Thú vị tên gọi các giáo xứ trên miền Kon Tum

Ở Kon Tum, tên gọi của nhiều nhà thờ được đặt theo tên gọi của các địa phương và được phiên âm cho dễ đọc từ tiếng của anh em đồng bào sắc tộc. Không ít du khách vẫn thắc mắc về ý nghĩa những tên gọi ấy…

Kon Tum là một trong năm tỉnh thuộc khu vực Tây Nguyên và có nền văn hóa lâu đời. Nhắc đến vùng đất này, người ta vẫn nghĩ ngay đến những món ăn dân dã như gà nướng Măng Ðen, cơm lam, heo rừng nướng mọi, gỏi lá…, hay các địa điểm tôn giáo nổi tiếng như nhà thờ Gỗ, Trung tâm hành hương Ðức Mẹ Măng Ðen, Chủng viện Thừa Sai Kon Tum… Ðặc biệt, tên gọi của những địa danh nơi đây cũng có nét đặc trưng riêng.

Văn hóa Kon Tum được hình thành và phát triển gắn với sự khai phá của anh em đồng bào sắc tộc. Khi đến những vùng đất hoặc tìm được một chỗ định cư mới (văn hóa du canh du cư của anh em đồng bào sắc tộc trước đây), họ liền đặt tên cho địa danh đó. Nếu như người Kinh khi đặt tên cho con cái hay địa danh nào luôn tìm tòi những cái tên mang ý nghĩa lớn lao, hy vọng những điều tốt đẹp đến, thì anh em đồng bào sắc tộc lại thường nghĩ rất đơn giản. Họ quan sát đặc điểm thiên nhiên xung quanh và dựa trên ngôn ngữ của mình mà đặt theo. Cách đặt tên này giống như cách họ suy nghĩ mọi vấn đề: đơn giản hóa.

Ông A Ke, một người dân miền này chia sẻ: “Người dân tộc chúng tôi nghĩ cái gì cũng đơn giản lắm. Chúng tôi quan sát những đặc điểm rồi đặt tên chứ không có suy nghĩ gì nhiều”. Quả vậy, như hai từ Kon Tum, theo tìm hiểu của chúng tôi, tiếng dân tộc Bana có nghĩa là Làng Hồ. Kon có nghĩa là buôn, làng, một vùng đất…, Tum là ao hồ, vùng đầm lầy. Khi khai phá vùng này, người sắc tộc quan sát thấy dọc theo lưu vực sống Ðăk Bla có nhiều ao, đầm lầy nên dựa vào đó mà đặt tên là Kon Tum. Ðó là cách nghĩ trực quan của người đồng bào ở vùng đất này. Tuy vậy, cũng theo ông Ke, trước khi đặt tên cho nơi nào, người ta cũng đều phải xem xét kỹ, “đặt thế nào để khi nhắc đến, người dân nghĩ ngay đến vùng đó có những gì”.

Vì thế, những tên gọi của các giáo xứ khi hình thành trên vùng đất Tây Nguyên cũng gắn liền với tên gọi ở vùng miền. Hiện nay, dù trải qua nhiều năm hình thành và phát triển, nhưng Kon Tum vẫn còn những cái tên mang đậm chất bản địa. Khi Tin Mừng được rao giảng thì nhiều giáo xứ cũng hình thành trong các buôn làng của anh em sắc tộc. Các đấng sáng lập các giáo xứ đã rất khéo khi chọn tên giáo xứ cùng với tên làng. Tỷ như khu du lịch Măng Ðen có nhà thờ Măng Ðen; làng (thôn) Ðăk Mot có nhà thờ Ðăk Mot; làng Kon Jơdreh có nhà thờ Kon Jơdreh; làng Kon Xơmluh cũng có nhà thờ cùng tên…

Những tên gọi này được lấy ra từ tiếng Bana. Măng Ðen có nghĩa là vùng đất bằng phẳng; còn Ðăk Mot với nghĩa của từ Ðăk là nước, Mot là vào. Khi khai phá, họ thấy một dòng sông có hướng nước chảy vào buôn và rồi mất hút trong lòng đất. Hay Kon Jơdreh có ý nói đến một vùng đất ban đầu mọc rất nhiều cây Jơdreh. Người đồng bào ở Kon Tum sống quây quần thành cụm, nhóm nên những tên làng, tên giáo xứ đều bắt đầu bằng chữ Plei, nghĩa là làng. Sau chữ Plei là tên riêng gắn liền với những đặc điểm của vùng đó. Ví dụ, gọi làng Plei Don vì nó nằm trên đất gò cao (Don: đất gò, trên cao); làng nằm trên lưng đồi đặt tên là Plei Groi (Groi là lưng đồi); hay làng có nhiều cây gạo được gọi là Kon Klor (Klor: cây gạo). Tương tự, làng có nhiều cây le có tên Kon Xơmluh; nơi có cây thông mọc nhiều là làng Kon Hơ ngo…

Khi các giáo xứ được hình thành, các đấng lấy tên vùng miền đó mà đặt tên cho giáo xứ chứ không dùng tên khác. Cha Vinhsơn Nguyễn Ngọc Quyền, chánh xứ Plei Jơdrâp, GP Kon Tum lý giải: “Có sự trùng tên làng và tên giáo xứ như vậy vì hai lý do: các đấng sáng lập muốn anh em dân tộc thiểu số hiểu được đó là nơi thờ phượng của họ và muốn họ xem như là một phần của quê hương xứ xở của mình, vì nhà thờ lấy tên tiếng bản địa sẽ tạo ra niềm yêu mến và thân quen hơn. Thứ nữa, các ngài khẳng định được bản sắc văn hóa Tây Nguyên ảnh hưởng nhiều đến kiến trúc, sinh hoạt tôn giáo”.

