Món ngon của một thời xưa cũ

Thời gian trôi qua, theo dòng chảy cuộc sống, nhiều của ngon vật lạ cũng được “du nhập” và “sản sinh”, để lại đằng sau những món hàng quà trôi tuột vào ký ức…

Kho quẹt

Ông Lưu Phúc Tấn (TPHCM): Hai chục năm trước thôi, với những gia đình nghèo, kho quẹt vẫn còn là món ăn thường xuyên. Những người trung niên trở lên thì chắc hẳn rất quen thuộc với món này rồi. Thời đói khổ, đi làm về nghe mùi kho quẹt thơm nức là bụng kêu cồn cào, ăn với rau xào là ngon không còn gì bằng. Giờ thì món dân dã ấy lọt vào nhà hàng, trở thành một món ăn đặc biệt. Tất nhiên, trong thành phần cũng sẽ được thêm thắt những nguyên liệu mới cho hấp dẫn. Còn ngày trước chỉ đơn giản là ít nước mắm với tóp mỡ. Bây giờ người ta ít dùng món này như món ăn chính vì đời sống đã khá hơn. Đó là một điều đáng mừng. Nhớ lại một thời gian khó là vậy nhưng lại rất đáng yêu.

Bánh bột

Bà Phạm Thị Nga (Đồng Nai): Hồi xưa, khi còn nhỏ sống ở vùng quê ngoài miền Bắc, tôi nhớ tới phần bột mì mà ba mẹ thường mang về nhà. Thuở ấy hình như tiêu chuẩn nhà tôi mỗi tuần được phát vài ký bột như thế. Thứ bột mì ấy không có màu trắng đẹp như giờ hay thấy mà hơi đen. Cũng không có nguyên liệu gì để có thể chế biến thứ bột ấy thành món ngon. Không hề có dầu mỡ nên ba mẹ thường nhào bột lên với nước lã và dùng một chiếc chảo để nấu thành từng phần. Cứ chín và vàng hai mặt là ăn được. Mùi vị chắc không thể gọi ngon nhưng thứ bánh bột đó giúp cái dạ dày thôi kêu gào. Trong ký ức suốt nhiều năm, tôi vẫn không quên mùi vị món này. Còn vài món ăn nữa mà có lẽ giờ không ai mấy người ăn như cọng môn muối chua xào với mỡ, xơ mít kho cá nục..., toàn là những món chống đói của con nhà nghèo. Cũng không hẳn món “nghèo” là không ngon, nhưng quả thực giờ nhiều món đã không còn ai nấu nữa rồi.

Hoài niệm kẹo Tết xưa

Chị Bùi Thị Diễm Thảo (Đồng Nai):Nhớ ngày bé, mỗi khi Tết đến, ngoài việc được nhận lì xì từ người lớn thì niềm vui của chị em chúng tôi là được ăn bánh kẹo thỏa thích. Cả đám cứ chực chờ, đi qua, đi lại quanh ông bà để được phân kẹo. Nhìn những hộp bánh mứt đầy ụ với đủ thứ kẹo gói trong lớp giấy màu, những bông hoa hồng được quấn từ mứt dừa già, kẹo thèo lèo ngọt ngào... mà mắt đứa nào đứa nấy đầy háo hức. Tết bây giờ cũng mứt bánh ngập đầy, đủ chủng loại, đủ hương vị thơm ngon hơn xưa, mà sao chúng tôi lại thấy nhớ hoài cái dư vị ngày cũ. Những món bánh kẹo lúc trước giờ chẳng còn hiện diện trên mâm cỗ ngày nay, cũng chẳng mấy ai còn muốn ăn vì sợ quá ngọt, sợ phẩm màu. Năm tháng trôi qua, kinh tế càng phát triển, cuộc sống khá giả hơn thì người ta cũng muốn thưởng thức những món ăn tinh tế, cao cấp hơn. Có lẽ bây giờ khá khó để tìm được những thức quà vặt khi xưa, nhưng với những ai đã từng thấy, từng nếm thử thì chúng chính là một phần của cuộc sống.

