Tối 7.12, Ðức cha Laurent Ulrich gõ, và ngôi thánh đường đã đáp lời. Cánh cổng lớn được đẩy ra, “Notre Dame” của cộng đoàn Dân Chúa, của Paris, của nước Pháp bừng sáng, rạng ngời niềm vui trùng phùng.
Mưa to gió lớn do bão Darragh không làm giảm đi sự nôn nao của 2.400 quan khách và rất đông người dân tập trung ở khu Saint Michel. Tất cả đều trông chờ những giây phút trọng đại của nhà thờ Đức Bà Paris - “quốc bảo” Notre Dame của người Pháp. Thời tiết xấu chỉ làm thay đổi một số chi tiết trong chương trình đã dự kiến, khách mời an vị sẵn bên trong thánh đường, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng phát biểu ở trong, thay vì tại khu vực sân trước nhà thờ.
Thanh gỗ giữa tro tàn
Vợ chồng Tổng thống Macron và Thị trưởng Paris Anne Hidalgo đứng ở giữa sân, hướng mắt về ngôi thánh đường. Đức cha Laurent Ulrich, Tổng Giám mục Paris tiến về phía cổng chính. Vị chủ chăn cất lời: “Đức Bà, mẫu gương của đức tin, hãy mở cửa để quy tụ trong hân hoan đoàn con của Chúa đang phân ly”. Ngài dùng gậy mục tử - do nhà thiết kế Sylvain Dubuisson làm từ một trong những thanh gỗ hiếm hoi còn nguyên vẹn được tìm thấy giữa tro tàn của phần khung mái từ thế kỷ XIII bị cháy vào tháng 4.2019 - gõ ba lần vào cánh cửa lớn. Ba lần là tượng trưng cho ba nhân đức đối thần: tin, cậy, mến. Ngôi thánh đường đáp lời với bài Thánh vịnh 121 qua giọng hát của ca đoàn nhà thờ Đức Bà Paris: “Vui dường nào khi thiên hạ bảo tôi: ‘Ta cùng trẩy lên Đền thánh Chúa!’. Và giờ đây, Giêrusalem hỡi, cửa nội thành, ta đã dừng chân…”.
Khách hành hương tràn ngập niềm vui khi đến Giêrusalem, các tín hữu Paris và người Pháp tưng bừng niềm hân hoan được gặp lại Notre Dame, 5 năm sau những giọt nước mắt kinh hoàng chứng kiến nơi thân thương ngập tràn lửa đỏ. Ca đoàn vốn chưa từng xa rời ngôi nhà thờ Chánh tòa kể từ lúc được thành lập vào thế kỷ XII, đã phải trải qua 5 năm làm khách trọ ở nhà thờ giáo xứ Saint Germain l’Auxerrois, nay đã được về nhà. Đức cha Ulrich “gọi” thêm hai lần, “Đức Bà, Mẹ rất thương mến, hãy mở cửa giúp chúng con tìm được tình yêu và chân lý, công lý và hòa bình”, “Đức Bà, chứng nhân của hy vọng, hãy mở cửa để đời sống đoàn con được rạng ngời ánh sáng của Lòng Thương Xót và chiến thắng của sự Phục Sinh làm bừng sáng ánh mắt của chúng con”, sau mỗi lần gọi, ngài lại gõ cửa ba lần. Và ngôi thánh đường luôn đáp lại bằng niềm vui “cùng trẩy lên Đền thánh Chúa” của thánh vịnh 121. Vị Tổng Giám mục đẩy cửa, Notre Dame đã lại mở ra. Nhà thờ Đức Bà Paris đã hồi sinh, thanh gỗ giữa tro tàn đã thành gậy mục tử, ngôi thánh đường từng oằn mình trong lửa đỏ đã rạng rỡ như tuổi thanh xuân ở thời Trung Cổ.
