Hang đá gởi gắm tâm tình

Bên cạnh tái hiện lại sự kiện Chúa Hài Đồng sinh ra bên máng cỏ, ở một số nơi, hang đá Giáng Sinh còn chất chứa, gởi gắm nhiều tâm tình.

1.

Trong suốt năm, hầu hết giáo xứ đã có không ít chương trình đồng hành cùng hoàn cảnh khó khăn. Ðến mùa Noel, tâm tình hướng đến người nghèo lại tiếp tục được nhắn gởi qua chủ đề hoặc một số chi tiết của mô hình hang đá. Tại giáo xứ Bình An (quận 8, TP.HCM), bắt đầu từ giữa tháng 11, bà con giáo dân đã quy tụ về để cùng nhau dựng hang Bêlem đón Chúa. Năm nay, hang đá của giáo xứ là một khối lớn bao gồm năm mô hình nối tiếp nhau tái hiện lại lịch sử cứu độ. Trong đó, sự xuất hiện của những thửa ruộng bậc thang được một guồng quay không ngừng tưới nước đã điểm thêm nét đặc sắc cho quang cảnh chung của hang đá Giáng Sinh xứ Bình An. Trò chuyện với các thành viên trong HÐMV giáo xứ, được biết, mô hình ruộng bậc thang trên là ý tưởng nảy ra từ thông điệp hướng đến người nghèo của ÐTC Phanxicô. “Hình ảnh ruộng bậc thang làm người ta liên tưởng đến thực phẩm, có thực phẩm thì phải nghĩ ngay đến những hoàn cảnh khó khăn, nghĩ đến việc đem nguồn thực phẩm nuôi sống ấy mà chia sẻ cho họ”, một thành viên HÐMV cho biết. Cũng chứa đựng những trở trăn dành cho người nghèo, hang đá ở xứ Hợp An (quận Gò Vấp, TP.HCM) được chia ra làm ba phần. Chính giữa là một đồng cỏ rộng lớn, hai bên phác họa hình ảnh đối lập nhau hoàn toàn: những tòa nhà cao tầng hiện đại và hang Bêlem khó nghèo nơi Chúa Giêsu ra đời. Ông Nguyễn Văn Thịnh - Chủ tịch HÐMV giáo xứ Hợp An giải thích: “Ðược sự đồng ý của cha chánh xứ, anh em đã họp nhau và dựng hang đá này với ý nghĩa hưởng ứng lời mời gọi của ÐTC Phanxicô hưởng ứng ngày ‘Thế giới người nghèo’. Ngày nay, chúng ta sống quá đầy đủ tiện nghi nên đôi khi bỏ quên Thiên Chúa vẫn đang hiện diện trong những mảnh đời khó khăn, bất hạnh ở xung quanh mình. Ðây cũng chính là lời nhắn nhủ để mọi người quan tâm hơn nữa đến anh em khó nghèo và tìm cách nâng đỡ họ”.

2.

Với nhiều linh mục, việc trang trí hang đá không chỉ như thông lệ hằng năm mà còn là cách để các ngài níu chân bà con giáo dân chiêm ngắm, ở lại lâu hơn bên Chúa hài đồng. Tại xứ Hòa Bình (TP Biên Hòa, Ðồng Nai), linh mục chánh xứ Giuse Nguyễn Ðức Lục đã thổi hồn cho máng cỏ hang lừa bằng cách làm cho các bức tượng cử động. Từ ba con lừa lúc lắc đầu, Ðức Mẹ đưa võng cho hài nhi Giêsu đến Thánh Giuse đang cưa gỗ đều là tâm tư của vị chủ chiên dành cho bà con giáo dân. “Khi đến xem một hang đá sống động, bà con sẽ thích hơn. Họ đứng lại lâu chiêm ngắm và từ những giây phút đó, tư tưởng nguyện cầu sẽ đến với họ dễ dàng hơn”, cha Lục giải thích.

Tận dụng khuôn viên rộng, nhiều nhà thờ còn làm hang đá lớn và đầu tư vào trang trí, tạo thêm niềm vui cho giáo dân trong mùa Noel này. Như ở xứ Thái Bình (quận Gò Vấp, TP.HCM), hang Bêlem cao chừng 18m. Ðây đó trên những cụm đá được dựng bằng giấy bạc, người ta điểm xuyết thêm vài khóm cây lá. Dọc vách đá đứng còn có nước chảy thành thác lào xào làm khung cảnh trở nên vô cùng sinh động. Ông Nguyễn Ðức Trí - Chủ tịch HÐMV giáo xứ Thái Bình kể: “Mùa Giáng Sinh nào xứ đạo cũng đón rất đông người tới thăm. Hỏi ra mới biết trong đó có nhiều bà con ngoại đạo. Họ đi cùng bạn bè, người thân đến chơi và chụp ảnh, làm sân nhà thờ lúc nào cũng rộn ràng. Ðông nhất có lẽ là đêm 24.12, người chật kín khuôn viên”.

