Cuộc khủng hoảng di cư: Những cái chết được báo trước

Cuối tháng 11, một chiếc thuyền phao đã chìm ngoài khơi vùng biển của Pháp. Ít nhất 31 trong số 34 người trên thuyền tử nạn, trong đó có một thiếu nữ. Họ thiệt mạng trong niềm mong mỏi tìm đến miền đất hứa là Anh quốc.

Tai nạn thảm khốc hôm 24.11 cũng là một trong những vụ việc nghiêm trọng nhất xảy ra ở eo biển Manche thời gian gần đây, theo Hãng tin AFP dẫn lời Bộ trưởng Nội vụ Pháp Gérald Darmanin phát biểu tại một cuộc họp báo.

Hành trình di cư đầy trắc trở của di dân

Eo biển chết chóc

Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) cho biết thảm kịch trên là tai nạn gây tổn thất về nhân mạng lớn nhất từng xảy ra ở eo biển Manche kể từ khi họ bắt đầu thu thập dữ liệu năm 2014. Eo biển hẹp nằm giữa Anh và Pháp là một trong những tuyến hàng hải tất bật nhất thế giới. Dân tị nạn, người di cư đến từ những nước bị chiến tranh tàn phá đã đánh cược mạng sống vào những chuyến vượt biển, thường trên các phương tiện đầy rủi ro như thuyền phao, hoặc thuyền nhỏ chở gấp nhiều lần so với khả năng cho phép. Họ hy vọng có thể đến được bờ biển Anh, xin tị nạn và tìm kiếm những cơ hội mới.

Theo Bộ trưởng Darmanin, vào thời điểm lực lượng cứu hộ đến nơi, chiếc thuyền phao chở dân nhập cư hoàn toàn bị xì. “Những kẻ buôn người phải chịu trách nhiệm cho cảnh tượng đau thương này. Bọn tội phạm đã thu hàng ngàn euro mỗi người để tổ chức những chuyến đưa di dân từ Iraq, Afghanistan, châu Phi, châu Á nhập cư bất hợp pháp tại Bỉ, Hà Lan, Pháp trước khi tiếp tục vượt eo biển Manche đến Anh”, Bộ trưởng Darmanin chia sẻ trước báo giới.

Trong một thời gian dài, bọn buôn người nhồi nhét di dân vào những xe container lạnh, di chuyển qua phà hoặc theo đường tàu hỏa từ Pháp đến Anh. Tuy nhiên, những năm gần đây, tuyến đường này ngày càng đắt đỏ hơn, vượt quá tầm của nhiều di dân và cũng đã gây nhiều tai nạn thương tâm. Thế là tần suất vượt biển trên thuyền phao tăng mạnh. Tính từ đầu năm đến ngày 24.11, hơn 25.700 người vượt eo biển Manche trên những chiếc thuyền mỏng manh, con số cao gấp 3 lần so với toàn năm 2020, theo dữ liệu của Hãng tin PA Media. Hôm xảy ra thảm kịch chìm thuyền phao chết ít nhất 31 người, giới hữu trách Pháp cũng giải cứu 106 người trên những con tàu nhỏ bị dạt, và phát hiện hơn 200 người khác tìm cách vượt eo biển.

Lỗi do ai?

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Anh Boris Johnson trong ngày 24.11 đều bày tỏ sự đau buồn trước thảm nạn trên. Ông Macron nhấn mạnh nước Pháp sẽ không để eo biển Manche trở thành “nấm mồ của di dân”. Cả hai nhà lãnh đạo nhất trí thúc đẩy nỗ lực chung nhằm ngăn chặn tình trạng vượt biển trái phép, đồng thời họ cũng đổ lỗi cho nhau khi nói rằng đối phương đã thiếu nỗ lực trong việc tìm lời giải cho bài toán nhập cư.

Một ngày sau, Thủ tướng Pháp Jean Castex viết cho người đồng cấp Johnson rằng London phải chịu phần lớn trách nhiệm trong cuộc khủng hoảng di dân ở eo biển Manche và bác bỏ đề xuất thành lập lực lượng tuần tra chung. Còn Bộ trưởng Darmanin cáo buộc Anh chưa điều động đủ nguồn lực để giúp Pháp ngăn chặn nạn vượt biển. Về phần mình, Thủ tướng Johnson cho rằng đã đến lúc Anh, Pháp và châu Âu phải nỗ lực hơn nữa và tăng cường hợp tác giữa các bên.

Vượt biển bằng thuyền phao ọp ẹp

Kể từ khi xung đột bùng nổ ở Syria năm 2011, hàng triệu người phải tháo chạy khỏi quê nhà vì bom đạn chiến tranh. Afghanistan, Iraq thì vẫn rất bất ổn. Sự sụp đổ kinh tế ở Venezuela cũng khiến hàng triệu người rời khỏi nước này. Tình trạng bạo lực giữa các băng nhóm tội phạm ở khu vực Nam Mỹ tiếp tục đẩy nhiều gia đình lên đường tị nạn và trôi dạt đến biên giới Mỹ. Bên cạnh đó, Somalia bị nhấn chìm trong khói lửa xung đột và nạn hạn hán kéo dài nhiều thập niên. Ðến nay, Nam Sudan chưa thoát gọng kìm nội chiến sau khi giành độc lập từ Sudan năm 2021. Về phần Yemen, nước này vẫn chìm trong nội chiến, đẩy khoảng 80% dân số vào cảnh sống nhờ viện trợ. Theo số liệu gần nhất do Ủy ban Quốc tế về Giải cứu ghi nhận, 68,5 triệu người phải sống đời tha hương vì bất ổn chính trị, xung đột, chiến tranh. Và dòng người tìm cách nhập cư lậu đến châu Âu và kế tiếp là Anh chưa hề đứt đoạn. n

Trong lúc Anh - Pháp căng thẳng sau cái chết của ít nhất 31 di dân, Giáo hội tại hai nước kêu gọi các bên hãy dẹp đi hiềm khích, tranh chấp chính trị, để cùng hành động nhằm ngăn chặn thảm kịch tái diễn. Ðức Hồng y Vincent Nichols, Tổng Giám mục Westminster (Anh) nhận định rằng các bên cần tập trung vào nỗ lực hợp tác quốc tế, hình thành những tuyến di cư an toàn, và cùng nỗ lực đối phó nạn nghèo đói đe dọa nhân loại. Ðức cha Paul McAleenan, Chủ tịch Ủy ban Di dân và nhập cư - Hội đồng Giám mục Anh, cảnh báo những thảm kịch như trên sẽ còn tiếp diễn trừ khi các nước hành động kịp thời và nhanh chóng. Ðồng thời, ngài cho rằng phải tìm cách giải quyết những nguyên nhân khiến con người chẳng còn cách nào khác phải tìm đến những bờ bến mới. Trong buổi đọc kinh truyền tin trưa Chúa Nhật (28.11) tại quảng trường thánh Phêrô, Ðức Giáo Hoàng Phanxicô đã cầu nguyện cho hàng ngàn di dân phải gánh chịu rủi ro, thậm chí mất đi tính mạng, trong những cuộc hành trình vì sự sống. Ngài chia sẻ về những con người phải đối mặt vô vàn nguy hiểm, bao gồm những mạng sống bị đánh mất trong thảm kịch hôm 24.11 tại eo biển Manche; di dân ở biên giới Belarus - Ba Lan, và những người chết đuối ở Ðịa Trung Hải. Ngài cầu nguyện cho tất cả di dân, cho những người qua đời khi di cư, và hy vọng những điều tốt đẹp nhất sẽ đến với họ, theo Vatican News.

GIANG VÔ YÊN