Lịch sử của vắc xin

Lịch sử chủng ngừa bắt đầu từ vài thế kỷ gần đây, từ một số phương thức dân gian thời xưa, đến kỹ thuật chủng đậu vào thế kỷ 17 ở Trung Quốc…

Năm 1796, bác sĩ Edward Jenner, thành viên của Hội Hoàng gia London (Anh), đã được công nhận là cha đẻ của vắc xin. Sau khi tình cờ phát hiện bệnh đậu bò (bệnh đậu mùa ở bò), ông đã nghiên cứu và thực hiện chủng ngừa siêu vi gây bệnh đậu bò cho một cậu bé 13 tuổi. Em bé này sau đó miễn dịch trước vi rút gây bệnh đậu mùa. Năm 1798, vắc xin đầu tiên ngừa đậu mùa được phát triển.

Ðến thế kỷ 19, nhà khoa học Công giáo Louis Pasteur đã thực hiện các cuộc thí nghiệm đi đầu cho nỗ lực phát triển vắc xin bệnh tả dựa trên vi rút sống giảm độc lực và vắc xin ngừa bệnh than (lần lượt vào năm 1897 và 1904). Vắc xin dịch cũng được phát minh vào cuối thế kỷ 19. Từ năm 1890 đến 1950, nỗ lực phát triển vắc xin được tăng tốc, cho phép ra đời những dòng vắc xin cứu sống hàng triệu người, trong đó có vắc xin ngừa lao Bacillis-Calmette-Guerin (BCG).

Năm 1923, nhà miễn dịch học người Anh Alexander Glenny đã hoàn thiện biện pháp khử hoạt độc tố uốn ván bằng formaldehyde. Phương pháp tương tự đã được áp dụng để phát triển vắc xin ngừa bệnh bạch hầu vào năm 1926. Bên cạnh đó, vắc xin ho gà mất nhiều thời gian hơn để điều chế, và phải đợi đến năm 1948, Mỹ mới cấp phép vắc xin đầu tiên liên quan đến căn bệnh này.

Giai đoạn 1950-1985 chứng kiến sự xuất hiện của các biện pháp cấy mô siêu vi, dẫn đến sự ra đời của vắc xin ngừa sốt bại liệt Salk (hiện không còn sử dụng) và Sabin. Công tác chủng ngừa sốt bại liệt trên diện rộng đã giúp xóa sổ căn bệnh này ở nhiều vùng của thế giới. Cũng trong thời gian này, các chủng vi rút gây bệnh sởi, quai bị và rubella được xử lý để chế tạo vắc xin. Hiện bệnh sởi nhiều khả năng sẽ là mục tiêu bị xóa sổ kế tiếp thông qua các chiến dịch tiêm phòng.

Hai thập niên qua chứng kiến các lợi ích của di truyền học phân tử và việc tăng cường ứng dụng công nghệ mới vào lĩnh vực miễn dịch học, vi sinh vật học và gien di truyền cho các dự án phát triển vắc xin. Nhân loại đang gặt hái những thành công trong việc phát triển các vắc xin kết hợp để ngừa viêm gan siêu vi B, sự ra đời của những kỹ thuật mới cho khâu sản xuất vắc xin cúm mùa…

HỒNG HOANG

Chia sẻ:

Bình luận

có thể bạn quan tâm

Mùa xuân lên Sapa nhâm nhi bánh hạt dẻ
Mùa xuân lên Sapa nhâm nhi bánh hạt dẻ
Dù chưa hẳn được công nhận là đặc sản địa phương, nhưng hình ảnh những chiếc bánh hạt dẻ nóng ấm trở nên quen thuộc với du khách khi đến Sapa. Dạo qua các phố ẩm thực, chợ đêm, hay dọc trên những con đường nhỏ phố núi, rất dễ...
Những khám phá khảo cổ hứa hẹn đột phá năm 2024
Những khám phá khảo cổ hứa hẹn đột phá năm 2024
Từ việc sử dụng trí thông minh nhân tạo (AI) giải mã những văn bản mất tích theo thời gian đến hóa giải bí ẩn về họ hàng của con người là một số đột phá được kỳ vọng trong lĩnh vực khảo cổ năm nay.
Mỹ công bố 21 loài tuyệt chủng năm 2023
Mỹ công bố 21 loài tuyệt chủng năm 2023
Bang Hawaii hứng chịu thiệt hại nặng nề nhất khi tổn thất đến 8 loài trong một năm, còn bang Ohio tuyệt chủng 1 loài cá da trơn, trong khi 1 loài dơi ở đảo Guam và 8 loài trai nước ngọt cũng biến mất.
Mùa xuân lên Sapa nhâm nhi bánh hạt dẻ
Mùa xuân lên Sapa nhâm nhi bánh hạt dẻ
Dù chưa hẳn được công nhận là đặc sản địa phương, nhưng hình ảnh những chiếc bánh hạt dẻ nóng ấm trở nên quen thuộc với du khách khi đến Sapa. Dạo qua các phố ẩm thực, chợ đêm, hay dọc trên những con đường nhỏ phố núi, rất dễ...
Những khám phá khảo cổ hứa hẹn đột phá năm 2024
Những khám phá khảo cổ hứa hẹn đột phá năm 2024
Từ việc sử dụng trí thông minh nhân tạo (AI) giải mã những văn bản mất tích theo thời gian đến hóa giải bí ẩn về họ hàng của con người là một số đột phá được kỳ vọng trong lĩnh vực khảo cổ năm nay.
Mỹ công bố 21 loài tuyệt chủng năm 2023
Mỹ công bố 21 loài tuyệt chủng năm 2023
Bang Hawaii hứng chịu thiệt hại nặng nề nhất khi tổn thất đến 8 loài trong một năm, còn bang Ohio tuyệt chủng 1 loài cá da trơn, trong khi 1 loài dơi ở đảo Guam và 8 loài trai nước ngọt cũng biến mất.
Du Xuân và lễ hội:  Hành trình tìm về cội nguồn văn hóa
Du Xuân và lễ hội: Hành trình tìm về cội nguồn văn hóa
Đối với mỗi người dân Việt Nam, năm mới không chỉ là dịp để đón chào những thách thức mới mẻ, mà còn là lúc họ tìm về với nguồn cội văn hóa qua hành trình du Xuân hoặc tham gia vào các lễ hội đầu Xuân, đặc biệt là...
Điều đọng lại sau những ngày Tết
Điều đọng lại sau những ngày Tết
Thế là Tết Giáp Thìn 2024 đã trôi qua. Mọi người trở lại nhịp sống bình thường. Dù hết Tết nhưng Xuân vẫn còn và dư vị của những ngày đầu năm ấm áp chắc chắn cũng vương vấn trong lòng mỗi người...
Bài hát cộng đồng Chúa nhật 3 Mùa Chay năm B
Bài hát cộng đồng Chúa nhật 3 Mùa Chay năm B
Nhằm thực hiện việc hát cộng đồng trong phụng vụ, Ủy ban Thánh nhạc trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam đề nghị những bài hát sau đây cho Chúa nhật 3 Mùa Chay năm B.
Bài hát cộng đồng Chúa nhật I Mùa Chay năm B
Bài hát cộng đồng Chúa nhật I Mùa Chay năm B
Nhằm thực hiện việc hát cộng đồng trong phụng vụ, Ủy ban Thánh nhạc trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam đề nghị những bài hát sau đây cho Chúa nhật I Mùa Chay năm B.
Loài rồng trong truyền thuyết phương Tây
Loài rồng trong truyền thuyết phương Tây
Không chỉ là loài hiện diện nhiều trong văn hóa Á Đông, qua những truyền thuyết, truyện dân gian của châu Âu, rồng có sự hiện diện xuyên suốt và mạnh mẽ, mang đến di sản phong phú về thần thoại, và là một trong những biểu tượng của văn...
Loài rồng trong đời thực Rồng Komodo
Loài rồng trong đời thực Rồng Komodo
Rồng Komodo không phun lửa cũng chẳng biết bay, nhưng dù người hay động vật, chẳng ai dám ở gần loài vật hung hãn này.