Giải đáp chính thức của Bộ Phụng tự và Kỷ luật bí tích

TRÁNG CHÉN

Câu hỏi: Sau khi cho rước lễ xong, linh mục thường tráng chén (chén thánh, đĩa thánh, bình thánh) ở giữa bàn thờ. Không thể có một vị trí và thời điểm nào tốt hơn được chọn để làm điều này hay sao? Một thừa tác viên khác có thể tráng chén không?

Trả lời: (a). Các chỉ thị trong QCSL phải được tuân thủ. Có một nguyên tắc chung tại QCSL [1975] số 238 là: “Nên hết sức liệu để tráng, lau các bình thánh tại bàn phụ, sau khi hiệp lễ hay dâng lễ, hoặc do chính linh mục, hoặc thầy phó tế hay thầy giúp lễ”. Hướng dẫn liên quan đến thời điểm tráng chén (sau khi rước lễ hoặc sau thánh lễ) được hoàn thành tại số 229 của QCSL [1975] khi đề cập đến vị trí tráng chén (ở bên cạnh bàn thờ). Chúng ta hiểu ngầm rằng quy định này muốn chủ tế đừng bao giờ đứng ở giữa bàn thờ mà tráng chén (xem thêm số 120). (b) Các chi tiết khác được tìm thấy ở nơi khác trong QCSL [1975] như sau: Ðối với linh mục, theo QCSL [1975] số 120: “Cho rước lễ xong, linh mục trở lại bàn thờ, lượm những mụn bánh, nếu có; rồi ngài đứng sang phía cạnh bàn thờ hay tới bàn phụ mà gạt các mụn bánh trên đĩa thánh và trong bình thánh vào chén thánh; ngài vừa tráng chén, vừa đọc thầm: “Lạy Chúa, miệng chúng con...”, và dùng khăn lau chén mà lau. Nếu tráng chén trên bàn thờ, thì sau đó người giúp lễ sẽ đem bình và chén xuống bàn phụ. Cũng có thể để chén bình chưa tráng trên một khăn thánh ở bàn thờ hay bàn phụ, che đậy lại tùy nghi, để sau lễ, khi giải tán dân chúng rồi, sẽ tráng sau”. Ðối với phó tế, theo QCSL [1975] số 138: “Cho rước lễ xong, cùng với linh mục trở về bàn thờ, thầy lượm các mụn bánh thánh, nếu có, rồi đem chén thánh và các bình thánh xuống bàn phụ mà tráng, lau và sắp xếp như thường lệ; đang khi đó, linh mục tiến về ghế. Cũng có thể để chén và bình thánh chưa tráng, chưa lau trên một khăn thánh ở bàn phụ, che đậy lại tùy nghi, để sau lễ sẽ tráng, một khi đã giải tán dân chúng”. Ðối với thầy giúp lễ, theo QCSL [1975] số 147: “Cho rước lễ xong, thầy giúp linh mục hoặc thầy phó tế lau chén và sắp xếp các bình thánh. Khi không có thầy phó tế, thầy giúp lễ mang các bình thánh tới bàn phụ, lau tráng và sắp xếp các bình thánh tại đó”. Những lưu ý về linh mục, phó tế và thầy giúp lễ trên đây cũng có thể áp dụng cho một thừa tác viên đặc biệt là người cho rước lễ cách hợp pháp (xem SCDS, Instr. “Immensae caritatis”; RR, “Rước lễ và thờ phượng Thánh Thể ngoài thánh lễ”, số 17; cũng xem thêm QCSL [1975] số 229 liên quan đến linh mục cử hành mà không có cộng đoàn tham dự; và các số 202-206 liên quan đến thánh lễ đồng tế (Notitiae 14 [1978] 593-594, số 15).

Cập nhật:

- “Cho rước lễ xong, nếu còn lại rượu đã được truyền phép, thì linh mục uống hết ngay tại bàn thờ. Nếu còn bánh đã truyền phép, thì hoặc rước hết tại bàn thờ, hoặc đem đến nơi cất Mình Thánh. Linh mục trở lại bàn thờ, gom những mụn bánh, nếu có; rồi đứng tại bàn thờ hoặc tới bàn phụ mà gạt các mụn bánh trên đĩa thánh và trong bình thánh vào chén thánh; đoạn vừa tráng chén, vừa đọc thầm: “Lạy Chúa, miệng chúng con...”, và dùng khăn lau chén mà lau. Nếu tráng chén trên bàn thờ, thì sau đó thừa tác viên sẽ đem bình và chén xuống bàn phụ. Cũng có thể để chén bình chưa tráng trên một khăn thánh ở bàn thờ hoặc bàn phụ, nhất là khi có nhiều, rồi phủ lại cách xứng hợp, để sau lễ, khi giải tán dân chúng rồi, sẽ tráng chén ngay” (QCSL [2002], số 163).

