Sau vụ cãi tay đôi giữa lãnh đạo Mỹ và Ukraine ở Phòng Bầu dục ngày 28.2, Nhà Trắng ngày 4.3 thông báo ngừng viện trợ quân sự cho Kyiv để các bên tập trung cho cơ hội đàm phán.
Trong bình luận đầu tiên kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngừng viện trợ, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết ông muốn “làm chuyện đúng đắn” với người đồng cấp Mỹ và hy vọng làm việc với phía Mỹ để đảm bảo hòa bình lâu dài cho Ukraine.
Cuộc chạm trán vô tiền khoáng hậu
Nhờ sự bắc cầu của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, cuộc gặp giữa hai lãnh đạo Mỹ - Ukraine đã diễn ra tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng. Bản thân ông Zelensky xem đây là cơ hội thuyết phục Mỹ không có thêm những động thái tiến gần về phía Nga. Tuy nhiên, cuộc gặp đã chuyển biến ngoài dự liệu, hai bên đã tranh cãi dữ dội sau khi ông Zelensky nói rằng ông Trump không nên “mềm mỏng” với Moscow, cũng như khuyến cáo Mỹ đừng tin Tổng thống Vladimir Putin. Còn chủ nhân Nhà Trắng nhận xét người đồng cấp không tìm cách chấm dứt chiến sự, và cùng với người Phó JD Vance, ông Trump cho rằng ông Zelensky đã thể hiện sự thiếu tôn trọng đối với nước Mỹ.
Hậu quả là quan hệ giữa Ukraine với đồng minh quan trọng nhất rơi xuống mức thấp kỷ lục. Một quan chức Mỹ tiết lộ, nhà lãnh đạo Ukraine đã bị yêu cầu rời khỏi Nhà Trắng sớm hơn dự kiến mà không ký vào thỏa thuận hợp tác khai thác khoáng sản, đất hiếm như đã định. Sau khi rời Washington, ông Zelensky lập tức bay đến Anh để tham dự cuộc họp khẩn cấp do EU tiến hành. Các nhà lãnh đạo châu Âu đã nhanh chóng lên tiếng bảo vệ ông Zelensky, trong đó có ứng viên cho ghế Thủ tướng Đức Friedrich Merz. Tổng thống Ukraine điện đàm với người đồng cấp Pháp Macron, Tổng thư ký NATO Mark Rutte và Chủ tịch Hội đồng EU Antonio Costa, cùng những quan chức khác. Sau cuộc họp khẩn cấp, Anh, Pháp và những nước khác cân nhắc một số phương án chấm dứt chiến sự, theo người phát ngôn của Thủ tướng Anh Keir Starmer. Về phần mình, Tổng thống Macron đề xuất một tháng ngừng bắn trên không, trên biển và đối với cơ sở hạ tầng.
Đến ngày 3.3, Tổng thống Trump chỉ trích người đồng cấp Zelensky về nhận xét cho rằng thỏa thuận chấm dứt chiến sự với Nga là điều quá xa vời. Trên tài khoản Truth Social, nhà lãnh đạo Mỹ nhận xét đây là tuyên bố dở nhất của ông Zelensky, và vì thế nước Mỹ sẽ không tiếp tục chịu đựng quan điểm này.
Mỹ rút viện trợ quân sự
Ngày 4.3 (giờ Việt Nam), Nhà Trắng thông báo Mỹ sẽ ngừng ngay mọi viện trợ quân sự cho Ukraine. “Tổng thống (Trump) đã nói rõ ông tập trung vào hòa bình. Chúng tôi cần các đối tác cũng phải cam kết với mục tiêu đó. Chúng tôi dừng lại và rà soát hoạt động viện trợ nhằm đảm bảo điều này góp phần cho một giải pháp (chấm dứt xung đột)”, Reuters dẫn lời một quan chức Nhà Trắng không nêu tên.
Trước động thái mới của Mỹ, Thủ tướng Pháp François Bayrou cho rằng quyết định ngừng viện trợ vũ khí trong lúc chiến sự đang diễn ra đồng nghĩa với việc Mỹ từ bỏ Kyiv và để Nga chiến thắng. Ông Bayrou bổ sung, châu Âu giờ đây cần phải thay thế Mỹ một cách hiệu quả và nhanh chóng nếu muốn đảm bảo quân đội chính quyền Kyiv đủ sức bám trụ các mặt trận. Trong khi đó, trả lời phỏng vấn Đài Fox News hôm 3.3, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nhận định việc trao cho Mỹ lợi ích kinh tế ở Ukraine sẽ đảm bảo tương lai của quốc gia này, hơn là phải dựa dẫm vào lực lượng gìn giữ hòa bình cấu thành từ một số nước chưa từng tham gia chiến trường trong 20-30 năm. Về phần mình, Điện Kremlin đánh giá Mỹ ngừng viện trợ đã mang đến sự đóng góp tốt nhất để tiến tới chấm dứt chiến sự.
Trước diễn biến mới, Tổng thống Ukraine lên tiếng bày tỏ ông lấy làm tiếc về vụ cãi nhau với ông Trump ở Phòng Bầu dục và muốn sửa sai. Phát biểu trên mạng xã hội X, ông Zelensky khẳng định ủng hộ hòa đàm và ký vào thỏa thuận cho phép Mỹ tiếp cận trữ lượng khoáng sản và đất hiếm của nước này. “Đội ngũ của tôi và bản thân tôi sẵn sàng làm việc dưới sự lãnh đạo mạnh mẽ của Tổng thống Trump để đạt được hòa bình lâu dài”, theo ông Zelensky, đồng thời nói lời cảm ơn về sự giúp đỡ của Mỹ trong thời gian qua. Ông Zelensky cũng lên kế hoạch cho hòa đàm, mà theo ông có thể bắt đầu với việc thả tù nhân và ngừng các chiến dịch tấn công trên không và trên biển nếu Nga cũng làm như thế. “Kế đến chúng tôi muốn nhanh chóng đi qua mọi giai đoạn (thương thuyết) và phối hợp với Mỹ để đạt được thỏa thuận cuối cùng”, theo nhà lãnh đạo Ukraine.
|
Ukraine đã nhận bao nhiêu tiền viện trợ từ Mỹ? Mỹ là bên ủng hộ quân sự lớn nhất cho chính quyền Kyiv kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine vào tháng 2.2022. Tính từ đầu chiến dịch đến thời điểm hiện tại, Mỹ đã viện trợ hơn 180 tỷ USD cho Ukraine, bao gồm hơn 66,5 tỷ USD viện trợ quân sự. Washington cung cấp khoảng 20% trong tổng số nguồn cung quân sự cho Ukraine, bao gồm những vũ khí, khí tài quan trọng và có khả năng sát thương nhất. Trong số này có thể kể đến các tên lửa tầm xa và hệ thống phòng không Patriot có thể bắn hạ tên lửa Nga. Viện trợ quân sự Mỹ không chỉ dừng lại ở vũ khí và đạn dược. Quân đội Ukraine dựa vào các hệ thống viễn thông vệ tinh do công ty Starlink của tỷ phú Elon Musk cung cấp để trao đổi liên lạc trên tiền tuyến, và dựa vào nguồn tin tình báo Mỹ để theo dõi chuyển động của quân Nga trên chiến trường, cũng như chọn ra các mục tiêu tấn công. |
ĐỊNH NGUYỄN
Bình luận