Nữ tu người Việt đầu tiên làm Tổng quyền dòng Chúa Quan Phòng Portieux

Ðó là dì Joseph Marie Lê Thị Viện, thuộc tỉnh dòng Chúa Quan Phòng Cần Thơ, người từng được chị em trên thế giới tín nhiệm bầu giữ chức vụ Bề trên Tổng quyền toàn Hội dòng trong 2 nhiệm kỳ, 2004 - 2010 và 2010 - 2016…

Dâng lời cảm tạ

Chúng tôi gặp dì vào buổi chiều muộn, tại trụ sở tỉnh dòng Chúa Quan Phòng Cần Thơ. Kết thúc hai nhiệm kỳ tại nhà mẹ bên Pháp, dì trở về Việt Nam và nay đang thực hiện công việc mà Bề trên Tổng quyền hiện tại trao phó là viết sử của nhà dòng ở Việt Nam từ năm 1970 cho đến bây giờ, vì lịch sử dòng từ khi các nữ tu đầu tiên qua đất Việt năm 1876 đến 1970 đã có, nhưng sau thời điểm đó thì chưa... Một mình trong căn phỏng nhỏ, nhiệm vụ hằng ngày của người nữ tu tuổi ngoài 70 là tìm tòi tư liệu và chắp bút thực hiện. Ngoài ra theo dì, đây còn là thời gian để bình tâm lại sau những tháng ngày bận rộn và dâng lời cảm tạ Chúa về hành trình đã qua.

Dì tâm sự rằng, trong thời gian còn làm Tổng quyền, dì thường cầu xin với Chúa cho dì có sức khỏe để làm việc, chứ một khi đã ngã bệnh thì sẽ rất cực cho chị em trong Hội dòng, vì phải tổ chức một Tổng tu nghị bầu lại bề trên mới, mà mỗi lần tổ chức tu nghị thường kèm theo nhiều khó khăn. Ở Pháp, phụ nữ trên 50 tuổi mỗi hai năm một lần, bảo hiểm sẽ gởi thư báo khám sức khỏe. Dì Viện kể lại, từ năm 2004 khi qua Pháp nhận nhiệm vụ, dì đều đặn được khám bệnh và không phát hiện bệnh tình. Năm 2016, như lệ thường, sơ cũng nhận giấy báo nhưng nghĩ chắc không sao vì đã đi thăm khám đều đặn, hơn nữa lúc này hội dòng đang trong giai đoạn bận rộn chuẩn bị cho Tổng tu nghị đầu tiên được tổ chức ở Việt Nam. “Vậy nên việc khám sức khỏe tạm thời để qua một bên. Ðến khi xong xuôi mọi việc, trở lại Pháp bàn giao công việc cho bề trên mới, rồi mới đi khám bệnh, đó cũng là lúc bác sĩ thông báo tôi bị ung thư ngực. Thiệt sự khi nghe như vậy, ban đầu tôi cũng đôi chút lo lắng, nhưng liền sau đó là cảm giác bình an và thanh thản đón nhận, bởi lẽ đây như một hồng ân. Chúa luôn ở bên. Tất cả phó thác trong tay Ngài. Theo lời bác sĩ, tôi gác lại mọi chuyện và tập trung chữa trị, đúng một năm sau mới trở về Việt Nam. Tới bây giờ bệnh tình đã khỏi, sức khỏe khá lên nhiều. Tạ ơn Chúa!”, dì Viện kể cho chúng tôi nghe về biến cố cuộc đời.

Dì Viện cùng các tổng đại biểu miền Đài Loan - Trung Quốc trong cuộc Tổng tu nghị năm 2016

Dấu ấn đời tu

Lời tạ ơn đó, theo dì, không chỉ gói gọn trong những tháng ngày làm Bề trên Tổng quyền, nhưng là xuyên suốt cả hành trình cuộc đời. Năm 13 tuổi bước chân vào dòng, đến khi trở về từ Pháp sau một thời gian tu học, rồi lần lượt đảm nhận các chức vụ trong tỉnh dòng như giám tập, cố vấn hay thư ký tỉnh dòng…, ở bất kỳ phận vụ nào, vị nữ tu luôn hằng cảm nhận có Chúa đồng hành.

Ly rượu mừng sau khi bầu Tổng quyền - ảnh: nhân vật cung cấp

Năm 2004, dì Viện đang là thư ký tỉnh dòng Chúa Quan Phòng Việt Nam (lúc đó chưa chia làm 3 tỉnh dòng như hiện nay), được chị em bầu chọn giữ chức vụ Bề trên Tổng quyền sau cuộc Tổng tu nghị diễn ra tại Pháp. Dù là “nhân vật chính” trong cuộc bầu chọn năm đó, nhưng bây giờ nhớ lại, với dì đó lại là những hồi ức ngắt quãng chứ không liền mạch, bởi đơn giản sự việc diễn ra quá bất ngờ, khiến dì cũng không đủ thời gian để ghi nhớ. “Không bất ngờ sao được vì trong lịch sử gần 250 năm của Hội dòng trước đó, chưa từng có một người Việt Nam nào được bầu làm Tổng quyền, nên khi hay tin, tôi đã rất sốc. Sau này nghe mấy sơ khác kể lại là khi có kết quả rồi thì một sơ lớn tuổi, người được chị em quý mến đề cử làm chủ sự cuộc bầu năm đó mới ra hỏi là sơ có đồng ý đón nhận trách nhiệm hay không thì mình chỉ đứng như trời trồng, cổ họng nghẹn cứng mà phải một lúc lâu sau mới trả lời được”, dì Viện nhớ lại.

Kinh lý cộng đoàn quốc tế sinh viên ở Philippines

Thời gian đầu qua Pháp làm Tổng quyền, với dì, văn hóa không phải là rào cản vì trước đó đã có một thời gian dài tu học tại đây, tuy nhiên điều bỡ ngỡ là không biết phải bắt đầu công việc từ đâu, chính xác hơn là phải làm gì. Nhưng nhờ sự giúp đỡ tận tình của các chị em trong Ban Cố vấn nên mọi việc dần trôi chảy. “Mỗi khi làm hay quyết định một điều gì đó thì dù là lớn hay nhỏ, tôi đều dành một ngày để cầu nguyện. Mỗi khi chủ trì cuộc họp, nói trước mặt mọi người cũng vậy, tôi cũng cầu nguyện để xin Chúa Thánh Thần hướng dẫn. Do đó, mọi việc đều là do Chúa làm, bản thân mình chỉ là người thực thi”, dì chia sẻ.

Trong 12 năm đảm nhận trọng trách đứng đầu hội dòng, ưu tư lớn nhất của vị Tổng quyền người Việt là vấn đề truyền giáo, khuyến khích chị em các tỉnh dòng bước ra ngoài, thay vì “an toàn” bên trong bốn bức tường của tu viện thì mở cửa đi ra những vùng ngoại biên. Chính ưu tư đó là nguồn động lực thúc đẩy, nên sau hai nhiệm kỳ, một số cộng đoàn mới đã được hình thành ở những quốc gia khác nhau như Philippines, Nhật Bản và gởi người đi truyền giáo ở các nước châu Phi. “Giờ nhìn lại bao công việc, trước tiên tôi phải thốt lên là lời tạ ơn Chúa vì Ngài đã làm quá nhiều chuyện lớn lao. Kế đến là cảm ơn các sơ trong Ban Cố vấn, cũng như chị em toàn dòng đã luôn đồng hành và ủng hộ hết mình”, dì Viện khép lại câu chuyện.-

ÐÌNH QUÝ