Những “viên gạch sống” xây dựng lại Nagasaki

Sau 75 năm, vị Tổng Giám mục sống sót trong bụng mẹ khi Mỹ ném bom nguyên tử vào thành phố Nagasaki đã lên tiếng về thảm họa nhân đạo khủng khiếp này, đồng thời kêu gọi Mỹ hãy từ bỏ chạy đua vũ khí hạt nhân.

Vào ngày 3.8, Trung tâm Berkley về Tôn giáo, Hòa bình và Các vấn đề thế giới của Ðại học Georgetown (Mỹ) đã tổ chức chương trình truyền hình trực tiếp trên mạng internet với nội dung “Người Công giáo tưởng niệm 75 năm ngày Hiroshima và Nagasaki lần lượt bị ném bom nguyên tử”. Tham gia diễn đàn này, Ðức cha Mitsuaki Takami, Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Nagasaki và Chủ tịch Hội đồng Giám mục Nhật Bản, đã chia sẻ những hậu quả mà các nạn nhân tại hai thành phố trên phải oằn mình gánh chịu vào những ngày tháng sau sự kiện thảm khốc đó. “Tác động khủng khiếp nhất mà vụ ném bom mang lại chính là con người mất đi niềm tin vào lòng nhân đạo”, Ðức cha nhận định, đồng thời kêu gọi Mỹ hãy từ bỏ vũ khí hạt nhân, thực thi tinh thần của Tin Mừng là mang đến hòa bình cho nhân loại.

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe tưởng niệm 75 năm vụ ném bom ở Nagasaki - ảnh: AFP

Khi quả bom nguyên tử mật mã “Fat Man” được quân Mỹ thả xuống Nagasaki, Ðức Tổng Giám mục Takami lúc đó chỉ là bào thai 3 tháng. Bất chấp thực tế đau lòng rằng nhiều người thân của ngài đã bị sát hại vào ngày Mỹ ném bom, hoặc chết lần mòn trong những ngày sau đó, cậu bé Takami vẫn an toàn trong bụng mẹ. Vị chủ chăn Nagasaki kể lại vào thời điểm quả bom rơi xuống, 14 giáo dân của nhà thờ Urukami đang xưng tội để chuẩn bị mừng kính lễ Ðức Mẹ Lên Trời. Họ và 2 linh mục đã chết ngay tức khắc. Từ 39.000 đến 80.000 mạng sống cũng bị tước đoạt trong tích tắc vào thời điểm đó. Trong vòng vài tháng, khoảng 8.500 trong số 12.000 giáo dân của nhà thờ Urukami lần lượt tử vong do tác động trực tiếp từ vụ nổ hoặc ảnh hưởng từ phóng xạ hạt nhân.

Thả bồ câu gởi gắm ước mong hòa bình cho toàn thế giới - ảnh: AFP

Giữa cảnh mất mát và hủy diệt, Ðức cha Takami thừa nhận còn có một điều gì đó lớn lao hơn gấp nhiều lần cũng đã mất đi trong ngày ấy: đau đớn và hoảng loạn cực độ, một số tín hữu từ bỏ đức tin và rời khỏi Giáo hội. Ðức Tổng Giám mục trích dẫn lời chuyên viên X-quang Takashi Nagai, tác giả cuốn The Bells of Nagasaki (Chuông ở Nagasaki), kể rằng nhiều người dân Nagasaki khi đó đã mất đi niềm tin vào nhân loại, vào cuộc sống. Tham gia diễn đàn của Trung tâm Berkley, tiến sĩ Maryann Cusimano Love, trợ lý giáo sư quan hệ quốc tế của Ðại học Công giáo Mỹ, nhận xét một cách cay đắng rằng thông qua việc ném bom thành phố trên, Mỹ đã hoàn tất mục tiêu mà phong trào bách hại người Công giáo thời phong kiến vẫn chưa thực hiện được trong nhiều thế kỷ: “Phá hủy trung tâm Kitô giáo ở Nhật Bản và châu Á”. Nagasaki vốn là cái nôi của Công giáo Nhật Bản và niềm tin của các tín hữu vẫn kiên định kể cả trong những giai đoạn cấm đạo khắc nghiệt nhất. Nhưng cảnh tang thương của hàng vạn người chết, của thành phố đổ nát sau bom nguyên tử đã làm nhiều tín hữu hoàn toàn tuyệt vọng. Họ mất gia đình, bạn bè, lối xóm, nhà cửa, ruộng vườn, và mất cả lòng tin tưởng.

Đức cha Takami trong một dịp tuần hành vì nạn nhân của bom nguyên tử

Thế nhưng, tiến sĩ Love cũng chỉ ra: “Cuộc đời của Ðức cha Takami là minh chứng của một phép lạ: ngài có thể sống sót qua vụ nổ ngay lập tức giết chết hàng chục ngàn người, và con số tử vong lên đến cả trăm ngàn người nhiều năm sau đó. Càng kỳ diệu hơn, những người như Ðức Tổng Giám mục đóng vai trò như những viên gạch sống, giúp xây dựng lại Giáo hội và Nhật Bản”. Trên thực tế, các linh mục, nữ tu thuộc số những người đầu tiên có mặt tại hiện trường các vụ nổ bom nguyên tử ở Hiroshima và Nagasaki, góp sức trong việc tìm kiếm, cứu hộ, chăm sóc, đáp ứng các nhu cầu về vật chất lẫn tinh thần của nạn nhân. Hành động của họ cho thấy, thậm chí trong bối cảnh khủng khiếp của chiến tranh, tình yêu thương và mong ước hòa bình vẫn luôn nhen nhóm. Về phần Ðức cha Takami, ngay sau khi trở thành Tổng Giám mục Nagasaki, ngài đã hoạt động rất tích cực, tham gia và tổ chức nhiều chương trình tại Nhật và trên khắp thế giới để kêu gọi giải trừ vũ khí hạt nhân. Theo ngài, “sở hữu vũ khí hạt nhân cũng đã là một tội ác”.

Cầu nguyện tại nhà thờ Chánh tòa Nagasaki - ảnh: AP

“Thay vì nhà thờ Urukami chứng kiến sự kết thúc ở Nagasaki, hoặc những vòng xoáy trả thù và bạo lực bị thổi bùng sau cuộc chiến, thành phố này đã trỗi dậy, lan truyền thông điệp vì hòa bình cho khắp thế giới”, theo tiến sĩ Love.