Hài hòa phẩm trật và đặc sủng

Chúa Con và Chúa Thánh Thần là đôi bàn tay của Chúa Cha^[1]. Tương tự như vậy, phẩm trật và đặc sủng là đôi bàn tay của Giáo hội, với những đặc tính khác biệt, trân quý, được tích hợp, nhưng vẫn giữ bản sắc riêng, hầu cùng nhau thi hànhsứ mệnhmà Chúa Giêsu đã trao phó cho Giáo hội, khiến Giáo hội trở nên phong phú và nên chứng tá sống động cho sự hiện diện của Thiên Chúa nơi trần thế này. Nhờ đó, Thiên Chúa đượcbiết hơn, tin hơn và yêu mến hơn và con đường hiệp hành sẽ trở nên khả thi.

Đặc sủng là đặc sủng, khi nó liên kết với Thánh Thần-hiệp nhất. Tính hiệp nhất của đặc sủng được biểu hiện qua sự phục vụ.

Nhận thức

Về phẩm trật. Đức Kitô đã ban ơn cho kẻ này làm Tông đồ, người nọ làm ngôn sứ, kẻ khác làm người loan báo Tin Mừng, kẻ khác nữa làm người coi sóc và dạy dỗ. Nhờ đó, dân thánh được chuẩn bị để làm công việc phục vụ, là xây dựng thân thể Đức Kitô, cho đến khi tất cả chúng ta đạt tới sự hợp nhất trong đức tin và trong sự nhận biết Con Thiên Chúa, tới tình trạng con người trưởng thành, tới tầm vóc viên mãn của Đức Kitô^[2].

Về đặc sủng. Công đồng trình bày đặc sủng là ân sủng đặc biệt mà Chúa Thánh Thần ban phát cho các tín hữu thuộc mọi cấp bậc trong Giáo hội, tùy theo ý Ngài muốn, để làm cho họ có đủ khả năng và sẵn lòng đảm nhận các công việc và nhiệm vụ khác nhau mưu ích cho việc canh tân, xây dựng và phát triển Giáo hội vì các ơn đó mang ích lợi và phù hợp với nhu cầu của Giáo hội. Chính Thánh Thần, phân chia ân huệ cho mỗi người theo ý Ngài^[3]. Và Thánh Thần hiển hiện trong mỗi người hầu mang lại lợi ích^[4].

Phẩm trật và đặc sủng. Giáo hội có thẩm quyền phán quyết về tính cách chân chính và sự sử dụng hợp lý các ơn lạ ấy; có nhiệm vụ đặc biệt phải khảo sát tất cả, không phải để dập tắt Thánh Thần, nhưng để giữ lại những điều thiện hảo. Đặc biệt: Cả hai đều đồng thiết yếu trong đời sống và sứ mệnh của Giáo hội. Rồi, theo dòng lịch sử của Giáo hội, đặc sủng ban cho các cá nhân, cho một nhóm Kitô hữu, thể hiện nơi các dòng tu, tu hội với những quy luật chặt chẽ hay các hội đoàn, phong trào tự phát, các nhóm cầu nguyện và các cộng đồng mới. Từ ban đầu không có sự đối lập giữa cơ chế phẩm trật và đặc sủng trong Giáo hội. Thiên Chúa đã thiết lập phẩm trật cùng với muôn ngàn đặc sủng^[5]. Lịch sử Giáo hội không có sự tách biệt giữa tổ chức Giáo hội và Chúa Thánh Thần, vì Chúa Thánh Thần là linh hồn và là sự sống của Giáo hội.