Tiếng chuông đồng hành với lịch sử
Sau khi Đức cha Ulrich đã vào nhà thờ, các đại diện của khoảng 2.000 nghệ nhân, thợ thủ công, chuyên gia, kỹ sư… tham gia công trình phục dựng, cùng các thành viên của lực lượng cứu hỏa từng tham gia chữa cháy và bằng sự quả cảm đã giữ cho nhà thờ không bị sập hồi tháng 4.2019, đã cùng nhau bước ra trước cung thánh. Toàn bộ những người có mặt đã đứng lên vỗ tay rất lâu, và cùng lúc đó, khu vực mặt tiền nhà thờ Đức Bà Paris hiện chữ “cảm ơn” bằng tiếng Pháp, và nhiều thứ tiếng.
Sự trân trọng đối với những người đã đổ mồ hôi, công sức, tận tâm tận lực giữ lại Notre Dame cho Paris và cho nước Pháp cũng được Tổng thống Macron thể hiện rõ ngay từ đầu bài phát biểu: “Trước quý vị, tôi bày tỏ lòng biết ơn của nước Pháp. Biết ơn tất cả những ai đã cứu, đã giúp và đã xây dựng lại nhà thờ Đức Bà Paris”. Nói về việc hoàn thành công trình phục dựng đúng với thời hạn, ông nhấn mạnh, người Pháp “với tình huynh đệ chưa từng có”, với ý chí và niềm hy vọng, họ đã thực hiện được điều tưởng chừng bất khả thi.
Ông Macron nhắc về sự gắn bó của Notre Dame với những thăng trầm của đất nước: “Chuông của Notre Dame đã vang trở lại, cũng tiếng chuông này đã đánh nhịp cho thời gian, và cho lịch sử. Chuông đã vang trở lại, như đã từng vang lên cho mười một vị vua đã chứng kiến ngôi thánh đường thành hình, cho thánh Louis, người mang về mão gai thánh thiêng từ phương đông, cho Vua Henri IV, người đã băng bó vết thương của cuộc thánh chiến, cho lời nguyện của Vua Louis XIII và cho chiến thắng của vua Louis XIV”. Tiếng chuông của nhà thờ Đức Bà Paris cũng vang lên để nước Pháp tiễn biệt những người con xuất chúng, những binh sĩ đã hy sinh. Tiếng chuông “đồng hành với lịch sử”.
Tổng thống Pháp nhấn mạnh, “không bao giờ được quên rằng mỗi người đều góp phần, và sự vĩ đại của ngôi nhà thờ Chánh tòa không thể tách rời với công sức của mọi người”, trước khi kết lời: “Cùng nhau, tối nay, chúng ta chia sẻ niềm vui và niềm tự hào. Thưa Đức cha, Notre Dame, xin trao lại cho ngài”. Có thể nói, ông Macron là người có công đầu trong việc làm cho điều bất khả thi thành khả thi khi đưa ra thời hạn 5 năm và ngay từ đầu đã bổ nhiệm Tướng Jean-Louis Georgelin, cựu Tổng tham mưu trưởng Quân đội Pháp làm chỉ huy việc phục dựng nhà thờ Đức Bà Paris. Vị tướng đột ngột qua đời trong một tai nạn hồi tháng 8.2023. Đức cha Ulrich cũng dành những lời trân trọng để nhớ về ông Georgelin, đồng thời nhắc đến vai trò quan trọng của ông Macron: “Thời điểm ấy, có lẽ chỉ một mình Tổng thống là tin vào thời hạn 5 năm”.
Đại phong cầm thức giấc
Sau bài phát biểu của Tổng thống, 113 cờ hiệu đại diện cho 106 giáo xứ Công giáo và 7 giáo xứ Công giáo nghi lễ đông phương của Paris được các giáo dân đưa vào thánh đường. Tất cả đã quy tụ ở nhà thờ Chánh tòa - nhà thờ mẹ của Tổng Giáo phận. Những cờ hiệu này do nhà thiết kế nổi tiếng Jean-Charles de Castelbajac vẽ. Ông cũng là người thiết kế áo lễ của các vị giám mục, linh mục tham dự nghi thức mở cửa lại nhà thờ Đức Bà Paris.
