Thứ Năm, 22 Tháng Tám, 2019 23:42

“Tìm cách chung tay nâng đỡ anh chị em di dân...”

 

Hội nghị Mục vụ Di dân toàn quốc 2019 do Ủy ban Mục vụ Di dân trực thuộc HÐGMVN tổ chức sẽ diễn ra từ ngày 26 đến 29.8.2019 tại Phú Quốc (giáo phận Long Xuyên). Báo Công giáo và Dân tộc đã có cuộc trao đổi với Ðức cha Giuse Ðỗ Mạnh Hùng - Giám quản Tông tòa TGP TPHCM, Chủ tịch Ủy ban Mục vụ Di dân - xoay quanh chương trình và một số vấn đề mà Hội nghị quan tâm.

 

CGvDT: Ðức cha có thể thông tin cho chúng con đôi chút về thành phần tham dự Hội nghị Mục vụ Di dân lần này?

- Ðức Giám mục Giuse Ðỗ Mạnh Hùng: Hội nghị lần này quy tụ các linh mục đặc trách di dân của các giáo phận và khách mời. Năm nay, chúng tôi mời Ðức cha Jean Baptist Jung Shin-chul, Giám mục GP Incheon và cũng là Chủ tịch Ủy ban Mục vụ Di dân và Ngoại kiều của Hội đồng Giám mục Hàn Quốc; cô Naoko Maruyama, Ðiều phối viên vùng châu Á, Phân Bộ Di dân và Tị nạn Tòa Thánh; ông Phêrô Trần Thanh Lương, Chủ tịch Công ty Cổ phần quốc tế - TIC (xuất khẩu lao động và du học).

 

Thưa Ðức cha, dự kiến chương trình Hội nghị thế nào, sẽ bàn thảo những vấn đề gì?

- Như định kỳ, các anh em linh mục đặc trách di dân sẽ quy tụ lại sau mỗi năm để chia sẻ và đồng hành với nhau. Hội nghị sẽ cùng nhau chia sẻ những trăn trở, thao thức và thực trạng của anh chị em di dân trước những thách đố của một xã hội biến động không ngừng tại từng vùng miền địa phương, cũng như những khác biệt trong và ngoài nước về đời sống đức tin. 

Chúng tôi cần có một cái nhìn tổng thể về mục vụ di dân của Tòa Thánh, của Giáo hội các địa phương và về các chương trình di dân lao động hiện nay của xã hội, thế nên chương trình sẽ định khung như sau: Ðức Giám mục Jean Baptist Jung Shin-chul trình bày về hoạt động mục vụ di dân tại Hàn Quốc; cô Naoko Maruyama giới thiệu về hoạt động của Phân Bộ Di dân và Tị nạn của Tòa Thánh; ông Phêrô Trần Thanh Lương trình bày về hiện trạng xuất khẩu lao động. 

Thời gian còn lại, Hội nghị sẽ tập trung làm việc về văn kiện “Hướng dẫn Mục vụ Di dân” đã được áp dụng thử nghiệm 2 năm qua. Sau 2 năm thử nghiệm, giờ đây là lúc sẽ cùng nhau lượng giá, phản hồi, thảo luận, bổ sung, đúc kết và định hướng cho văn kiện.

 

Vâng, theo Ðức cha thì đâu là trọng tâm hay ưu tiên của Hội nghị, lý do của việc ưu tiên vấn đề này?

- Trong sứ điệp Di dân 2019, Ðức Thánh Cha Phanxicô đã diễn tả : “Thế giới hiện tại ngày càng ưu việt nhưng lại càng ngày càng khốc liệt hơn với những người bị loại trừ. Những người di dân và tị nạn, những người tản cư và các nạn nhân nạn buôn người đang trở thành biểu tượng sự loại trừ, vì ngoài thân phận đau thương của họ, họ còn phải chịu nhiều thành kiến tiêu cực, coi họ như nguyên nhân gây ra các tai ương xã hội...”. Ðức Thánh Cha đã ví anh chị em di dân như những người người nhỏ bé, nghèo khổ, dễ bị tổn thương nhất, những người bị chặn lại không cho ngồi vào bàn và chỉ còn lại những “mẩu bánh vụn” của bữa tiệc như được kể lại trong Tin Mừng Luca (16,19-21).

Như thế, trọng tâm Hội nghị lần này là để tìm cách chung tay nâng đỡ anh chị em di dân và cùng “Anh chị em di dân sống đức tin”. Tất cả sẽ quy chiếu về một chiều kích: Làm thế nào giúp anh chị em di dân sống đức tin cách trưởng thành, đầy tự do và phong phú. (x. Porta Fidei) 

Tôi ước mong được cùng với các cha đặc trách di dân, trong và ngoài nước, tìm ra những cách thức hữu hiệu nhằm “Thúc đẩy sự phát triển toàn diện của anh chị em di dân, và đặc biệt quan tâm đến các thế hệ tương lai” (Sứ điệp Di dân 2019).

