Giải đáp chính thức của Bộ Phụng tự và Kỷ luật bí tích

NẮM TAY NHAU TRONG KINH LẠY CHA

Câu hỏi: Ở một số nơi, người ta thường có thói quen là khi tham dự thánh lễ thay vì trao chúc bình an khi phó tế kêu mời “Anh chị em hãy chúc bình an cho nhau” thì họ lại nắm lấy tay nhau đang khi hát Kinh Lạy Cha. Thực hành này có được chấp nhận hay không?

Trả lời: Việc nắm tay nhau kéo dài tự nó là một dấu hiệu của sự hiệp thông hơn là dấu hiệu trao bình an. Hơn nữa, đây là một cử chỉ phụng vụ được đem vào phụng vụ một cách tự tiện theo sáng kiến cá nhân chứ không phải theo hướng dẫn của chữ đỏ. Cũng không có bất kỳ lời giải thích rõ ràng nào về lý do tại sao dấu hiệu trao chúc bình an khi có lời mời: “Anh chị em hãy chúc bình an cho nhau” lại phải thay thế để rồi mang một cử chỉ khác vốn kém ý nghĩa hơn vào trong một phần khác của thánh lễ: dấu hiệu bình an chứa đầy ý nghĩa, là sự ân cần tử tế và mang cảm hứng Kitô giáo. Phải loại bỏ bất cứ sự thay thế nào cho dấu hiệu bình an này (Notitiae 11 [1975] 226).

HÁT VINH TỤNG CA

Câu hỏi: Rõ ràng là có những thực hành khác hẳn nhau trong việc đọc hay hát Vinh Tụng Ca kết thúc Kinh Nguyện Thánh Thể: (a) Ðôi khi chỉ một mình chủ tế đọc hoặc hát Vinh Tụng Ca. (b) Hoặc thường xuyên hơn, tất cả các linh mục đồng tế cùng đọc hoặc hát Vinh Tụng Ca. (c) Ở một số nơi, toàn thể cộng đoàn đọc hoặc hát Vinh Tụng Ca. Vậy phải tuân theo quy tắc nào?

Trả lời: Trong bất kỳ một cuộc họp mặt nào, thông thường, việc khai mở và kết thúc thuộc quyền của vị chủ tọa. Trong trường hợp cử hành Thánh Thể, rõ ràng, phần chính yếu của toàn bộ cử hành thánh lễ chính là Kinh Nguyện Thánh Thể vốn bao gồm từ Kinh Tiền Tụng cho đến Vinh Tụng Ca kết thúc “Chính nhờ Người, với Người và trong Người mà mọi danh dự và vinh quang đều quy về Chúa, là Cha toàn năng, trong sự hợp nhất của Chúa Thánh Thần đến muôn đời”. Do đó, vị chủ tế sẽ là người khai mở Kinh Nguyện Thánh Thể này bằng Kinh Tiền Tụng; tiếp theo, toàn thể cộng đoàn cùng nhau đọc hoặc hát kinh Sanctus (Thánh! Thánh! Chí Thánh!); sau đó, chỉ một mình chủ tế đọc [Kinh Nguyện Thánh Thể II]: “Lạy Chúa, Chúa thực sự là Ðấng Thánh…” (hoặc bản văn song song trong các Kinh Nguyện Thánh Thể khác). Tới phần Vinh Tụng Ca kết thúc, chúng ta ghi nhận ba trường hợp được yêu cầu sau đây: (a) Chủ tế là người có quyền khai mở Kinh Nguyện Thánh Thể thì cũng kết thúc Kinh nguyện này bằng cách [đọc / hát] Vinh Tụng Ca cuối cùng. Chính xác, đây là những gì mà QCSL [1975] số 191 chỉ ra: “Lời kết thúc Kinh Nguyện Thánh Thể sẽ do (a) một mình chủ tế đọc, hoặc do (b) tất cả các vị đồng tế cùng đọc với ngài”. Trường hợp thứ hai (b) được áp một cách phổ biến vì hầu như mọi nơi, các linh mục đồng tế đã nhanh chóng chấp nhận việc đọc hoặc hát Vinh Tụng Ca kết thúc này cùng với nhau. Không giống như hai trường hợp trước [(a) + (b)], việc toàn thể cộng đoàn cùng đọc hay hát Vinh Tụng Ca kết thúc Kinh Nguyện Thánh Thể chung với nhau là một sự nới rộng bất hợp pháp không chỉ từ quan điểm kỷ luật - vì đi ngược lại các quy tắc hiện hành - mà ở mức độ sâu xa hơn, nó mâu thuẫn với bản chất của các thừa tác viên và các bản văn. Mặc dù ai đó giải thích phần mở rộng này có thể áp dụng cho toàn thể cộng đoàn phụng vụ như là một dấu hiệu mong muốn tăng cường sự tham gia của mọi người vào cử hành phụng vụ. Tuy nhiên, điều cần thiết là mong muốn này phải được thực hiện một cách có trật tự và xác thực. Có những điều xem ra như thể là sự tiến bộ nhưng thực sự lại là bước thụt lùi: vì rằng, ở đây, người ta đã quên đi phần vụ thuộc về mỗi cá nhân trong nghi thức phụng vụ. Hãy xem lại Hiến chế Phụng vụ Thánh số 28: “Là thừa tác viên hay là tín hữu, trong các việc cử hành phụng vụ, mỗi người khi chu toàn phận vụ, chỉ thi hành trọn những gì thuộc lãnh vực mình tùy theo bản chất sự việc và những quy tắc phụng vụ”. Trong trường hợp thứ ba (c), điều thường xảy ra là “Amen” cuối cùng được nói hoặc hát không phải bởi một người. Ngược lại, như các hướng dẫn được đưa ra trong Nghi thức Thánh lễ [1975] (các số 100, 108, 115, 124, “Dân chúng đáp: ‘Amen’”), sau Vinh Tụng Ca, chúng ta có thể nhấn mạnh hơn lời đáp Amen này bằng cách tất cả mọi người cất lên bản dệt nhạc cho lời Amen một cách công phu trau truốt hơn nhằm tạo ra sức mạnh và sự trang trọng cho lời tung hô này (ví dụ, tất cả mọi người sẽ hát ba lần “Amen” trong Thánh lễ do Ðức Giáo Hoàng cử hành hoặc hát “Amen” cách đơn giản hơn như trong Sách lễ 1974 của Pháp, trang 103) (Notitiae 14 [1978] 304-305, số 7).

