Trong thánh lễ tuyên phong chân phước cha P.X Trương Bửu Diệp, chị Cécilia Nguyễn Khánh Trang - người đã vượt qua hơn ba trăm cây số và những buổi tập kéo dài để thể hiện trọn vẹn Thánh vịnh 125, cùng với hơn 200 ca viên và dàn nhạc đã đưa đến cho cộng đoàn những cảm xúc vô cùng sâu lắng. Chị chia sẻ, được hát trong một thánh lễ đặc biệt là dịp để dâng lên Chúa món quà âm nhạc mình đã được trao ban.
Tiếng hát từ lòng tin
Tiến sĩ Khánh Trang nhận lời tham gia đêm diễn nguyện và thánh lễ trọng thể sáng hôm sau - dịp lễ tuyên phong chân phước cha Diệp - với tâm tình sẽ cùng mọi người góp một phần nhỏ cho sự kiện 500 năm mới có lần đầu. Với chị, điều ấy vừa là niềm vui, vừa gợi lên một cảm giác trang trọng. Hát đáp ca trong thánh lễ không chỉ là trình diễn một tác phẩm âm nhạc trước cộng đoàn, mà còn là lời đáp của người con trước Lời Chúa trong không gian cầu nguyện và hiệp thông. Chị đã đón nhận lời mời bằng sự trân trọng và ý thức rằng mình cần chuẩn bị nghiêm túc cho phần việc được trao.
Do đang sinh sống và giảng dạy tại TPHCM, chị không thể có mặt tập luyện thường xuyên ở Cần Thơ, Tắc Sậy như anh em trong dàn nhạc và các ca viên địa phương. Những ngày trong tuần, lịch giảng dạy của chị tại Nhạc viện TPHCM và nhiều nơi khác hầu như kín hết, nên phần hát solo của chị được thu âm trước, gởi xuống cho ban tổ chức và ca đoàn. Gần một tháng trước ngày diễn ra, chị mới có dịp trực tiếp về Cần Thơ, Tắc Sậy để cùng mọi người ráp nối và hoàn thiện tiết mục. Có những chuyến chị về lại Sài Gòn lúc 1-2 giờ sáng, rồi chỉ vài tiếng sau lại tiếp tục lên lớp. Công việc giảng dạy và lịch tập luyện nối tiếp nhau, đòi hỏi chị phải sắp xếp từng khoảng thời gian ít ỏi. Trong những ngày cận lễ, việc ăn ở cũng không dễ dàng khi lượng người đổ về Tắc Sậy ngày càng đông. Chưa đến 48 tiếng đồng hồ, chị cùng các anh chị em nghệ sĩ phải chuyển chỗ ở đến bốn lần vì thời tiết mưa gió, điều kiện sinh hoạt và tình trạng quá tải tại khu vực Trung tâm hành hương.
Một lần đang ở tại một trường mầm non trong khuôn viên nhà thờ Tắc Sậy, chị bị trúng gió. Cơ thể lạnh toát, mồ hôi vã ra, cổ cứng lại khiến chị rất hoang mang, lúc đó khoảng 3 giờ sáng ngày 30.6. Nghe chị báo tình trạng sức khỏe, sơ Trúc Băng - nữ tu thuộc giáo phận Cần Thơ, một trong những người phụ trách tổ chức, điều phối các ca viên tham gia phục vụ thánh lễ đã nhanh chóng đến hỗ trợ. Chính sơ là người đã cạo gió, nấu nước gừng nóng và cho chị uống thuốc. Thế nhưng thay vì trở về nghỉ ngơi, chị lại tìm đến mộ cha Diệp. Nhiều giáo dân khi ấy đã có mặt và ngồi cầu nguyện trong không gian còn vương hơi lạnh của đêm, chị đặt tay lên tượng rồi thầm thưa với cha, cũng chẳng biết phải nói gì, chỉ gởi gắm nỗi lo về sức khỏe và phần việc đang chờ đợi. Chị chia sẻ: “Tôi cảm nhận cha đang hiện diện ở đó và thấu hiểu những gì tôi đang trải qua”. Điều khiến chị lo lắng nhất không phải những cơn đau nhức hay sự mệt mỏi, mà là giọng hát. Với một nghệ sĩ biểu diễn, giọng hát là vô cùng quan trọng, và trong hoàn cảnh này, đó còn là phần việc thiêng liêng chị mong muốn hoàn thành bằng tất cả tâm tình và lòng kính trọng.
