Thứ Bảy, 04 Tháng Năm, 2019 11:03

Người đưa sơn mài Việt Nam lên đỉnh cao đời thường

 

Xuất thân từ trường Cao đẳng Mỹ thuật Ðông Dương, họa sĩ Nguyễn Sáng (1923 - 1988) cũng được xem là một trong những người thành công với nghệ thuật sơn mài như các đại thụ sơn mài Việt Nam Nguyễn Gia Trí, Nguyễn Tư Nghiêm...

 

Ông sinh tại thôn Ðiều Hòa, tỉnh Mỹ Tho (nay thuộc thành phố Mỹ Tho, Tiền Giang) trong một gia đình khá giả, cha là nhà giáo, mẹ buôn bán. Năm 13 tuổi, Nguyễn Sáng học tại trường Mỹ Thuật Gia Ðịnh. Ông thi vào trường Cao đẳng Mỹ thuật Ðông Dương và tốt nghiệp khóa 14 (1940 - 1945).

Nguyễn Sáng thử nghiệm nhiều chất liệu sơn mài, sơn dầu, màu nước, lụa, khắc gỗ... nhưng thành công nhất là sơn mài. Những nhà phê bình nghệ thuật từng nhận định: “Nguyễn Sáng khai thác thành công phong cách nghệ thuật hội họa hiện đại châu Âu nhưng vẫn không xa rời nghệ thuật dân gian và cổ truyền Việt Nam”. Nghệ thuật của ông chính ở chỗ kết hợp hài hòa giữa tính hiện đại và tinh hoa của dân tộc. Nếu như Nguyễn Gia Trí đưa sơn mài Việt Nam lên đỉnh cao thần tiên thì Nguyễn Sáng đưa sơn mài Việt Nam lên đỉnh cao đời thường qua việc thể hiện các đề tài về chiến tranh, những xung đột của đời sống hiện đại hay những đề tài khác như thiếu nữ, hoa, chùa chiền, núi rừng nông thôn, trò chơi dân gian... Người họa sĩ này cũng được xem là bậc thầy mô tả làm nổi bật cả tính cách lẫn đặc điểm của nhân vật. Ông đã bổ sung vào sơn mài gam màu vàng, xanh, diệp lục... rất sống động. Nguyễn Sáng sáng tác sung sức nhất vào những thập niên 60, 70 thế kỷ 20 với những tác phẩm sơn mài giá trị.

Ngoài tranh ra, ông còn được giao nhiệm vụ thiết kế bộ tem bưu chính đầu tiên của Việt Nam độc lập gồm 5 mẫu phát hành năm 1946. Ðây là cột mốc lớn đối với ngành bưu chính và đất nước cũng như dân tộc Việt Nam. Công chúng hồ hởi đón nhận tem và đã hình thành chợ tem ở vườn hoa Chí Linh, có cả bài thơ ca ngợi tem: “Tem đưa thư khắp mọi miền/ Phố phường, làng bản, tiền duyên, đảo mờ/ Cưỡi mây tem vượt cõi bờ/ Năm Châu bốn biển chan hòa tình yêu”. Nói về Nguyễn Sáng trong lĩnh vực tem, họa sĩ Phan Kế An (1923 - 2018), nguyên Trưởng bộ môn đồ họa Hội nghệ sĩ tạo hình Việt Nam từng nhận xét: “Khi sáng tác hội họa, ông có bút pháp phóng khoáng, có thể nói là tung hoành nữa, nhưng khi vẽ tem, vẽ giấy bạc thì lại là một nhà đồ họa vững vàng, tỉ mỉ, chính xác, biết tìm những biện pháp tối ưu, thích hợp với kỹ thuật thô sơ của thuở sơ khai. Toàn thể con tem trang trọng”.

Một bức in khắc gỗ của hoạ sĩ Nguyễn Sáng

Giới hội họa xếp Nguyễn Sáng vào tứ trụ “Nghiêm, Liên, Sáng, Phái”. Tên tuổi của ông được ghi trong từ điển Bách Khoa Larousse của Pháp.

Năm 1984, giới bạn bè họa sĩ, nghệ sĩ tập trung các tác phẩm của Nguyễn Sáng và tổ chức cho ông một cuộc triển lãm đầu tiên, cũng là cuối cùng tại bảo tàng Mỹ Thuật Hà Nội. Tranh của ông được giới chuyên môn và khách thưởng lãm đánh giá cao, nhất là mảng sơn mài.

Cuộc đời ông lận đận cô đơn, sau gần 50 năm sống và làm việc trong một căn phòng hẹp lầu 1 số nhà 65 Nguyễn Thái Học - Hà Nội, năm 1987 ông trở về TPHCM dưỡng bệnh và mất tại đây ngày 16.12.1988.

LM Giuse Nguyễn Hữu Triết

Trưởng ban Mục vụ Văn hóa TGP.TPHCM

Ý kiến bạn đọc ()
Tin khác
Xem thêm