái truyền giáo, hoặc hỗ trợ các Giáo hội địa phương..., vẫn thường gặp một số khó khăn do khác biệt nhiều thứ. Vậy theo Ðức Tổng, những nhà truyền giáo hôm nay cần quan tâm nhiều đến vấn đề nào để có những thành tựu như Hội Thánh mong muốn ?

+ Ðể đáp ứng nhiều cách với những thách thức phải đối diện, Hội Thánh đã quyết định tập trung hơn vào công cuộc truyền giáo ở bên ngoài, như ngày xưa là bên ngoài lục địa châu Âu được xem là một ưu tiên cấp bách đối với Hội Thánh và các dòng tu. Việt Nam là một trong số những nước được thụ hưởng hoạt động truyền giáo mở rộng này ở ngoài châu Âu.

Các hoạt động truyền giáo ngày nay cần lưu ý : Bên cạnh ơn gọi đời tu và ơn gọi hôn nhân, chúng ta cũng có ơn gọi thánh hiến của người giáo dân sống thánh hiến ngoài đời, và đó cũng là một ơn gọi quan trọng. “Do ơn gọi đặc biệt của họ, người giáo dân tìm kiếm Nước Thiên Chúa bằng cách tham gia vào công việc trần thế và quy hướng chúng đi theo thánh ý Thiên Chúa... Họ chăm lo cách đặc biệt để có thể soi sáng và sắp đặt  mọi việc trần thế có liên quan mật thiết đến họ, sao cho những công việc này có thể luôn luôn được thực hiện và phát triển theo Ðức Kitô và có thể đem lại vinh quang cho Ðấng Tạo Hóa và Ðấng Cứu Chuộc”.

Còn nữa : Sáng kiến của các Kitô hữu giáo dân là cần thiết đặc biệt khi liên quan đến việc khám phá hay phát minh ra những phương tiện để làm cho các thực tại xã hội, chính trị và kinh tế được thấm nhuần các đòi hỏi của học thuyết và đời sống Kitô giáo. Sáng kiến này là một yếu tố bình thường của đời sống Hội Thánh.

Các tín hữu giáo dân đứng ở tuyến đầu của đời sống Hội Thánh; đối với họ, Hội Thánh là nguyên tắc sinh động hóa của xã hội loài người. Vì vậy, họ phải có một sự ý thức ngày càng rõ hơn về việc không chỉ thuộc về Hội Thánh, mà còn là Hội Thánh, nghĩa là, cộng đoàn tín hữu ở trần gian dưới sự lãnh đạo của Ðức Giáo Hoàng, Thủ Lãnh chung, và của các giám mục hiệp thông với Ðức Giáo Hoàng. Họ là Hội Thánh !

Bởi vì, giống như mọi tín hữu, các Kitô hữu giáo dân được Thiên Chúa giao phó việc tông đồ do Phép Rửa và Thêm Sức của họ, nên họ có quyền và bổn phận làm việc thế nào để sứ điệp cứu rỗi của Thiên Chúa được mọi người biết đến.

Với tất cả những lưu ý vừa kể, thiết nghĩ những nhà truyền giáo cần tạo mọi điều kiện để các giáo dân nhận thức ngay chính bản thân phải rao giảng Tin Mừng, và họ là những người thừa sai đích thực.

Đức TGM Marek Zalewski cùng HĐGMVN - ảnh: Đ.Q

 

- Nói đến việc truyền giáo, Ðức Thánh Cha Phanxicô đã chọn tháng 10 năm 2019 này làm “Tháng Truyền Giáo Ðặc Biệt”, để kỷ niệm 100 năm Tông Thư Maximus illud về hoạt động của các nhà truyền giáo trên thế giới của Ðức Bênêđictô XV. Xin Ðức Tổng có một số nhận định về sự kiện này ? 

+ Như các bạn đã biết, Tông Thư Maximus illud kêu gọi vượt lên trên các ranh giới quốc gia và lấy tinh thần ngôn sứ và sự bạo dạn của Tin Mừng để làm chứng cho ý muốn cứu độ của Thiên Chúa, nhờ sứ mạng phổ quát của Hội Thánh. Chúng ta phải tái khám phá ý nghĩa thực sự của việc Phúc Âm hóa, và như Ðức Thánh Cha Phanxicô thường nói : phải chiến đấu chống lại cơn cám dỗ rình rập dưới mọi hình thức của một Hội Thánh quy về mình, rút vào vùng an toàn tiện nghi, bi quan mục vụ và tiếc nuối dĩ vãng một cách vô ích. Nói cách khác, chúng ta hãy mở lòng mình ra cho sự mới mẻ của niềm vui Tin Mừng. Tôi thực sự hy vọng rằng, Tin Mừng được công bố cho thế giới với nhiệt tâm mới và khơi dậy niềm tin, sự hy vọng nơi mọi người; đó là Tin Mừng cho biết trong Ðức Giêsu, ơn tha thứ chiến thắng tội lỗi, sự sống đánh bại sự chết và tình yêu chinh phục nỗi sợ hãi.

