Giáo quyền

Trong triều đại của mình, ĐTC Phanxicô không ít lần thẳng thắn đề cập đến “chủ nghĩa giáo quyền” trong Giáo hội.

Thực ra, hai cụm từ “giáo quyền” và “chủ nghĩa giáo quyền” gây cho các tín hữu ấn tượng ban đầu khác nhau. Giáo quyền hiểu theo nghĩa “quyền của Giáo hội, của các giáo sĩ” là điều được Giáo hội quy định và các tín hữu trân trọng, trong đó các mục tử tham dự vào sức mạnh tông đồ được chính Chúa Kitô trao ban qua Bí tích Truyền Chức.

Với chức “tư tế thừa tác”, linh mục thi hành ba chức vụ ngôn sứ, tư tế và vương giả của Đức Kitô, trong tư cách là Thủ lãnh và Mục tử của Hội Thánhgiữa đoàn dân Thiên Chúa. Trong khi thi hành những chức vụ đặc biệt này, các linh mục hành độngtrong tư cách của Chúa Kitô Thủ Lãnh(in persona Christi Capitis) và vì thế, cùng một cách thức ấy, họ hành độngnhân danh Hội Thánh(in nomine Ecclesiae). Các ngài cũng được Giáo hội giao phó cho các giáo xứ, được kêu gọi chia sẻ với giám mục tác vụ của Đức Kitô, để qua việc phục vụ cộng đoàn, ngài có thể hoàn thành nhiệm vụ rao giảng, thánh hóa và quản trị, với sự cộng tác của các linh mục hay phó tế khác và với sự hỗ trợ của giáo dân, trong sự phù hợp với các quy tắc giáo luật (x. GL 519). Như vậy, trong đời sống đạo thường nhật, các linh mục phải thường xuyên cử hành phụng vụ và các bí tích nhằm mưu cầu lợi ích cho các linh hồn, đặc biệt chỉ các ngài mới được cử hành hai Bí tích Truyền Phép và Giải Tội; ngoài ra là thay mặt giám mục quản trị giáo xứ…

Với vai trò đặc thù và nhiệm vụ trọng yếu trong cộng đoàn, nếu coi nhẹ tinh thần và ý nghĩa sâu xa của từ “phục vụ”, các ngài sẽ dễ ngả theo tình trạng quan liêu, hoặc đáng tiếc hơn nữa là sa vào “nạn giáo quyền”. Đức Phanxicô đã có một mô tả ngắn về hiện tượng này: “Các linh mục cảm thấy mình ở bậc trên, họ rất xa với giáo dân”. Ngài nói thêm, chủ nghĩa giáo quyền có thể được chính các linh mục hoặc các giáo dân làm thuận lợi thêm.

Giáo dân rơi vào nạn giáo quyền khi nghĩ sự đóng góp của mình vào Giáo hội chỉ là thứ yếu, hoặc dù sao thì linh mục chắc chắn cũng biết nhiều hơn; vì vậy phải tôn trọng các thành viên của hàng giáo sĩ, nhất là các ngài được đặt để làm lãnh đạo, làm người hướng dẫn, người được thánh hiến cao quý trong đời sống tu trì.

Vai trò của linh mục, việc quản trị giáo xứ, sự góp phần của giáo dân, tương quan giữa linh mục và giáo dân… là những câu chuyện hầu như được bàn luận thường xuyên nơi họ đạo. Nếu các vị linh mục chưa thể hiện được tính chất “mục tử như lòng Chúa mong ước”, và giáo dân không hiểu thấu đáo vai trò và sứ vụ của người mục tử, chúng ta có thể tạo điều kiện để “nạn giáo quyền” tiềm ẩn và xói mòn khuôn mặt thánh thiện và phục vụ của Giáo hội.

HOÀNG ANH