Cập nhật:

Cuối Kinh Nguyện Thánh Thể (Kinh Tạ Ơn), linh mục cầm đĩa có bánh thánh và chén thánh, rồi nâng cả hai lên và đọc lời Vinh Tụng Ca một mình: “Chính nhờ Người…”. Ðến cuối, cộng đoàn tung hô: “Amen”. Ðoạn linh mục đặt đĩa thánh và chén thánh trên khăn thánh (QCSL [2002], số 151).

Vinh Tụng Ca kết thúc Kinh Nguyện Thánh Thể (Kinh Tạ Ơn) chỉ được đọc bởi vị chủ tế chính, và nếu muốn, các vị đồng tế có thể cùng đọc với ngài, còn tín hữu thì không được đọc theo (QCSL [2002], số 236).

ÐÂY LÀ MẦU NHIỆM ÐỨC TIN

Câu hỏi: Khi không có tín hữu nào hiện diện tại thánh lễ để có thể thực hiện lời tung hô sau truyền phép (Lạy Chúa, chúng con loan truyền Chúa chịu chết và tuyên xưng Chúa sống lại, cho tới khi Chúa đến), linh mục có nên xướng đọc câu: “Ðây là mầu nhiệm đức tin” không?

Trả lời: Không. Cụm từ “mầu nhiệm đức tin”, vốn đã được lấy ra khỏi bối cảnh những lời riêng của Chúa Kitô và được đặt sau phần truyền phép “phục vụ như là một câu dẫn đến lời tung hô” (Ap. Const. “Missale Romanum”). Nhưng khi không có tín hữu nào hiện diện để có thể đáp lại lời tung hô, thì linh mục không cần đọc câu: “Ðây là mầu nhiệm đức tin” nữa. Trường hợp này cũng giống như một thánh lễ, do nhu cầu nghiêm trọng, được cử hành mà không có bất kỳ người giúp lễ nào, thì chủ tế sẽ không đọc các lời chào chúc và không ban phép lành vào cuối thánh lễ (QCSL [1970] số 211). Câu trả lời tương tự cũng áp dụng cho thánh lễ đồng tế mà tại đó không có tín hữu nào hiện diện (Notitiae 5 [1969] 324-325, no. 3. 229).

Cập nhật: “Nếu không có lý do chính đáng và hợp lý, thì không được cử hành thánh lễ mà không có người giúp, hoặc ít là một tín hữu nào đó. Trong trường hợp này, thì bỏ các lời chào, lời bảo và phép lành cuối lễ” (QCSL [2002] số 254).

LM Giuse Phạm Ðình Ái, dòng Thánh Thể, SSS chuyển ngữ