Thứ Tư, 08 Tháng Bảy, 2020 17:46

Khi cây sầu riêng thành củi

 

Những ngày này, miền Tây bắt đầu mưa dầm. Song, mưa không thể cứu nổi vườn, cứu hàng ngàn ha sầu riêng phục hồi do nạn hạn mặn từ đầu mùa khô năm 2020 kéo dài đã gây thiệt hại lớn cho ngành trồng trọt. Về Tiền Giang, ghé nhiều vườn sầu riêng Cai Lậy vốn nức danh cả nước từ lâu, nay không khỏi chạnh lòng khi chỉ còn là những cây gầy trơ trụi lá, số khác chất thành củi đống.

 

BẤT LỰC NHÌN CÂY CHẾT

“Làm nông bây giờ, ai nói không ‘trông trời, trông đất, trông mưa’, chứ chúng tôi ngày đêm trông ngóng. Ngặt nỗi, lúc có mưa thì cũng chẳng kịp rồi!”, ông Nguyễn Văn Vẹn, (39 tuổi, xã Phú Quý, huyện Cai Lậy) lắc đầu nói. Hơn 7 công sầu riêng nhà ông Vẹn năm nay, với 3 công cây còn nhỏ dưới 3 năm tuổi bị mất trắng. Những cây già, rễ bám trụ sâu vào lòng đất thì úa lá, mất sức. Ông Vẹn cho biết, tuy may mắn gia đình ông vẫn còn những cây cứu được do mua nước ngọt kịp thời, nhưng cũng sẽ phải mất từ 9 tháng đến 1 năm sau, cây mới lấy lại sức. Ðó là chưa kể, năng suất mùa sau chắc chắn giảm: “Tôi không ngờ năm nay hạn lại nặng nề như vậy, hơn năm trước nhiều. Hạn, mình không có nước sinh hoạt thì còn ráng chịu đựng. Cây cối, cứu hết sức mà vẫn chết khô. Hơn chục triệu tiền nước cho mảnh vườn này đó”. Dẫn chúng tôi thăm vườn, tay ông Vẹn liên tục ngắt những cành cây khô chìa ra trước mắt. Mấy bà con trong xã bảo nhau, vô tình hầu như nhà ai cũng có thêm củi chụm, không biết khi nào mới hết. Nói vui là thế, nhưng chắc hẳn trong lòng họ, làm sao tránh khỏi ngậm ngùi, tiếc nuối, bởi biết bao công sức, tiền của để cứu đất, cứu vườn đã đổ ra mà lại hoài công.

Sầu riêng sai trái ngày nào, giờ chỉ là đống củi vụn - ảnh: Anh Nguyên

Không riêng gì nhà ông Vẹn, nhiều vườn sầu riêng miệt Cai Lậy lúc này mang đậm duy nhất một màu khô héo. Có ai tin giữa vùng đồng bằng sông nước, cây cối hai mùa xanh tươi lại thành ra gầy guộc, thậm chí là chết khô. “Nhìn đi, tôi chặt gần hết rồi!”, ông Nguyễn Văn Pháp (34 tuổi, xã Ngũ Hiệp) nói trong ngán ngẩm. Trước mắt chúng tôi, mảnh vườn ngày nào xanh tốt giờ chỉ là khu đất trơ trọi, củi chất đầy. Hơn 2 công sầu riêng của ông bị ảnh hưởng. Thiệt hại sơ bộ khoảng 35 triệu, chưa tính tiền mua nước mấy tháng liền. Ở đây, trải qua mùa khô lịch sử, gia đình ông Pháp, ông Vẹn cùng nhiều hộ khác phải oằn mình mua nước ngọt, gánh từng thùng với giá đủ loại. Ông Pháp kể : “Ban đầu, khi mới nhiễm, độ mặn còn thấp thì dùng nước trong các mương, rãnh để tưới. Về sau, bắt buộc phải mua nước thôi, hạn ròng rã 4 - 5 tháng chứ có ít đâu. Có lúc mặn lên đến đỉnh điểm, giá nước cao chót vót, hơn 100 ngàn đồng/khối. Bấm bụng, cũng phải mua. May nhờ lúc sau, chính quyền hỗ trợ và các nhà hảo tâm cũng tham gia vô tiếp nước, cứu vườn, gánh nặng kinh tế mới đỡ đi, nhưng năm nay hao hụt quá”. Ðồng cảnh ngộ, anh Trần Văn Châu (32 tuổi, xã Mỹ Long) cho hay nhà anh đã dùng hết số tiền tiết kiệm của những năm qua để mua nước và còn phải vay nợ từ bà con, anh em các nơi.


Theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Tiền Giang, toàn tỉnh có hơn 13.500 ha trồng sầu riêng, cho sản lượng hơn 277.000 tấn/năm. Trong đó, riêng huyện Cai Lậy đã có gần 10.500ha. Ðợt hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô năm 2020 đã làm nhiều vườn sầu riêng bị thiệt hại nặng, một số vườn có dấu hiệu chết dần. Theo thống kê sơ bộ, các địa phương trong tỉnh Tiền Giang đã ghi nhận gần 4.800ha sầu riêng bị thiệt hại hoặc ảnh hưởng, chiếm 35%. Riêng huyện Cai Lậy có gần 4.600ha/10.500ha sầu riêng bị ảnh hưởng hoặc thiệt hại do hạn mặn, như cây bị chết, chết cành, rụng lá, suy kiệt.