Tôi quy chiếu đường hướng mục vụ của HÐGMVN và của Hội Thánh toàn cầu trong năm 2019. Cụ thể, trong tông huấn “Christus vivit - Chúa Kitô đang sống” (25.3.2019, tại Loreto), Ðức Thánh Cha đề cập “di dân như là một mô hình của thời đại chúng ta” vì các lý do “chiến tranh, bạo lực, bách hại chính trị hay tôn giáo, hoặc để tránh những thảm họa tự nhiên do biến đổi môi trường và sự nghèo đói cùng cực” (91), họ cũng có thể đi tìm một cơ hội và ước mơ một tương lai tốt hơn”. Ngài nhấn mạnh: “Cơ cấu của Giáo hội phải trở nên môi trường phù hợp, để phát triển khả năng đón tiếp và là nơi cánh cửa luôn luôn mở, giữa nhiều những phát triển mục vụ” (218).

Và riêng đối với Giáo hội Việt Nam, chủ đề mục vụ của năm 2019 mà HÐGM đưa ra là “Ðồng hành với những gia đình gặp khó khăn”, trong đó phần lớn những khó khăn là do nguyên nhân tất yếu của một cuộc sống di dân (hôn nhân ngoại giáo, dị giáo, hỗn hợp, ly thân, ly dị, khủng hoảng...). Hơn lúc nào hết, ngày hôm nay, Giáo hội cần có tiếng nói của sự thật, của nhân hậu, của cảm thông, của hy vọng, chia sẻ sâu xa với những khó khăn lắm khi bi đát của họ: Giáo hội muốn cống hiến một sự giúp đỡ vô vị lợi để họ có thể đến gần với mẫu gia đình mà Thiên Chúa đã hoạch định từ khởi đầu và Ðức Kitô đã canh tân bằng ân sủng cứu chuộc của Người. [Tông huấn Familiaris Consortio, số 67] Cần phải có một nỗ lực mục vụ quảng đại, thông minh, khôn ngoan, theo gương vị Mục Tử Nhân Lành, khi dấn thân làm mục vụ cho các gia đình đang đương đầu với những khó khăn thật sự, thường ngoài ý muốn hoặc do những đòi hỏi khác nhau. [Tông huấn Familiaris Consortio, số 77]

Trong bối cảnh này, Ủy ban Mục vụ Di dân cùng với các Ủy ban đã và đang nỗ lực tạo mọi điều kiện có thể, nhằm đáp ứng cách hữu hiệu nhất nhu cầu mục vụ, để anh chị em di dân có thể sống Tin Mừng cách sâu xa hơn.

Buổi họp mặt di dân Phát Diệm tại miền Nam 2019 hướng tới chủ đề "Đồng hành với những gia đình khó khăn" - ảnh: phatdiem.org

 

Chúng con được biết bản “Hướng dẫn Mục vụ Di dân 2017” do HÐGMVN phê chuẩn đã có những đóng góp và phản hồi từ Hội nghị Di dân Toàn quốc 2018. Văn bản này được thử nghiệm trong 2 năm (từ 1.11.2017 đến 1.11.2019), sau đó hoàn thiện để trình HÐGMVN ban hành chính thức. Ðức cha có nhận xét gì về kết quả sau gần 2 năm thử nghiệm?

- Ðúng vậy, bản “Hướng dẫn Mục vụ Di dân” đã được thử nghiệm trong 2 năm qua. Chúng tôi vẫn liên tục lắng nghe những ý kiến đóng góp từ các giáo phận để hoàn thiện. Và kỳ họp lần này sẽ là bản đúc kết cuối cùng trước khi trình HÐGMVN xin ban hành chính thức vào tháng 10.2019 sắp tới đây. 

Nếu hỏi tôi có nhận xét gì về kết quả sau gần 2 năm thử nghiệm, thì câu trả lời có lẽ cần có một cái nhìn tổng quan hơn. Thực tế, việc thử nghiệm văn bản này đón nhận được kết quả khả quan là do rất nhiều yếu tố tác động cộng hưởng, có thể kể ra đây, chẳng hạn như các tông huấn Tình yêu Ðức Kitô thúc bách tôi, Chúa Kitô đang sống; tông huấn gia đình, các sứ điệp về Di dân của Ðức Thánh Cha; các thư chung của Thượng Hội đồng Giám mục, của HÐGMVN. Thêm vào đó, tình trạng đột biến của di dân, kinh tế, xã hội trên toàn thế giới... Tất cả, như những mắt xích liên kết và không ngừng tác động trên mọi thành phần..., nên tôi thấy rằng hầu như từng Kitô hữu cần ý thức mình được mời gọi cùng với những người khác, trong đó có anh chị em di dân, để trở nên một trong Ðức Kitô. 