Ðối với lịch sử truyền giáo, Tông Thư này đánh dấu một ranh giới quyết định, vì hai lý do chính : trong khi đổi mới theo Tin Mừng, đã tách biệt công cuộc Phúc Âm hóa với công việc thuộc địa hóa; nhấn mạnh việc thiết lập một hàng giáo sĩ và hàng giáo phẩm Công giáo địa phương tại các xứ truyền giáo.

Hơn nữa, thật phù hợp với ý muốn của Công đồng Vatican II - đưa sứ vụ truyền giáo trở về với trách nhiệm của mỗi người đã được rửa tội - trong việc chọn lựa chủ đề cho Tháng Truyền Giáo Ðặc Biệt sắp tới là : “Ðược rửa tội và được sai đi. Hội Thánh Chúa Kitô thi hành sứ mạng trong thế giới”.

Ðức Thánh Cha Phanxicô chọn chủ đề như vậy là chứa đựng những yếu tố cơ bản phải lưu ý khi lập kế hoạch và sống trong sáng kiến này. Chúng ta đã nhận được sự sống của Thiên Chúa khi chịu Phép Rửa, và nhờ đó chúng ta là những ngôn sứ, nghĩa là những người loan báo mầu nhiệm Chúa Kitô, được Chúa Kitô sai đi. Ðức Kitô, Ðấng sai chúng ta đi, cũng chính là nội dung của sứ mạng: Hội Thánh không truyền lại sứ điệp của chính mình, nhưng truyền lại sứ điệp Hội Thánh đã nhận từ Ðức Kitô, nghĩa là chính bản thân của Hội Thánh.

Việc cải tổ các cơ cấu theo đòi hỏi của sự hoán cải mục vụ chỉ có thể được hiểu trong ánh sáng này: như là một phần cố gắng làm cho các cơ cấu ấy có định hướng truyền giáo nhiều hơn, làm cho hoạt động mục vụ ở mọi cấp trở nên bao gồm và mở rộng hơn, gợi hứng cho những người hoạt động mục vụ một ước muốn bền bỉ đi ra với mọi người, và bằng cách này khơi dậy một lời đáp tích cực từ tất cả những ai Ðức Kitô kêu gọi vào tình nghĩa thiết với Người. Như Ðức Gioan Phaolô II từng nói với các giám mục châu Ðại Dương : “Mọi canh tân trong Hội Thánh phải lấy truyền giáo làm mục tiêu, nếu không muốn rơi vào tình trạng của một Hội Thánh tự quy về mình”.

Trong vòng vây các em nhỏ khi vừa đến thăm TGP TPHCM - ảnh: Đ.Q

 

- Nếu có một đánh giá nhanh về những dấu ấn của Hội Thánh tại Việt Nam trong không gian chung của ngôi nhà Giáo hội hoàn vũ, Ðức Tổng sẽ ghi nhận điều gì ?

+ Hội Thánh tại Việt Nam có một ảnh hưởng rất quan trọng đối với Hội Thánh Phổ Quát, không chỉ vì số lượng người Công giáo khá lớn, mà còn vì những đóng góp cho đời sống chứng tá, nêu gương sáng đức tin.

 

Quan hệ giữa Việt Nam và Vatican được đánh giá là đang có những bước tiến triển rõ nét. Cuộc gặp gỡ mới nhất của Tổ Công tác hỗn hợp hai nước Việt Nam - Vatican vào cuối năm 2018 vừa rồi đã mang lại những kết quả như thế nào, thưa Ðức Tổng ? 

+ Ðúng thế, cuộc gặp hai bên của Tổ Công tác hỗn hợp Việt Nam - Tòa Thánh vừa qua rất thành công, đã diễn ra trong bầu khí thân thiện và chân thành, đã mở đường cho những thảo luận về sự hiện diện trong tương lai của một vị Ðại Diện Giáo Hoàng thường trú tại Việt Nam.

Nói đến đây, tôi cũng muốn bày tỏ lòng biết ơn của cá nhân tôi đối với các cấp chính quyền Việt Nam vì đã tiếp đón và tạo nhiều điều kiện thuận lợi để tôi đi lại trên toàn đất nước của các bạn, ngõ hầu thực thi sứ vụ của mình.

Với độc giả của báo Công giáo và Dân tộc, tôi thân ái chia sẻ Phép Lành Tòa Thánh và gởi lời chúc đầu năm, lời chúc Tết cổ truyền tới tất cả mọi người !

Đến thăm và trò chuyện cùng Đức Hồng y G.B Phạm Minh Mẫn - ảnh: Đ.Q

 

Chúng con xin hết lòng cảm ơn Ðức Tổng đã dành cho báo CGvDT cuộc phỏng vấn riêng, cũng như đã ưu ái gởi đến bạn đọc của chúng con Phép Lành Tòa Thánh và những lời chúc mừng năm mới. Kính chúc Ðức Tổng luôn được nhiều hồng ân Thiên Chúa để gánh vác trách nhiệm được Ðức Thánh Cha trao phó tại Việt Nam. 

 

NGUYỄN NGỌC LAN CHI thực hiện

Lm ÐAMINH NGÔ QUANG TUYÊN chuyển ngữ

Ý kiến bạn đọc ()
Tin khác
Xem thêm