Khi các giáo xứ đã hiện diện đông đủ, Đức cha Laurent Ulrich hướng về gác đàn, trịnh trọng: “Hãy thức dậy, đại phong cầm, nhạc cụ thiêng liêng: Cất tiếng ngợi ca Thiên Chúa, Đấng Tạo Dựng và Cha chúng ta”. Ngài “gọi” tám lần, và mỗi lần, cây đàn cổ có tuổi đời hơn 3 thế kỷ đều đáp lời qua tài nghệ của 4 nghệ sĩ đại phong cầm của nhà thờ Đức Bà Paris, Thierry Escaich, Olivier Latry, Vincent Dubois và Thibault Fajoles. Lần cuối cùng đàn cất tiếng một cách “chính thức” là buổi kinh chiều 15.4.2019, cũng là ngày xảy ra hỏa hoạn. Sau vụ cháy, cây đại phong cầm may mắn không hư hại nhưng bị nhiễm bụi gỗ, bụi chì rất nặng nên phải được tháo ra toàn bộ để mang đến xưởng làm vệ sinh. Ngoài việc làm vệ sinh tỉ mỉ, chuyện tháo ra, lắp vào, chỉnh âm của một cây cổ cầm khổng lồ với 8.000 ống và vô vàn linh kiện nhỏ, là điều hết sức phức tạp. Phải mất 11 tháng, các nghệ nhân, kỹ thuật viên, nhạc sĩ… mới hoàn thành các công đoạn cần thiết để đàn có thể sẵn sàng cho ngày trọng đại. Như ca đoàn, cả 4 nghệ sĩ đại phong cầm của Notre Dame đều đã được trở về nhà.
Tuy không có mặt, nhưng Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã gởi sứ điệp và được Sứ thần Tòa Thánh tại Pháp, Đức Tổng Giám mục Celestino Migliore đọc vào tối 7.12. Đức Thánh Cha ghi nhận “hành trình thiêng liêng” mà những ai tham gia công trình phục dựng nhà thờ Đức Bà Paris đã trải qua. Theo ngài, việc mở cửa lại ngôi thánh đường là một dấu chỉ dự báo cho sự canh tân của Giáo hội tại Pháp. Đức Phanxicô mời gọi “những tín hữu tiến vào nhà thờ Chánh tòa này với niềm vui”, cũng đồng thời cảm thấy tự hào và cảm nghiệm lại di sản đức tin của họ. Đức Thánh Cha bày tỏ mong muốn rằng nhà thờ Đức Bà Paris sẽ tiếp tục đón nhận “một cách quảng đại và miễn phí” một lượng lớn khách đến thăm, với quốc tịch, văn hóa, tôn giáo và ngôn ngữ khác nhau. Đây là lời đồng tình của Đức Phanxicô với Tổng Giáo phận Paris trong việc bác bỏ đề xuất của Bộ trưởng Văn hóa Pháp Rachida Dati về việc bán vé với những ai không đến Notre Dame để dự lễ mà chỉ để tham quan.
Cũng trên tinh thần này, Đức cha Ulrich khẳng định, “không chỉ có những ông hoàng, những nhà lãnh đạo, hay giới quý tộc mới có chỗ trong thánh đường”. Cửa của nhà thờ Đức Bà Paris lại mở, và “mở cho tất cả”, “chúng tôi mong rằng họ sẽ đến đây, những người không nghĩ rằng mình cũng được mời đến với nhà thờ, bởi vì cho rằng nơi này chỉ dành cho những ai thường xuyên lui tới”. Đá tảng góc tường của ngôi thánh đường chính là Đức Kitô, ngài kết luận.
|
Lan Chi
Bình luận