Một cách cụ thể hơn, tôi nhận thấy các đường hướng tổ chức hoạt động mục vụ tại các giáo xứ đã có nhiều khác biệt và tích cực hơn. Chẳng hạn như tại các Chủng viện, dòng tu có các khóa học và thực nghiệm về di dân. Các chuyên viên xã hội thì khảo sát, nghiên cứu thực trạng, cung cấp phần mềm ứng dụng, cung cấp thông tin mạng lưới cơ sở dịch vụ xã hội cho di dân theo định hướng đô thị thông minh. Nhiều dòng tu gởi người đi mục vụ hoặc trở thành người đại diện để bảo vệ quyền lợi cho di dân lao động nước ngoài, phòng tránh các rủi ro. Một số giáo xứ cung cấp hệ thống nước sạch, lớp học tình thương, lớp dạy nghề miễn phí, mô hình nhà trọ, nhà tình thương, lưu xá, nhà quàn, phòng khám bệnh và phát thuốc miễn phí, quán cơm miễn phí, tiếp sức mùa thi, thăm viếng, tổ chức các buổi đọc kinh tại các gia đình di dân, tổ chức xe đưa đón anh chị em di dân đi lễ vào các ngày Chúa nhật, lễ trọng; có các thánh lễ dành riêng cho di dân vào thời gian thích hợp; tổ chức các sinh hoạt cho di dân vào dịp lễ, tết, ngày truyền thống, ngày họp mặt... Ủy ban Mục vụ Di dân cũng liên kết với các giám mục giáo phận nơi đi và nơi đến, thành lập công ty phi lợi nhuận, liên kết với di dân tại hải ngoại, hỗ trợ những vấn đề về di dân trong và ngoài nước. Hằng năm, khi có nhu cầu, chúng tôi cũng đã gởi các linh mục đi mục vụ mùa Chay và mùa Vọng tại một số nước vùng châu Á... Mọi sáng kiến mục vụ trên đều do ơn Chúa và nỗ lực quảng đại của các linh mục, tu sĩ, các bạn trẻ, ban ngành đoàn thể trong Giáo hội, tất cả đều tình nguyện cống hiến thời gian và sẵn sàng giúp đỡ vô vị lợi cho người di dân. 

Ðặc biệt, trong lãnh vực mục vụ Bí tích, tôi cảm nhận sâu xa rằng có một sự liên kết chặt chẽ giữa các linh mục đặc trách di dân của các giáo phận, nhằm hỗ trợ cho di dân lao động trong nước và những trường hợp du học hay lao động tại nước ngoài. Các giáo xứ đón nhận di dân, hỗ trợ về mặt xã hội, cũng như những công việc mục vụ và tông đồ, hướng dẫn họ trong tiến trình hòa nhập, tôn trọng và đón nhận những cách thức khác biệt trong việc diễn tả đức tin, nuôi dưỡng và củng cố, thăng tiến các quyền của họ và bảo vệ họ tránh bị lạm dụng. 

Thật sự, người Kitô hữu hôm nay đã nhận thức di dân là một “dấu chỉ thời đại” và Giáo hội đang mở ra những dạng thức mới để đồng hành và loan báo Tin Mừng.

Đức cha Anphong Nguyễn Hữu Long gặp gỡ các bạn trẻ di dân và chủ té thánh lễ trong ngày hội ngộ di dân giáo phận Vinh tại Nghệ An 18.8.2019 - ảnh: gpvinh.com

Ủy ban Mục vụ Di dân kỳ vọng gì sau Hội nghị 2019 này, thưa Ðức cha?

- Ðây không chỉ là kỳ vọng và mong đợi, mà là tôi đang nhìn thấy hoa trái của sự hợp tác đồng bộ về nhiều mặt ngay tại quê hương Việt Nam. Ở cấp HÐGM, chương trình “Ca-Di-Truyền” được hình thành (nghĩa là phối hợp ba Ủy ban: Caritas, Di dân và Truyền giáo). Ba Giám mục Chủ tịch của các Ủy ban này (Ðức cha Tôma Vũ Ðình Hiệu, Ủy ban Caritas; Tôi - Giuse Ðỗ Mạnh Hùng, Ủy ban Di dân; và Ðức cha Anphong Nguyễn Hữu Long, Ủy ban Truyền giáo) đã gặp gỡ và thống nhất liên kết để thực hiện việc loan báo Tin Mừng. 