Tuy nhiên, rất tiếc là giai đoạn đầu của thế kỷ XX, Giáo hội đã tập trung vào phẩm trật, nhấn mạnh sự khác biệt cơ bản, giữa giáo sĩ và giáo dân, nên đặc sủng bị coi là điều thứ yếu. Yves Congar: “Chúa Thánh Thần là Đấng đồng thiết lập (co-institute) Giáo hộivới Chúa Giêsu”. Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI: “Bí tích cần được bổ sung bởi lãnh vực Thần Khí - đặc sủng”. Và “Trong Giáo hội, các phẩm trật cũng mang tính đặc sủng. Do đó, cả hai chiều kích đều bắt nguồn từ cùng một Chúa Thánh Thần vì cùng một Nhiệm Thể Chúa Kitô, và cùng làm cho mầu nhiệm và công trình cứu rỗi của Chúa Kitô hiện diện trên thế giới”. Tuy nhiên, có thể gây hỗn loạn nếu không hòa nhập đặc sủng vào phẩm trật của Giáo hội thì phẩm trật của Giáo hội sẽ trở nên khô khan, máy móc và thiếu sức sống. Phẩm trật giúp cho Giáo hội đi trong trật tự, đặc sủng làm cho Giáo hội linh hoạt và sống động. Toàn thể Dân Chúa, cả mục tử lẫn giáo dân, đều có nhiệm vụ phân định những dấu hiệu của thời đại. Thẩm quyền của các mục tử là đặc sủng của Thánh Thần Chúa Kitô, Đấng là Đầu, để xây dựng toàn bộ Thân Thể. Chúa Giêsu đã thành lập Giáo hội bằng cách đặt một tông đồ đoàn đứng đầu Giáo hội, Phêrô, Đức Giáo Hoàng, là đá tảng là người phải “củng cố” các anh em của mình trong đức tin. Do đó, những người thực thi quyền bính được gọi là thừa tác viên, vì, theo nghĩa gốc của từ ngữ, họ là người chót nhất trong tất cả theo Đấng đã cúi xuống rửa chân cho các Tông đồ trong bữa Tiệc ly. Và người kế vị của thánh Phêrô không là gì khác, nếu không phải làtôi tớ của các tôi tớ Thiên Chúa. Quyền bính duy nhất là quyền bính phục vụ. Tuy nhiên, nhiệm vụ của những người có trách nhiệm không phải là áp đặt quyền hành trên những đặc sủng, nhưng là để nhận biết và phân định chúng một cách chính xác, đồng thời khuyến khích tất cả các tín hữu biết sử dụng chúng một cách hiệu quả. Tiêu chuẩn để phân định tính xác thực: Là sự hiệp nhất. Nếu, đặc sủng chia rẽ cộng đồng, hoặc tạo ra một bầu khí chia rẽ và hận thù trong cộng đồng, thì đặc sủng của người đó bị mất đi bản chất của nó và trở thành một điều kỳ dị. Đặc sủng là đặc sủng, khi nó liên kết với Thánh Thần-hiệp nhất. Tính hiệp nhất của đặc sủng được biểu hiện qua sự phục vụ. Hơn nữa, tính hiệp nhất của đặc sủng còn được biểu hiện qua tình yêu, niềm vui và bình an, là những hoa trái của Chúa Thánh Thần. Đặc sủng phải được sử dụng để phục vụ cộng đồng một cách có ý thức và trách nhiệm, như là những quà tặng cho một thân thể, được ban cho, qua các chi thể, là “vì lợi ích chung”.Đặc sủng còn được ban để phục vụ những nhu cầu của xã hội và thế giới. Các mục tử ‘xem xét mọi điều’, nhưng ‘Đừng dập tắt Thánh Thần’. Các phẩm trật của Giáo hội không tạo ra đặc sủng; nhiệm vụ của các ngài là nhận ra, chào đón, liên kết các đặc sủng vào sự hiệp thông của Giáo hội và làm cho chúng được triển nở để cùng nhau thi hành sứ mệnh mà Chúa Giêsu đã ủy thác cho Giáo hội.

Kết luận

Các ơn ban theo thứ bậc và đặc sủng là đồng thiết yếu trong đời sống và sứ mạng củaGiáo hội. Trướchết là những ân sủng thuộc về Bí Tích truyền chức thánh. Thứ hai được ban phát cách tự do bởi Chúa Thánh Thần: Mối liên hệ hòa hợp và bổ trợ, với sự vâng phục các mục tử. Có hai tiêu chuẩn nền tảng. Thứ nhất: Tôn trọng cá nhân và cácnhóm đặc sủng, tránh những quy định giết chết sự mới mẻ. Thứ hai: Tôn trọng phẩm trật, thuộc Giáo hội và ưu tiêntriển nở các đặc sủng-hiệu quả, trong đời sống củaGiáo hội. Nhìn lên Mẹ Maria: “Mẹ Giáo Hội”, khuôn mẫu của “sự vâng phục hoàn toàn trước hoạt động củaChúa Thánh Thần” và khuôn mẫu của “sự khiêm nhường hoàn toàn”. Chúng ta hy vọng các đặc sủng, đượcChúa Thánh Thầnphú ban cách đại lượng trong các tín hữu, có thể được tiếp nhận bằng sự ngoan ngoãn và sinh hoa trái chođời sống và sứ mạng củaGiáo Hội và vì thiện ích của thế giới^[6].