Nhớ mùa ô môi chín

Chị Nguyễn Võ Mỹ Nhân (Vĩnh Long): Nói tới trái ô môi, dân miền Tây chắc nhiều người biết. Nhớ ngày xưa trong xóm có mấy nhà trồng, tụi con nít chúng tôi buổi trưa trốn ngủ hay đi rảo quanh những khu vườn mé sông lượm hoặc hái ăn. Trái ô môi màu đen, dài chắc bằng chừng vài lóng mía. Vạt hết lớp vỏ cứng bên ngoài sẽ lộ ra phần cơm bên trong, nhìn như từng đồng xu được xếp chồng lên nhau. Thứ trái quê này mùi hăng hăng, ăn hơi dính răng, vị rất đặc biệt, có chút ngọt khi mới ăn vào nhưng rồi lần hồi lại biến thành chát chát. So với trẻ con bây giờ, chúng tôi ngày trước không có điều kiện bằng nên quà vặt chỉ là những thức quẩn quanh trong vườn như thế nhưng lại để lại nhiều kỷ niệm đẹp. Mùa ô môi chín, cả đám con nít rủ nhau đi nhặt trái, vừa ăn, vừa giỡn cợt hô hào rộn cả xóm làng.

Kiềng bánh đúc

Ông Lê Văn Toán (Hà Tĩnh): Ngày còn nhỏ sống ở quê và chưa vào Nam, cứ tới Tết, món ăn mà bọn trẻ chúng tôi có dịp được thưởng thức là bánh đúc. Ở quê món này làm rất đơn giản, chỉ toàn bằng bột gạo đỏ cộng thêm chút hành lá để lên cho bắt mắt, ngoài ra không có gì hơn. Vậy mà ngày đó, đây là món ăn “đặc sản”, vì xã hội lúc này khó khăn, bữa ăn thường ngày phần ít là cơm, còn lại độn toàn khoai, nên được ăn một kiềng bánh đúc chấm với nước mắm thôi là đủ nhớ mãi. Giờ đây, mỗi lần có dịp về thăm quê, tôi vẫn tìm mua loại bánh này để ăn và để nhớ về một thời gian khó nhưng không thể nào quên.

Kẹo ú mùi gừng

Anh Phan Lê Minh Tuấn (TP.Tuy Hòa): Với tôi, nhiều thứ ăn vặt ngày nhỏ đã là những món lâu rồi tìm không thấy. Nhà tôi có mấy cháu đang tuổi tiểu học nên thỉnh thoảng đưa cháu đi học tôi cũng ghé vào hàng quán cũng như căn-tin của trường, nhưng không thể tìm được những thức quà ngày trước vẫn hay ăn. Nhớ nhất với tôi là món kẹo ú thơm mùi gừng, đậm vị ngọt mía đường thời bao cấp. Tôi nhớ kẹo ú được cắt thành từng viên nhỏ bằng đầu ngón tay và chẳng hề có hình dạng đều nhau. Kẹo được áo bên ngoài lớp bột sắn trắng mịn để khô ráo không bị chảy dính vào nhau. Sau này lớn hơn, tôi biết thêm ngoài tên kẹo ú thì loại kẹo này có nơi còn gọi là kẹo củi hoặc kẹo bột... Có khi để quên vài ngày trong cặp, kẹo chảy ra dính vào sách vở khiến đứa học trò nhỏ là tôi dở khóc dở cười. Những viên kẹo cứng ngắt, ngậm tan dần trong miệng thơm tho vị gừng chỉ có vậy mà nhớ mãi trong ký ức tuổi thơ. Giờ tìm được chỗ bán kẹo ú thật khó, có lẽ đã… tuyệt chủng.

Bánh chao đỏ

Chị Nguyễn Thị Thủy (Đăk Lăk): Hồi bé, những khi ngủ trưa dậy, tôi thường được mẹ cho tiền ăn quà vặt. Bánh chao dường như là món hàng duy nhất lúc đó cả lũ con nít xóm tôi cùng yêu thích. Bánh có vị cay nhẹ, màu đỏ, nhỏ chừng bàn tay. Trong thành phần của bánh có món chao đỏnên chắc bởi vậy mà người ta gọi luôn là bánh chao. Lớn lên, đi học cấp 1, cấp 2 chúng tôi vẫn thích bánh ấy. Dần về sau thì không còn thấy ai bày bán nữa. Ở Sài Gòn, tìm mãi mới thấy một vài cô bán hàng rong trước cổng trường có loại bánh này. Dễ hiểu vì ngày nay có quá nhiều thứ hàng bánh để cho trẻ con chọn lựa, thành ra loại bánh xưa cũng ít được dùng tới. Đối với thế hệ 9x đời đầu và trở về trước, có lẽ vị bánh chao nằm mặc nhiên trong ký ức.