Việc luyện tập ngày hôm đó cho đến đêm diễn nguyện đã làm chị gần như quên mất câu chuyện đã xảy ra vào lúc rạng sáng. Khi đêm diễn thành công, nhận được những lời khen và sự quan tâm của đông đảo bà con giáo dân trong niềm vui chung cùng với các văn nghệ sĩ, chị chợt nhận ra mình vừa trải qua một ngày không mấy dễ dàng, chị tin rằng đó là sự nhiệm mầu của đức tin, giúp bản thân có thêm bình an để bước tiếp và hoàn thành phần việc trong thánh lễ sáng hôm sau. Nếu trên sân khấu, người nghệ sĩ chú trọng kỹ thuật, hình thức và cách truyền tải tinh thần của tác phẩm, thì trong thánh lễ, tiếng hát là lời tâm tình của người con hướng về Thiên Chúa. Như câu danh ngôn nổi tiếng của thánh Augustinô: “Hát là cầu nguyện hai lần”. Chị cắt nghĩa, hát hay - hát tốt ở đây không chỉ là nói về kỹ thuật thanh nhạc hay giọng hát chuẩn mực, mà cốt lõi là sự sốt sắng của tâm hồn. Hát tốt có nghĩa là hát với đức tin chân thành, tình yêu mến và hướng lòng về Thiên Chúa. “Khi bạn hát bằng cả tấm lòng, dùng cả lời nói, thần trí, giai điệu, cảm xúc, tâm hồn và thể xác để tôn vinh Chúa, sẽ không những giúp lời cầu nguyện trở nên trọn vẹn và mạnh mẽ hơn, mà còn nâng tâm hồn, trái tim của mọi người cùng hướng về Thiên Chúa một cách sâu sắc hơn”, chị Trang cảm nhận.
Những giai điệu không biên giới
Tình yêu âm nhạc của nghệ sĩ Khánh Trang bắt đầu từ gia đình, trước cả khi chị ý thức được mình sẽ gắn bó với nghệ thuật. Sinh năm 1970 tại thành phố biển Nha Trang và lớn lên trong một gia đình có truyền thống âm nhạc, chị được thừa hưởng giọng hát của mẹ, dòng máu văn nghệ của cha, rồi từng bước đi theo con đường âm nhạc cổ điển. Mẹ chị từng là phát thanh viên của đài phát thanh, cha thì từ nhỏ từng được nuôi dưỡng và học tập tại dòng La San - nơi ông có cơ hội phát triển nhiều năng khiếu, trong đó có đàn hát. Cha mẹ chị Trang gặp nhau qua những hoạt động liên quan đến âm nhạc và phát thanh Công giáo. Vì vậy nên hành trình học tập, biểu diễn, giảng dạy và nghiên cứu của chị luôn gắn với âm nhạc, từ lúc học phổ thông đến khi vào đại học rồi làm nghiên cứu sinh... Nhạc cổ điển, đặc biệt là những tác phẩm có mối liên hệ với thánh nhạc như các bản Ave Maria, Hallelujah… đã trở thành một phần trong đời sống âm nhạc của chị.
