“Vườn nho của tôi thuộc về phần riêng tôi” (Diệu ca)
Trong lễ mừng đám cưới vàng, khi lặp lại lời tuyên hứa, ông bật khóc.
Không khí trong nhà thờ chùng xuống như một nốt lặng trước khi chuyển sang chộn rộn, lao xao. Con cái cháu chắt, bà con hai bên ngơ ngác không biết chuyện gì đang xảy ra với ông.
Các con ông cũng lo lắng, hễ ông già đã khóc thì bà già cũng bị mủi lòng, sao tránh khỏi. Thể nào cũng đến lượt mình, bà sẽ òa khóc theo ngon lành. Thậm chí, có khi còn khóc dai dẳng hơn, khó mà ngừng được.
Rồi cả nhà thờ lại phải chờ. Chẳng biết khi nào mới trôi qua được nghi thức đọc lời tuyên hứa. Lại còn đến đoạn trao nhẫn, đó cũng là lúc mà chính mỗi người, ông và bà, phải nói lời trao yêu thương và lòng chung thủy, liệu ông có vượt qua được cơn sóng cảm xúc hay không, hay lại lạc giọng, dừng ở từng chữ để khóc như khi lặp lại lời tuyên hứa?
Cha xứ có cách nào giải quyết để lễ cưới vàng vẫn thiêng liêng trang trọng nếu như cả cụ ông lẫn cụ bà đều không chế ngự được cảm xúc, và họ cứ khóc mãi chẳng thể hoàn thành về mặt nghi thức?
 |
Hôm trước thánh lễ, anh con trai trưởng đã chở ông bà đến nhà xứ để tập dượt. Bữa đó, cha xứ đi xức dầu người bệnh ở xóm dưới, nên ông trùm xứ thế vai.
Ông trùm ở chỗ cùng trang lứa với ông bà. Họ là bạn bè từ thời tóc còn để chỏm. Nhờ vậy mà buổi tập nghi thức diễn ra trong tình trạng dễ dàng thoải mái, cứ như một trò chơi đám cưới của bọn trẻ con.
Vào giờ tập dượt, ông trùm ôm cuốn sách nghi thức đứng nghiêm trang trước Cung Thánh: “Chú thím nhớ cái câu hồi đó đọc tuyên hứa không, lặp lại chậm rãi rõ ràng nghe?”. “Câu nào, chú cho mượn sách coi lại đi cho chắc ăn chớ nhiêu lâu sao nhớ nổi”, ông nói và gãi gãi đầu như đứa học trò lười bị khảo bài. “Ðây đây...”, ông trùm đưa cuốn sách chỉ vào mấy hàng chữ bé xíu. Bà ngó rồi lên tiếng: “Trời, chữ vầy là ổng thua chắc. Tui đã nói rồi, đi thì nhớ mang theo mắt kính mà ổng cứ quên trước quên sau”. Anh con trưởng đứng ở băng ghế dưới nói vói lên: “Hay để con về nhà lấy mắt kính cho ba nghe”. Ông bối rối một lúc rồi nghĩ ra cách: “Thôi đi Hai ơi, mầy lên đây đọc đi, tao với má mầy đọc lặp lại một hai lần là thuộc à. Nói vậy chớ tâm trí cũng đâu tới nỗi nào...”.
Anh con trưởng vào tuổi trung niên, cũng cận thị, đưa cuốn sách lên sát con mắt đọc, ban đầu giọng có bề diễn cảm như đứa học trò ngoan trả bài môn tập đọc, rồi mãi mới tìm được một nhịp đọc tự nhiên. Vậy mà lần thứ hai, khi đến đoạn “hứa giữ lòng chung thủy với anh, khi thịnh vượng cũng như lúc gian nan, khi mạnh khỏe cũng như lúc đau yếu” thì anh như mắc nghẹn, giọng lạc đi. Anh thoáng nghĩ về ngày lễ cưới của mình hai chục năm trước; cũng tại đây, trước bàn thờ, anh và vợ đã đọc chính câu này, rồi bây giờ thì mỗi người một đường.
Việc lặp lại câu tuyên hứa khiến anh trở về với hiện thực ngổn ngang của cuộc đời mình. Về đứa con trai - giọt máu của anh - đang tuổi lớn và cần anh bên cạnh, về người phụ nữ đã đọc lời tuyên hứa cùng anh đi qua những thăng trầm đời sống nhưng lại vội vàng theo đuổi một chọn lựa khác. Ðoạn phim về cuộc hôn nhân buồn bã tái hiện từng phân cảnh mấu chốt trong đầu, khiến anh thẫn thờ như người mất hồn. “Hai, con sao vậy? Con đọc tiếp đi, tới đoạn này rồi nói gì nữa đây?”. “Thằng này hay thiệt, không dưng đứng như trời trồng vậy. Ðoạn này đọc sao?”. Anh lưu ý: “À, khi cha hỏi ‘Bà có muốn nhận ông làm chồng không’, thì má nhớ nói câu đáp. Xong cha sẽ nói ‘Xin Chúa tỏ lòng nhân hậu chuẩn y sự ưng thuận, các con vừa tỏ bày trước mặt Hội Thánh, và xin Chúa tuôn đổ phúc lành của Ngài trên các con. Sự gì Thiên Chúa kết hợp, loài người không được phân ly’. Vậy là xong phim!”. “Vậy là xong hết luôn rồi hả Hai?”, giọng ông không giấu được vẻ hồi hộp. “Ba đúng là không nhớ gì hết. Dự không biết bao nhiêu đám cưới con cháu rồi... Chán ba thiệt!”. Ông trùm nói xen vào: “Công nhận những người không phải nhớ gì nhiều như chú thím mà sướng. Cứ vậy cho nó nhẹ lòng. Chứ tui một năm lo cho hàng trăm cái đám cưới trong xứ, giờ bảo quên một chữ cũng không quên được. Thiệt tình là chuyện của người ta mà cứ như là chuyện của mình”. “Ờ ha”, bà nói, “chứ thuộc bài vầy mà anh không định kiếm bà khác để có dịp trả bài sao?”. Ông trùm cười: “Thôi, tuổi nầy rồi còn ham hố gì nữa thím ơi, giờ lấy mấy đứa cháu làm niềm vui. Bả ngồi chờ trên thiên đàng, chắc cũng không muốn một ngày tui lên trển đem theo một bà khác”.
