Thứ Hai, 01 Tháng Sáu, 2015 14:49

Đắng đót đời người ở làng mù Vĩnh Châu

Họ không phải là những người bị mù bẩm sinh, họ đã từng là người sáng mắt, nhưng vì chuyện mưu sinh, gắn bó với nghề trồng hành nên phải chấp nhận cảnh sống trong bóng đen vĩnh viễn…

Những tâm sự buồn…

Lần về mảnh đất với tên gọi Vĩnh Châu ở Sóc Trăng, nơi xuất phát của nghề trồng hành nổi tiếng cả nước, chúng tôi mới thật sự choáng ngợp trước những con số ở đây: hơn 5.000 hộ trồng hành với hơn 5000 ha hành và khoảng 2.000 hộ chuyên sinh sống nhờ vào việc làm thuê cho các chủ trang trại hành vào vụ. Mỗi năm, nơi đây cung ứng trên dưới 50.000 tấn hành cho thị trường trong nước và xuất khẩu.

Như vậy cây hành đã mang đến cuộc sống sung túc cho nhiều người, không chỉ thế nó còn tạo công việc ổn định cho những ai nghèo khó. Nhưng bên cạnh điều tưởng chừng như vui này, lại là nỗi đau của sự mù lòa do chính cây hành gây ra. Bà Thạch Thị Bé (54 tuổi), thổ lộ bà và nhiều người địa phương rất khốn khổ vì ngay từ lúc khỏe, lúc sáng mắt phải chạy ăn từng bữa mà đã muốn hụt hơi. Còn bây giờ, bóng tối phủ dày, chẳng thể làm gì được, đành bất lực với mọi sự. Cùng cảnh ngộ với bà, chị Châu Thị The (27 tuổi), bị mù từ 5 năm trước, cho biết cuộc đời của mình gắn bó với nghề trồng hành từ năm 15 tuổi và đã nhiều lần cay xốn mắt do tác hại của phấn hành, đến năm 20 tuổi thì chị “đau nặng, chữa hoài hổng hết”. Thấy cuộc đời cô gái còn quá trẻ mà chịu cảnh lần mò đi tìm ánh sáng, một mạnh thường quân biết chuyện đã đưa chị lên TPHCM chữa trị thì bác sĩ lắc đầu báo hung tin “sẹo giác mạc, vô phương cứu chữa”. Hỏi chị ước mơ điều gì nhất, cô gái nhìn đời qua bóng tối, nở nụ cười buồn: “Em chỉ ước mình được nhìn thấy chính mình thôi”. Đau buồn không kém là trường hợp của anh Thạch Út Thừa (29 tuổi), cũng chôn chặt cuộc đời của mình trong bóng tối. Nhà có 6 người, nhưng có 4 người bị mù vĩnh viễn do cây hành gây ra. “Rồi cũng phải thích nghi thôi anh, chứ khóc lóc, than vãn thì có giải quyết được gì...”, anh  Thừa nói.

Bóc vỏ hành là một nguyên nhân gây mù cho người dân làng Vĩnh Châu

Theo ông Lý Diên (công an viên ấp Sài Con, xã Vĩnh Châu) cho biết, số lượng người mù trên địa bàn nhiều không đếm xuể. Nhưng có một đáp án chính xác mà ông Diên có thể kết luận đó là người dân bị mù là do trồng hành, do phấn hành gây ra. Bản thân ông cũng có vấn đề về mắt nhưng sợ bị mù như mọi người nên ông đã chuyển nghề trồng hành sang nghề khác.

Theo ghi nhận của địa phương thì số lượng người mù chính xác từ năm 2013 là 1.500 người, trong số ấy có 300 người mù hoàn toàn, 600 trường hợp mờ mắt, bị múc bỏ một mắt và số còn lại là người khuyết tật, tàn tật, bại liệt, bán thân bất toại.

Bao giờ giông gió đi qua?

Làng mù Vĩnh Châu được phát hiện vô tình do cơn bão số 5. Từ năm 1995, sau khi cơn bão đi qua, khi thiệt hại được thống kê thì nhiều người mới phát hiện con số người mù tại địa phương nhiều nhất so với cả nước. “Một phần là do bà con sống ở vùng sâu, thiếu hiểu biết về kiến thức nên khi bị bệnh chỉ biết cắn răng chịu đựng”, ông Lý Diên cho biết thêm.

Đề cập đến “hung thủ” gây nên cảnh mù lòa cho bà con nơi đây, theo ông Huỳnh Văn Hồng - Phó trưởng Phòng Y tế thị xã Vĩnh Châu, trong quá trình làm hành, bà con đã bị phấn hành xộc vào, gây các chứng tổn thương về mắt. Ngoài ra, trong quá trình bóc vỏ hành, tinh dầu hành tím bắn vào mắt cũng gây nên hiện tượng ngứa, nhức mắt, nếu không có biện pháp điều trị kịp thời sẽ dễ bị giảm thị lực.

Người dân làng Vĩnh Châu bị thương tật ở mắt do thuốc bảo quản hành tím

Được biết, sau khi thu hoạch, để giữ hành được lâu mà không bị thối, người trong nghề phải vô phấn, nghĩa là pha một số hóa chất với bột đất để ướp củ hành. Tùy thời gian để lâu hay mau mà lượng hóa chất trộn làm phấn hành được sử dụng nhiều hay ít, càng nhiều càng độc hại. Quá trình tiếp xúc với những chất pha trộn này khiến mắt nhiều người bị tổn thương, lúc đầu mờ dần và sau thì mù hẳn. Trong nhiều năm trở lại đây, Phòng Y tế thị xã đã có nhiều đợt ra quân kiểm tra, phát thuốc miễn phí cũng như tuyên truyền cho bà con tác hại của hành và các phương thức đơn giản để phòng tránh nhưng do địa bàn rộng, lực lượng cán bộ y bác sĩ mỏng, nhiều người dân là đồng bào dân tộc thiểu số Khmer nhận thức hạn chế dẫn đến hiệu quả của chương trình chưa cao. Tỷ lệ người bị tật ở mắt vẫn có chiều hướng gia tăng, nhất là dịp cuối năm, khi mùa thu hoạch hành rộ lên.

Để tìm hướng thoát cho chuyện “mù lòa” này, địa phương cũng đã kêu gọi mọi người chuyển đất trồng hành sang các ngành nghề khác, kêu gọi các nhà nông học đưa ra các biện pháp và các giống hoa màu hữu dụng và tiện ích, mang lại hiệu quả cao cho bà con. Đến nay, diện tích canh tác cây hành đã có giảm nhưng chưa khả quan, tuy nhiên, chính quyền địa phương cũng tìm nhiều phương án để giúp đỡ và đặc biệt là hỗ trợ bà con cách thức thay thế các loại hóa chất an toàn hơn trong việc bảo quản hành.

Cuối năm về Vĩnh Châu, giai đoạn vào mùa của cây hành, cứ nghĩ cái cảnh cả ngàn con người đang sống trong cảnh tăm tối, chợt thấy nao lòng. Thầm mong một ngày nào đó, khoa học tiến bộ, có thể giúp người nông dân sống với nghề hành không còn bị ám ảnh cảnh mù lòa

Võ Hồng Tuấn

Ý kiến bạn đọc ()
Tin khác