Dù mới trở lại đạo vài năm gần đây, nhưng trước đó chị đã có rất nhiều năm gắn bó với việc giảng dạy âm nhạc tại các giáo xứ, dòng tu qua những khóa học mùa hè, các chương trình hay lễ lớn của nhà thờ Đức Bà Sài Gòn, nhà thờ Ba Chuông... Năm 2003, chị từng về Nha Trang và sống trong dòng cùng các nữ tu Khiết Tâm Đức Mẹ suốt một tuần để hướng dẫn luyện thanh, dạy hát và tập bè cho các sơ phụ trách nhạc phụng vụ. Những ngày tháng ấy vừa là khoảng thời gian trao truyền kiến thức âm nhạc, vừa giúp chị có cơ hội tìm hiểu đời sống, cảm nhận sâu hơn về niềm tin và học hỏi những đức tính tốt đẹp của người nữ tu. Có những giai đoạn, do công việc cuốn chị đi, khiến cho những lời mời phải tạm gác lại vì lịch trình, mùa thi hay những trách nhiệm khác. Nhưng chị chưa bao giờ rời xa niềm yêu thích góp phần nâng cao kiến thức nhạc lý cho những giáo đoàn Công giáo mỗi khi thu xếp được thời gian. Với học trò, ở góc độ một nhà sư phạm âm nhạc, chị không đơn thuần dạy dỗ và chia sẻ kiến thức, mà còn chú ý giúp các em biết nuôi dưỡng tâm hồn và cảm xúc, có cách nhìn sâu sắc về âm nhạc, về cái đẹp chân thiện mỹ, về sự phục vụ và trách nhiệm của người nghệ sĩ. Chị chia sẻ: “Trong giáo dục nói chung và giáo dục âm nhạc nói riêng, chúng ta không nên nhồi nhét một cách máy móc, đó là điều không cần thiết. Ngoài truyền đạt những kỹ năng, kỹ thuật, thì việc nuôi dưỡng cảm xúc âm nhạc cho học trò và cho giảng viên là vấn đề cần quan tâm”. Đó cũng là điều chị nhắn nhủ đến các bạn trẻ trong các ca đoàn khi có dịp hỗ trợ. Lòng nhiệt huyết và đức tin là điểm khởi đầu, nhưng chưa đủ. Mỗi người cần được rèn luyện kỹ thuật thanh nhạc, hơi thở, luyện thanh, phát âm nhả chữ... để tạo sự đồng nhất trong một tập thể. Chị nói: “Các em chỉ cần có một tâm hồn sốt sắng, yêu thích ca hát, có năng khiếu để hát thôi. Những điều còn lại hãy để cho người thầy giúp các em hoàn thiện”.
Âm nhạc là ngôn ngữ kỳ diệu kết nối con người đến gần nhau mà không phân biệt màu da, sắc tộc, tôn giáo... Sau thánh lễ tại Tắc Sậy, chị Trang xúc động khi nhận được rất nhiều tin nhắn từ những người không theo đạo nhưng vẫn cảm thấy rung động trước các giai điệu thánh ca. Có người nghe đi nghe lại, có người chia sẻ cảm giác sốt sắng khi theo dõi thánh lễ. Tất cả những tình cảm ấy cho thấy âm nhạc có thể chạm đến con người trước cả khi họ tìm hiểu về tôn giáo hay đức tin.
Khi được hỏi về đức tin trong đời sống thường nhật, chị chọn cách sống và làm việc nhẹ nhàng, toàn tâm toàn ý với những gì mình đảm nhận, thay vì quá bận tâm đến kết quả cuối cùng. Chị tin rằng cứ cố gắng hết sức và sống trọn vẹn với công việc, phần còn lại tin vào sự sắp đặt của Chúa. Với tiến sĩ Nguyễn Khánh Trang, giọng hát là để gởi đi những gì mình đã được nhận lãnh. Để khi tiếng hát cất lên, những tâm hồn được gắn kết, cùng hướng về điều thiện lành, sự bình an và tình yêu thương.
PHƯƠNG NHÃ
Bình luận