Ðể giáo dân có được một nơi cầu nguyện trong mùa đón Chúa, có xứ đạo dù diện tích hẹp, cũng cố gói ghém dựng một hang đá chỉn chu. Ghé thăm Xây Dựng (quận Tân Bình, TP.HCM) khi hang đá tại đây đang từng bước thành hình, khách như nghe không khí Giáng Sinh đang len lỏi khắp các ngóc ngách của ngôi nhà thờ nhỏ bé nằm nơi khu dân cư đông đúc. Ở đây, giáo dân đã “ăn gian” diện tích bằng cách biến chính thánh đường thành hang Bêlem. Giấy bạc được ốp vào nóc nhà thờ và bên hông cửa là một góc khiêm tốn dành để diễn tả lại đêm cực thánh. “Anh em gọi vui đây là hang đá ‘tiền chế’, làm tới đâu chế tới đó”, anh Phạm Trung Hiệp, giáo dân xứ Xây Dựng hóm hỉnh khoe.

Hang đá ở giáo xứ Bình An thu hút nhiều người đến tham quan chụp ảnh

3.

Không chỉ mang dáng dấp truyền thống, sắc màu hang đá càng thêm đa dạng ở khu vực có nhiều người Hoa sinh sống. Như nhà thờ Phanxicô Xavie trong Chợ Lớn, hang Bêlem không chỉ mang phong cách phương Tây mà còn thấp thoáng hơi hướng phương Ðông. Ông Trần Ðăng Minh, người làm hang đá cho giáo xứ hơn 30 năm qua cắt nghĩa: “Chủ đề năm nay diễn tả hồng phúc Thiên Chúa rọi chiếu khắp thế gian. Tôi vẽ một bức phông nền là cả bầu trời được ghép lại bằng bảy mảnh ván, đại diện cho bảy ngày trong tuần. Nổi lên nền trời ấy là những trái núi được cắt khối bằng mút xốp để tạo chiều sâu cho phong cảnh. Ðầu hang đá cũng tạo bằng mút xốp sẽ gắn các ống nhựa giả làm tia nắng chiếu xuống”. Theo lời ông Minh, chất thủy mặc - đặc trưng của người Hoa cũng sẽ được lồng vào xuyên suốt trong từng chi tiết. Ông không dùng nhiều đèn mà thay vào đó linh hoạt trong cách sắp xếp, bố cục để tạo nên chiều sâu cho mô hình. Thêm nữa, ông cũng đầu tư vào bức phông nền được vẽ bằng tay, vì nó có thể lột tả được sự yên tĩnh, một yếu tố làm nên linh hồn của tranh thủy mặc.

Sự rộn ràng của mùa Giáng Sinh không chỉ dừng chân nơi phạm vi nhà thờ mà còn được tìm thấy ở cả cơ sở của tôn giáo bạn. Nơi Thánh tòa vô vi Huỳnh Quang Sắc, anh em đạo Cao Ðài đã cùng hòa mình vào bầu khí Noel bằng cách làm một hang đá đặc biệt có bốn mặt. Anh Cao Hoàng Phong, Trưởng Ban thanh thiếu niên ở đây giải thích: “Bốn mặt đại diện cho các mùa Xuân, Hạ, Thu, Ðông. Ðiều này cũng mang ý nghĩa rằng suốt bốn mùa luôn tràn đầy hồng ân Thiên Chúa. Chúng tôi làm hang đá này vừa là để tạo sân chơi, hoạt động cho thanh thiếu niên, vừa thể hiện tình liên kết với anh em Công giáo”. Và bởi niềm vui là để sẻ chia, không hiếm những gia đình lương dân cũng chia chung niềm hạnh phúc đón Chúa với người Công giáo. Họ tỉ mẩn làm hang đá trước sân nhà hoặc ngay cửa ra vào, gởi vào đó sự gắn kết vô hình của mùa vui chung.

Qua mỗi năm, mô hình hang đá luôn có sự thay đổi, biểu lộ ý nghĩa khác nhau. Nhưng những nỗi niềm được gởi gắm vào đấy thì mãi là hình ảnh đẹp sẽ luôn đọng lại trong tâm hồn mỗi người.

Lý Trần