Thực tế cho thấy rằng “Lời nói lung lay, gương lành lôi kéo”. Trong gia đình, việc giáo dục thế hệ trẻ bằng những tấm gương trong đời sống thường nhật, nhan nhản trước mắt có thể xem là cách làm hiệu quả.
Chuẩn bị bữa cơm chiều cho cả nhà với đầy đủ các món cá, rau, dừng lại một chút, bà Nguyễn Thị Hạnh (47 tuổi, Q.10 - TPHCM) trầm ngâm: “Ngày trước, các cụ nhà ta hay lấy người này, người khác chỉ ra những đức tính tốt của họ để mình học hỏi, bản thân dễ tự ái, cho là mình bị coi thường. Thật ra cha mẹ không ác ý, chỉ là trong cơn nóng giận, nhiều khi lời nói có phần mạnh bạo, còn mình thì trẻ quá để hiểu”. Tuy nhiên, với bà, những tấm gương hiếu học được cha mẹ chỉ ra trong thời đó, của bốn mươi năm trước ở vùng miền Tây xa xôi, nơi quê bà, lại là động lực để bà khắc phục những khó khăn mà vươn lên. Bây giờ, từ kinh nghiệm cá nhân và qua sự quan sát, bà cũng đồng ý với việc nên để con trẻ được xem, học hỏi những nhân chứng sống động ngay xung quanh cuộc sống.
 |
Ngày nay, dưới ảnh hưởng của các phương tiện thông tin đại chúng, con người nối kết với nhau hơn. Tin tức dễ dàng nắm bắt. Tivi là phương tiện phổ biến nhất. Về sau, mạng xã hội ra đời, giới trẻ, giới trung niên… cũng dần học hỏi, nắm bắt để trao đổi. Anh Nguyễn Ðăng Khoa (Q.12, TPHCM) cho hay, biết điện thoại di động là thứ không thể tách rời với các con ngày nay, khi tham gia mạng xã hội, anh cũng định hướng cho các con sử dụng để học hỏi, thêm kỹ năng, vốn sống cho mình và nhất là giáo dục lòng thiện. “Cái thiện lẫn cái ác bây giờ dễ phơi bày lắm. Có những thứ nhìn thấy được. Nhưng xu hướng tâm lý con trẻ, chúng thường tò mò với những thói hư, điều kỳ quặc chứ ít khi để tâm tới những tin tức có giá trị, bồi bổ tâm hồn”, anh nói. Và người cha trẻ này cũng đưa ra dẫn chứng, vụ việc cậu sinh viên ở miền Trung, vì cứu các cô bạn đuối nước khi tắm biển trong kỳ nghỉ lễ, mà bản thân kiệt sức. Trước đó, ở Hà Nội, cũng một anh thanh niên khác đã kịp thời đỡ đứa trẻ rơi từ tầng 12 của chung cư xuống đất. Trong dịch Covid-19, có những anh dân quân trẻ, bộ đội trẻ sẵn sàng tự nguyện phục vụ khu cách ly. Các bác sĩ túc trực ngày đêm chăm sóc bệnh nhân... Anh bảo, những câu chuyện ấy thật đánh động nhưng khi bắt chuyện để trao đổi, dường như các con không mấy quan tâm và có vẻ chưa hề hay biết: “Chúng ta thường nói người lớn khó hiểu sấp nhỏ. Thời đại nào cũng thế thôi. Vấn đề là làm sao để tiếp cận, bảo ban chứ không phải buông lơi. Phải trẻ như chúng, có khi chơi với chúng thì mới hiểu. Các con không quan tâm thì mình gợi chuyện, đặt vấn đề để chúng biết”.
Sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông, mặt khác dễ làm lan tràn các hình ảnh tiêu cực. Nếu có những gương tốt thì cũng sẽ có những gương xấu phản chiếu. Hơn nữa, trong thời buổi mà các giá trị kinh tế lên ngôi, được xem trọng, những giá trị văn hóa, đạo đức có nguy cơ bị bỏ quên thì việc để cho con cái học hỏi tấm gương sáng hay được đánh động bởi việc làm tốt, nhân văn ngay trong cuộc sống, nơi bè bạn, những người đồng trang lứa xem ra dễ đi vào tâm thức. Bà Hạnh thừa nhận, truyền hình, báo chí luôn có những chương trình hay, tuyên dương những tấm gương hiếu học, những người khuyết tật vượt lên chính mình, các câu chuyện đầy nghĩa tình, nhân ái..., làm sao để con trẻ luôn được xem rồi từ đó mình dẫn dắt con thêm theo hướng tích cực. Anh Khoa cũng nói thêm, mỗi khi đọc báo, xem tin tức thấy được những câu chuyện thú vị, ý nghĩa, anh thường gởi cho con xem hoặc nói chuyện với con.
“Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”, chị Lê Phương Nga (38 tuổi, Cần Thơ) liên hệ câu tục ngữ khi nói đến sự đồng hành, hướng dẫn cho con của các bậc phụ huynh. Có con ở độ tuổi cấp hai, chị cho biết, bản thân dù không có thời gian nhưng vẫn phải tìm hiểu các bạn của bé ra sao để có thể kịp thời phát hiện những chuyện không hay và khuyên răn. Trong khu xóm, chị Nga cho biết cũng dạy cho bé biết “chọn bạn mà chơi”, cùng bạn học tập, tham gia sinh hoạt trường, lớp để tránh va vào những thứ không hay, đáng tiếc: “Qua bè bạn tốt, con cái mình cũng ảnh hưởng những cái hay. Thậm chí, trong gia đình, chỉ dẫn bé theo gương các anh, các chú chăm học, hiếu kính… các cháu cũng thấy dễ cảm”.
Bất kỳ bậc phụ huynh nào cũng mong muốn những điều tốt đẹp cho con cái. Trong hành trình trưởng thành, cha mẹ luôn kỳ vọng những đứa trẻ trở thành những người có trách nhiệm, đạo đức, sống hữu ích cho xã hội. Môi trường sống có tác động mạnh mẽ đến quá trình hình thành nhân cách con người. Trong bối cảnh ngày nay, việc giáo dục con cái qua những chứng nhân, những người tốt chung quanh... chính là người lớn đang đưa dẫn chứng cụ thể và sinh động để gieo vào lòng con trẻ niềm tin vào một xã hội tràn ngập tình thương, từ đó, các em được rèn luyện, mài giũa, thêm vững vàng hơn. Ðể làm được điều này, dĩ nhiên đòi hỏi công sức của phụ huynh bỏ ra rất lớn, dẫu biết áp lực cuộc sống, kinh tế hãy còn đang nặng gánh với một số thành phần.
Thu Huyền
Bình luận