Cách đặt tên của giáo xứ tại giáo phận Kon Tum cũng thể hiện sự hội nhập của tôn giáo với bản sắc văn hóa dân tộc.

ÐÌNH VĂN

Từ khoá:
Chia sẻ:

Bình luận

có thể bạn quan tâm

Ðể lời nguyện tín hữu gần gũi hơn
Ðể lời nguyện tín hữu gần gũi hơn
Lời nguyện giáo dân trong thánh lễ nêu lên những tâm tình chung của cộng đoàn, vì vậy, theo hướng dẫn của Giáo hội, các ý cầu nguyện cần được đầu tư, soạn thảo cho phù hợp, đánh động mọi người…
Bữa cơm chung thời 4.0
Bữa cơm chung thời 4.0
Bữa ăn chung tại nhà ngày nay không chỉ trở nên thưa thớt với nhiều gia đình nơi thị thành mà ngay ở quê, hơi ấm sum vầy bên mâm cơm như ngày cũ cũng đang vơi dần…
Khi cha mẹ vừa làm việc vừa trông con
Khi cha mẹ vừa làm việc vừa trông con
Mùa hè đến, trẻ không phải tới trường, nên có những bậc cha mẹ vừa làm việc vừa trông con khi không thể gởi các bé cho ai…
Ðể lời nguyện tín hữu gần gũi hơn
Ðể lời nguyện tín hữu gần gũi hơn
Lời nguyện giáo dân trong thánh lễ nêu lên những tâm tình chung của cộng đoàn, vì vậy, theo hướng dẫn của Giáo hội, các ý cầu nguyện cần được đầu tư, soạn thảo cho phù hợp, đánh động mọi người…
Bữa cơm chung thời 4.0
Bữa cơm chung thời 4.0
Bữa ăn chung tại nhà ngày nay không chỉ trở nên thưa thớt với nhiều gia đình nơi thị thành mà ngay ở quê, hơi ấm sum vầy bên mâm cơm như ngày cũ cũng đang vơi dần…
Khi cha mẹ vừa làm việc vừa trông con
Khi cha mẹ vừa làm việc vừa trông con
Mùa hè đến, trẻ không phải tới trường, nên có những bậc cha mẹ vừa làm việc vừa trông con khi không thể gởi các bé cho ai…
Vị bác sĩ bị “mất trắng” 12 năm của cuộc đời
Vị bác sĩ bị “mất trắng” 12 năm của cuộc đời
Một bác sĩ người Ý bị xóa sạch 12 năm ký ức sau cơn hôn mê sâu, đã nỗ lực thích ứng trở lại với cuộc sống bình thường. Câu chuyện truyền cảm hứng của ông đã được dựng thành phim truyền hình.
Biến khí thải từ bãi rác thành xăng máy bay
Biến khí thải từ bãi rác thành xăng máy bay
Các nhà nghiên cứu của Ðại học Sydney (Úc) cho biết đã nghĩ ra biện pháp sản xuất xăng máy bay từ bãi rác, từ đó giảm lượng phát thải vào không khí.
Các linh mục nghĩ gì về thư Ðức Thánh Cha gởi tới các cha xứ trên thế giới?
Các linh mục nghĩ gì về thư Ðức Thánh Cha gởi tới các cha xứ trên thế giới?
Sau cuộc gặp gỡ “Các cha xứ với Thượng hội đồng” được tổ chức tại Rome từ ngày 29.4 đến ngày 2.5.2024, Ðức Thánh Cha Phanxicô đã gởi thư đến các linh mục coi xứ trên toàn thế giới. Dưới đây là suy nghĩ của một số linh mục về...
Con gái nói không là không
Con gái nói không là không
Một trường đại học nước ngoài dùng tách trà để dạy cho sinh viên năm nhất về sự tự nguyện, đồng thuận trong mối quan hệ, nhất là quan hệ lãng mạn.
Du lịch không chỉ bởi cảnh trí thiên nhiên
Du lịch không chỉ bởi cảnh trí thiên nhiên
Sức hấp dẫn của thiên nhiên, sự khác biệt khí hậu cùng đặc thù địa lý, núi đồi, sông suối, thảm cỏ, biển, rừng, đảo… đã giúp ngành kinh tế du lịch tồn tại và phát triển.
Sợi dây liên kết các thành viên gia đình
Sợi dây liên kết các thành viên gia đình
Lúc nhỏ, các con quây quần bên cha mẹ. Lớn lên, mỗi người ra đời làm việc, lập gia đình, ra riêng cho mái ấm nhỏ của mình. Làm sao để giữ mối dây tình thân đó dù có xa cách, thậm chí đến nửa vòng trái đất?