a. Caritas 

Hoạt động bác ái dành cho anh chị em di dân mà Caritas Việt Nam đang thực hiện là chương trình tiếp nối và mở rộng sứ mạng của Ủy ban Mục vụ Di dân, nhằm giúp con em của người di dân được tiếp tục học chương trình giáo dục phổ cập, được đến trường, được khám chữa bệnh, được vui chơi, được phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất và năng khiếu. Bên cạnh đó, Caritas Việt Nam còn liên kết với một số trường trung cấp nghề để giới thiệu và đồng hành với các bạn trẻ trong quá trình đào tạo và làm việc ở nước ngoài. Sự cộng tác và đồng hành của mọi thành phần dân Chúa nhằm giúp trẻ em di dân được tiếp tục học tập và những người trẻ di dân có cơ hội tìm việc làm ổn định. (caritasvietnam.org/loi-ngo-ban-bac-ai-di-dan/)

b. Ủy ban Di dân

Theo sát những chỉ thị và hướng dẫn của Tòa Thánh, của HÐGMVN, nghiên cứu, định hướng và tập trung vào khía cạnh mục vụ, lo cho đời sống thiêng liêng, Bí tích, đạo đức của anh chị em di dân trong và ngoài nước. 

“Hướng dẫn Mục vụ Di dân” là một trong những điểm thực hành cụ thể được áp dụng rộng rãi hơn trên toàn quốc. Tuy nhiên, phải nói thật lòng rằng, nếu không có sự cộng tác của các linh mục ở các giáo xứ, anh chị em tu sĩ của các dòng tu thì bản Hướng dẫn này khó có thể trở thành cẩm nang hữu ích cho đời sống mục vụ của Giáo hội. Nếu các cha tận tụy và yêu thương anh chị em di dân thì đời sống đức tin của anh chị em được nâng đỡ rất nhiều.

Giáo xứ Thánh Phaolô (Hạt Tân Son Nhì, TGP TPHCM), một địa chỉ cung cấp nước sạch miễn phí cho bao người di dân trong vùng

 

c. Ủy ban Truyền giáo

Tại các khu công nghiệp là nơi tập trung anh chị em di dân rất đông mà không có nhà thờ, không linh mục, không phương tiện di chuyển, thời gian lệ thuộc và eo hẹp... Trong bối cảnh đó, các nhà thờ trong khu vực lân cận được nới rộng, các giáo điểm truyền giáo được hình thành. 

Tôi chưa thể thống kê hết trên toàn quốc, nhưng riêng tại TGP TPHCM, để đón tiếp hơn 5 triệu di dân nhập cư, trong số đó có khoảng 300.000 di dân Công giáo, chúng tôi đã và đang thành lập được 22 giáo điểm, một số đã xây dựng xong, đi vào hoạt động và đang dần ổn định; một số khác đã được cấp giấy phép và khởi công xây dựng. Dự tính trong tương lai, TGP sẽ vươn tới con số 50 giáo điểm, mỗi giáo điểm sẽ đón tiếp trung bình khoảng 6.000 di dân Công giáo, như vậy mới có thể đáp ứng được nhu cầu mục vụ cho anh chị em di dân. 

Ngoài những công việc mục vụ, chúng tôi sẽ tiếp tục đề nghị nghiên cứu những vấn đề xã hội đương đại của người di dân với sự cộng tác của các chuyên viên xã hội học. Mở thêm các phòng tư vấn tâm lý, pháp lý về hôn nhân cũng như an sinh xã hội, đội ngũ nhân sự cộng tác đã sẵn sàng, chỉ còn đợi nơi chốn và cơ sở vật chất thích hợp. 

Nhìn chung lại thời gian qua, trong tâm tình tri ân, tôi cảm ơn mọi thành phần Dân Chúa đã âm thầm cộng tác trong lãnh vực di dân. Sự nhiệt thành của anh chị em sẽ thôi thúc Hội nghị lắng nghe tiếng nói của Chúa Thánh Thần và lên kế hoạch hoạt động cho Ủy ban Mục vụ Di dân trong tương lai, hầu làm sáng danh Chúa, đồng thời để phục vụ anh chị em di dân cách hữu hiệu hơn với quyết tâm thực hiện 4 mục tiêu mà Ðức Thánh Cha Phanxicô đã đề nghị: “Ðón tiếp - bảo vệ - phát triển - và giúp người di dân hội nhập vào cuộc sống mới”.

 

Chúng con xin chân thành cảm ơn Ðức cha và cầu chúc cho Hội nghị gặt hái được nhiều thành công !

 

LIÊN GIANG (thực hiện)

Ý kiến bạn đọc ()
Tin khác
Xem thêm