Tình hình khí hậu toàn cầu năm 2021 được dự báo sẽ ảm đạm hơn, với tình trạng khí thải nhà kính tiếp tục gia tăng và bão tố, lụt lội, hạn hán, cháy rừng xuất hiện với tần suất cao hơn.
Siêu bão và lụt lội
Mùa bão Ðại Tây Dương năm ngoái chứng kiến kỷ lục, với tổng cộng 30 cơn bão có tên, bao gồm 13 siêu bão. Vào tháng 9, siêu bão Sally tàn phá các tiểu bang Florida và Alabama của Mỹ. Ðến tháng 11, siêu bão Eta và Iota gieo rắc sự kinh hoàng cho Honduras, Nicaragua, Guatemala và các quốc gia Trung Mỹ khác.
 |
| Tình trạng băng tan ở Bắc Cực đang ngày càng đáng lo ngại |
Cho đến nay, các chuyên gia vẫn chưa thể khẳng định liệu tình trạng Trái đất ấm dần lên có thể gia tăng số lượng siêu bão trong năm hay không. Tuy nhiên, điều mà họ chắc chắn là khí hậu thay đổi đang tác động các đặc điểm của những cơn cuồng phong, khiến chúng trở nên chết chóc hơn. Cường độ bão gia tăng, mang theo sức gió tốc độ cao hơn và mưa nhiều hơn bình thường, theo “Liên minh Các nhà khoa học Quan tâm những vấn đề Trái đất đang phải đối mặt”.
Mùa bão tích cực trong năm 2020 một phần do hiện tượng La Niña. Và dự báo ban đầu cho mùa bão năm 2021 ở Ðại Tây Dương cũng không thấy dấu hiệu khả quan. Các nhà khí hậu học của Ðại học bang Colorado cho rằng xác suất 6:10 là mùa bão năm nay sẽ mạnh hơn nhiều so với những năm trước đó.
 |
| Lụt ở Guate-mala vào tháng 11.2020 |
Nắng nóng, hạn hán, cháy rừng
Trên bình diện toàn cầu, năm 2020 hiện ngang bằng với 2016 nếu xét về năm nóng nhất kể từ khi nhiệt độ được ghi nhận. Hiện tượng La Niña đã ập đến, mang theo nhiệt độ thấp hơn tại nhiều nơi. Và có lý do để dự báo cái lạnh vào cuối năm ngoái sẽ tiếp tục lan sang năm 2021, cụ thể là đến tháng 3. Tuy nhiên, điều chờ đợi chúng ta kế tiếp chính là cái nóng, dự kiến năm nay sẽ nằm trong nhóm 5 năm nóng nhất trong lịch sử, theo nhà khí tượng học Daniel Swain của Ðại học California tại Los Angeles (Mỹ).
Các nhà khoa học cảnh báo thời tiết nóng bức sẽ tiếp diễn trong những năm tới, vì đó là xu hướng chắc chắn diễn ra trên một hành tinh đang ấm lên. Khi nhiệt độ cao kết hợp với điều kiện thời tiết hanh khô, gió mạnh, cháy rừng được dự báo sẽ xảy ra với tần suất cao hơn. Chẳng hạn, vào tháng 1.2020, nhiệt độ cao kỷ lục và tình trạng hạn hán kéo dài đã tạo ra các vụ cháy rừng trên khắp 11 triệu hécta và phá hủy hàng ngàn ngôi nhà ở Úc. Còn bang California chứng kiến cháy rừng kỷ lục vào tháng 10 cùng năm.
Năm 2021, một nhóm các nhà khoa học Mỹ dẫn nhiều nghiên cứu cho thấy mùa cháy rừng sẽ kéo dài nếu nhiệt độ thế giới gia tăng.
 |
| Cháy rừng ở Úc |
Tan băng Bắc Cực
2020 là năm chứng kiến Bắc Cực tan băng cao thứ hai sau năm 2012. Càng đáng ngại hơn, trong khi năm 2012 được xem là ngoại lệ vì mùa bão đến trễ và gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng, mức độ tan băng ở năm 2020 là xảy ra trong điều kiện bình thường, tức không có tác động từ bão tố. Và đây cũng là năm đầu tiên kể từ khi giới khoa học thu thập số liệu, Bắc Băng Dương không bắt đầu đóng băng vào cuối tháng 10 như thường lệ.
Bắc Cực đang ấm lên với tốc độ nhanh hơn so với phần còn lại của địa cầu, khu vực này tăng trung bình 0,550C sau mỗi thập niên và kéo dài suốt 40 năm qua. Kết quả là giới khoa học cảnh báo nhiều khả năng chúng ta sẽ chứng kiến băng tan nhanh hơn ở Bắc Cực, trong khi việc đóng băng chậm dần hơn mỗi năm. Ðến năm 2035, báo cáo được đăng trên chuyên san Nature Climate Change báo động một viễn cảnh đầy ảm đạm: Bắc Băng Dương sẽ không có băng vào mùa hè.
 |
| Nam Úc khô cằn |
Phát thải carbon
Khi nói đến khí thải gây hiệu ứng nhà kính, 2020 đánh dấu một năm khác thường, do tác động của dịch Covid-19 đối với toàn cầu. Tình trạng phát thải CO2 trong năm ngoái đã giảm 7% nhờ vào lệnh phong tỏa trên diện rộng để tránh lây lan dịch trong tháng 3 và tháng 4. Trùng hợp đây cũng là mức Liên Hiệp Quốc kêu gọi cần phải cắt giảm mỗi năm trong thập niên tới nếu muốn hoàn thành các mục tiêu theo Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu (COP25). Tại COP25, các nước nhất trí cùng hành động để hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu không hơn 1,50C so với trước thời cách mạng công nghiệp.
Tuy nhiên, chúng ta không nên kỳ vọng có thể duy trì mức giảm tương tự trong năm 2021, theo tạp chí Time dẫn cảnh báo của ông Glen Peters, giám đốc nghiên cứu Trung tâm Khí hậu Quốc tế trụ sở tại Oslo (Na Uy). “Dữ liệu hằng tháng cho thấy tình trạng phát thải hầu như sẽ quay về mức của năm 2019 (tức năm kỷ lục)”, theo ông Peters. Ðiều này do các chính phủ nhiều khả năng sẽ chi đậm trong nỗ lực đưa nền kinh tế quay lại sau thời gian dịch bệnh.
HỒNG HOANG
Bình luận