- Linh mục tráng chén ở tại bàn thờ hoặc tại bàn phụ. Nếu tráng chén tại bàn thờ, thì có thể trao cho thừa tác viên đem xuống bàn phụ, hoặc cứ để bên cạnh bàn thờ (QCSL [2002], số 270).

- Nên hết sức liệu để tráng, lau các bình thánh tại bàn phụ, sau khi rước lễ hoặc sau Thánh lễ, hoặc do chính linh mục, hoặc phó tế hoặc thầy đã lãnh tác vụ giúp lễ. Tráng chén bằng rượu và nước, hoặc bằng nước thôi, rồi chính vị đó uống nước tráng ấy. Ðĩa Thánh thường được lau bằng khăn lau chén thánh. Cần lưu ý là nếu Máu Thánh còn dư sau khi cho rước lễ phải được rước hết ngay tại bàn thờ (QCSL [2002], số 279).

Câu hỏi: Khi cử hành Thánh lễ, những loại đèn / nến được thắp sáng đặt trên chân đèn / nến có phải bao gồm các loại sử dụng sáp ong, dầu ô liu, hoặc dầu thực vật khác không?

Trả lời: QCSL [1970] quy định về nến dùng cho thánh lễ “như là một dấu hiệu để tỏ lòng cung kính và mừng lễ” (số 79, 269). Tuy nhiên, QCSL lại không nói gì thêm về chất liệu làm nến, ngoại trừ trường hợp đèn cung thánh / đèn nhà tạm, thì nhiên liệu dùng để đốt phải bằng dầu hoặc bằng sáp (xem “Rước lễ và Tôn thờ Thánh Thể ngoài thánh lễ”, Intr., số 11). Ðối với nến đốt trong thánh lễ, các Hội đồng Giám mục có thẩm quyền chọn lựa chất liệu nào là phù hợp y như đối với các vật dụng thánh khác. Thẩm quyền này bị giới hạn trong điều kiện là phải lưu ý đến đánh giá của dân chúng xem chất liệu nào có giá trị và xứng đáng cũng như thích hợp để sử dụng nơi thiêng thánh. Nến dành cho việc sử dụng trong phụng vụ nên được làm bằng vật liệu có thể cung cấp ngọn lửa thật và sống động mà không gây ám khói hoặc độc hại cũng như không làm dơ bẩn khăn bàn thờ hoặc khăn phủ bàn thờ. Các loại đèn điện thì bị cấm vì chúng không bảo đảm tính xác thực và tính biểu tượng đầy đủ của ánh sáng (Notitiae 10 [1974] 80, no. 4. 272).

Cập nhật (từ QCSL [2002])

- Bàn thờ phải phủ ít là một khăn màu trắng. Trên bàn thờ hoặc gần bàn thờ, phải đặt hai, hoặc bốn, hoặc sáu chân đèn, nhất là trong thánh lễ Chúa Nhật hoặc ngày lễ buộc; hoặc nếu là lễ Giám mục giáo phận cử hành, thì phải đặt bảy chân đèn, có thắp nến (số 117).

- Trong nơi thánh, thánh lễ phải được cử hành trên một bàn thờ. Ngoài nơi thánh thì có thể cử hành trên một bàn thích hợp, nhưng bao giờ cũng phải có khăn phủ bàn và khăn thánh, thánh giá và nến (số 297).

-Mỗi khi cử hành phụng vụ, cần có những chân nến để tỏ lòng cung kính và mừng lễ (x. số 117). Phải chú tâm đến cấu trúc của bàn thờ và cung thánh, để tùy nghi đặt các chân nến trên bàn thờ, hoặc chung quanh bàn thờ cho có sự hòa hợp chung và không ngăn cản tín hữu dễ dàng nhìn thấy những gì đang thực hiện hoặc đặt trên bàn thờ (số 307).

LM Giuse Phạm Ðình Ái, dòng Thánh Thể, SSS