Cơn hạn mặn đi qua để lại tổn thất nặng nề với bà con miệt vườn Cai Lậy

VƯỢT QUA KHÓ KHĂN

Còn nhớ, cách đây không lâu, tháng 8.2019, Sở Khoa học và Công nghệ Tiền Giang trao Giấy chứng nhận nhãn hiệu tập thể “Sầu riêng Cai Lậy” do Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp cho Hội Làm vườn huyện Cai Lậy, tạo nên sự phấn khởi trong biết bao hộ nông dân vùng này. Vậy mà niềm vui chưa trọn vẹn, bà con đã phải đối mặt với thiệt hại, thất bát. Ở Cai Lậy, có thể nói sầu riêng là cây trồng chủ lực giúp phát triển kinh tế. Vì thế, mất sầu riêng là nhà vườn điêu đứng. Tuy nhiên, không bị động chờ đợi sự giải cứu, chính bà con cũng đã tự tìm cách cứu mình.

“Mất năm nay rồi, còn được bao nhiêu thì hay bấy nhiêu, dưỡng cây cho mấy vụ sau”, ông Nguyễn Thanh Bình (65 tuổi, xã Mỹ Long) cho biết. Có lẽ, đây cũng là dự tính chung của nhiều bà con nơi đây. Bao nhiêu năm trồng cây sầu riêng, chuyển đổi canh tác sang cây khác, dường như họ không cam lòng. Ông Bình nói tiếp: “Mấy tháng khô rồi, coi như đói. Nhưng mình phải cứu mình. Mấy sấp nhỏ trong nhà lãnh làm nhân công phân loại mít cho các công ty, đóng hộp. Một ký được vài ngàn. Một ngày làm xuyên suốt cũng được 80 - 100 ngàn”. Còn ông, ông cho biết mình mải tìm cách xoay để cứu vườn. Các bản tin đo độ mặn trên thời sự hay thông tin do Ủy ban xã cung cấp, ông đều theo dõi sát sao. Ông Nguyễn Văn Vẹn thì vừa mua cây giống để trồng lại vào những chỗ đã chặt bỏ. Những cây non mới bén rễ, để đến khi thu hoạch được như đám cây già nay đã thành củi kia thì còn đợi thêm vài năm. Dù vậy, ông hạ quyết tâm: “Bây giờ không lẽ nghỉ trồng. Gầy lại thôi. Rồi lại có”. Mấy tháng qua, nguồn thu nhập chính trong nhà ông lại đặt trên vai người vợ làm công nhân, còn ông đi làm thuê thêm, ai cần phụ gì thì làm cho họ, lấy tiền. Cả gia đình 6 nhân khẩu đều phải gồng mình để vượt qua cái khắc nghiệt của hạn mặn, lại còn ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, đời sống, kinh tế càng khó khăn. Mỗi nhà một kiểu ứng phó. Mất cây, tìm lợi từ nguồn khác. Gia đình ông Ðỗ Chí Công (45 tuổi, xã Mỹ Long) một mặt nuôi thêm gia cầm lấy lãi, mặt khác nhận hàng may gia công. “Ít ra, cũng vượt qua mùa hạn rồi cả mùa dịch”, ông lạc quan nói. Ông Công cũng mới trồng lại hàng loạt cây sầu riêng, dù vẫn phảng phất nỗi lo cho mùa khô năm sau, liệu tình hình có ổn hơn không.

Những cành cây trơ trụi lá

Bên cạnh những hộ trồng lại, cũng có gia đình mạnh dạn, quyết trồng mới giống cây khác. Vườn nhà ông Pháp gần như mới toanh, vì lẽ với 90% diện tích cây bị chặt, ông đã thay vào đấy hai loại cây trồng chịu mặn cao là bưởi da xanh và mít Thái. Ông cho biết, với hai giống này, trong thời gian trên dưới 2 năm đã thu lợi nhuận. Ðây là hai loại có khả năng chống chịu mặn tốt hơn sầu riêng. Hơn nữa, xét về lợi ích kinh tế, hướng vào thị trường Tết, bưởi da xanh luôn là mặt hàng thu hút đặc biệt. “Cứ thử đổi qua trồng bưởi xem sao. Năm trước miền Tây cũng hạn, nhưng ít. Năm nay dữ dội. Ðâu biết trước điều gì. Còn việc trồng mới, cũng sẽ khó khăn đó, tôi sẽ tham khảo, học hỏi thêm các hướng dẫn kỹ thuật”, ông nói.

Sau hạn mặn, hàng ngàn ha vườn cây ăn trái không chỉ ở Cai Lậy, Tiền Giang mà ở các tỉnh ÐBSCL thiệt hại nặng nề. Chính quyền và nông dân các vùng này đang nỗ lực khôi phục vườn để ổn định sản xuất và xuất khẩu. Viện Nghiên cứu Cây ăn quả miền Nam đang hướng dẫn các hộ trồng sầu riêng cách phục hồi vườn sầu riêng. Ngành Nông nghiệp tỉnh Tiền Giang hiện đã rà soát, thống kê diện tích cây trồng bị thiệt hại do hạn, mặn để hỗ trợ bà con, đồng thời khuyến cáo cân nhắc việc trồng lại sầu riêng trước xu hướng hạn mặn ngày càng gay gắt, nên chọn các loại cây trồng khác chịu hạn mặn tốt hơn như sapo, mít, bưởi…

Anh Nguyên

Ý kiến bạn đọc ()
Tin khác
Xem thêm