Anh con trưởng lại kéo họ trở lại với buổi tập dượt: “Vầy nè, tới đoạn trao nhẫn, còn cái câu này ngắn, đọc nhanh thôi, ba đưa cái nhẫn qua, đeo vô tay má rồi đọc ‘em Maria, xin em nhận chiếc nhẫn này làm dấu chỉ tình yêu và lòng chung thủy của anh, nhân danh Cha, và Con, và Thánh Thần’. Ðó, vậy xong rồi hai người về chỗ”. “Ê, Hai, ví dụ sửa lại là ‘bà Maria, xin bà hãy nhận chiếc nhẫn’ được không? Tuổi này mà anh anh em em kỳ quá mậy?”.
Ông trùm lại lên tiếng xen vào: “Này, nếu muốn xưng hô vậy cho đỡ dị thì chú phải nhất quán từ đầu. Ờ... để coi, cái chỗ ‘tui là Giuse, nhận bà Maria làm vợ của tui, hứa sẽ giữ lòng chung thủy với bà’, vậy đi ha. Rồi bà cũng vậy nghe. Bà nhớ nói từ đầu ‘tui là Maria, nhận ông Giuse làm chồng tui’. Chứ đừng để lúc đầu mà anh anh em em ngọt xớt, tới cuối kêu nhau ông bà là trật đường ray nghe chú thím”.
Nội cái chuyện xưng ông - bà hay anh - em, cũng mất mấy phút bàn bạc cho đâu ra đó. Cuối cùng thì bà quyết định là vẫn đọc là anh - em đi, dù có dị một chút với tụi nhỏ, nhưng nghe tình cảm (xưng tui - ông có khác gì một đôi kỳ phùng địch thủ sắp bước vào một cuộc giao đấu!).
“Thì cứ tập nghi thức vậy thôi. Về nhà xưng hô lại thoải mái thôi mà”, ông trùm nói.
Ông trùm thật là người giỏi khoa tâm lý. Dù cái giỏi đó không còn ứng dụng cho chính cuộc đời ông nữa.
*
Bây giờ thì ông vẫn khóc thành tiếng hù hù. Tiếng khóc của ông khuếch đại trên loa nhà thờ, như tiếng khóc của một bé trai, không rõ là choáng ngợp bởi hạnh phúc hay òa vỡ của những nỗi sầu muộn chất chứa âm thầm trong lòng. Nhưng ai nấy hiểu rằng, con người cứng rắn và ưa hài hước bông phèng của ông bây giờ đã bị chế ngự bởi một sự rung động sâu xa. Tiếng ông khóc như trình hiện một thứ lễ phẩm của nước mắt. Trong góc tối sau Cung Thánh, ông trùm cũng đưa tay áo lên lau nước mắt khi mà buổi lễ thực diễn ra không vui vẻ như màn diễn tập nghi thức hôm nào. Bà đứng chết lặng, khí sắc thay đổi dần trên khuôn mặt và suýt đánh rơi hộp nhẫn trên tay. Ðứa con gái thứ từ băng ghế thứ nhì đến đỡ sau lưng vì sợ bà xúc động quá, lên huyết áp. Cha xứ bước xuống một bậc tam cấp và đứng về phía ông, bóp bóp chỗ khuỷu tay gầy nhão của ông, động viên để ông đọc tiếp lời tuyên hứa.
Cha xứ biết rằng ông vẫn thuộc bài nhưng để trả bài sau năm mươi năm, thì không thể chỉ nằm lòng câu chữ là có thể trôi chảy được.
Ðứa con trai trưởng phải kéo một chiếc ghế để ông bà ngồi tạm xuống, rồi phe phẩy cuốn sổ quạt mát, kiên nhẫn chờ cho cha mình đi qua cao trào xúc động. Nhưng ông vẫn tiếp tục ngồi xuống khóc, nước mắt giàn giụa. Bà nắm lấy bàn tay run rẩy của ông và lay lay với hy vọng rằng sẽ giúp ông lấy lại được sự bình tĩnh.
“Ðừng khóc nữa, tụi nhỏ cười kìa ông”, bà nói.
“Bà cứ kệ tui đi”, ông nói. Nhưng chưa thể ngừng khóc.
Nhưng bạn đọc biết đó, truyện ngắn này dù thế nào cũng phải đến khi kết thúc. Và tôi đã chọn cách kết thúc như sau:
Lẽ dĩ nhiên, cuối cùng thì lễ mừng đám cưới vàng của họ cũng xong. Vì sự trọn vẹn của một thánh lễ, người đàn ông phải ngừng khóc.
Truyện ngắn của NGUYỄN VĨNH NGUYÊN
Bình luận