“Hãy ngăn chặn bãi đắm tàu của nền văn minh”

Khủng hoảng di cư là một trong những chủ đề chính của chuyến tông du CH Síp và Hy Lạp từ ngày 2 đến 6.12 vừa qua. Do đó, cuộc gặp gỡ với các di dân ở trại tị nạn tại đảo Lesbos (Hy Lạp) là chặng dừng quan trọng của Ðức Giáo Hoàng Phanxicô khi đến thăm nước này.

Tại Trung tâm Tiếp nhận và Ðịnh danh Mytilene trên đảo Lesbos, Ðức Giáo Hoàng Phanxicô lắng nghe câu chuyện của những nạn nhân trong cuộc khủng hoảng nhân đạo đầy đau thương. Năm năm trước, ngài từng đến đảo này trong chuyến thăm ngắn Hy Lạp. Hòn đảo nhỏ bé từ lâu vẫn là trung tâm của cuộc khủng hoảng di cư. Ngày 5.12 vừa qua, ngài quay lại nơi này trong sự chào đón và niềm hy vọng của hàng ngàn con người đang sống trong tình cảnh bấp bênh. Ðức Giáo Hoàng ủi an và nói với họ: “Cha đến đây, nhìn từng khuôn mặt của các con, nhìn vào đôi mắt của các con”. Lời của ngài như sự khẳng định rằng Giáo hội luôn quan tâm những mảnh đời đang hoang mang trước một tương lai mịt mờ. Ðồng thời, ngài chỉ trích giới lãnh đạo các quốc gia châu lục luôn chối bỏ những con người kém may mắn này.

Những bài học lịch sử

Dẫn lời Ðức Thượng phụ Ðại kết Bartholomew I, chủ chăn giáo hội hoàn vũ khẳng định “những người sợ các con đều chưa từng nghiêm túc nhìn thẳng các con…Họ quên rằng di cư không phải là vấn đề riêng của Trung đông và Bắc Phi, của châu Âu và Hy Lạp. Ðây là vấn đề của các thế giới”. Ðức Giáo Hoàng Phanxicô nhấn mạnh di cư là “cuộc khủng hoảng khiến ai nấy đều quan ngại. Ngài nhắc nhở rằng, trong khi có những bước tiến trong quá trình đối phó đại dịch Covid-19 và biến đổi khí hậu, mọi người dường như quên bẵng họ cần phải hợp tác và đạt được tiến triển về vấn đề di dân.

Ðức Thánh Cha nhận xét “thật sự là ảo tưởng khi nghĩa rằng chỉ cần khư khư giữ bản thân an toàn là đã đủ, họ luôn tìm cách tự vệ trước những con người đang cần sự giúp đỡ hơn bao giờ hết, những con người đang gõ cửa nhà họ”. Ngài dự báo trong tương lai sẽ có thêm những làn sóng di dân mới, và cần những chính sách trên bình diện rộng, hơn là các hành động đơn lẻ. Ðức Giáo Hoàng nhắc nhở lịch sử đã dạy nhân loại bài học này, nhưng có vẻ như con người thời nay đã lãng quên bài học đó.

Ðức Phanxicô kêu gọi mỗi người trong số chung ta hãy vượt qua sự sợ hãi, sự phân biệt, thái độ hờ hững đầy hoài nghi, đủ để tuyên án tử hình cho những con người đang ở ranh giới sống chết.

Lối thoát hẹp

Ðức Giáo Hoàng nhấn mạnh, kể từ chuyến thăm cách đây 5 năm, ngài chưa thấy có sự thay đổi rõ rệt nào liên quan đến vấn đề di dân. Ngài ca ngợi những con người tận tụy chào đón và tạo điều kiện để di dân có thể sinh hoạt bình thường ở trại tị nạn. “Thế nhưng, chúng ta phải thừa nhận rằng đất nước này (Hy lạp), cũng như những nước khác, tiếp tục đường lối cứng rắn trước làn sóng người nhập cư. Và ở châu Âu, nhiều người tỏ ra thờ ơ, chẳng màng quan tâm đến vấn đề đó”. Ðức Phanxicô bày tỏ sự buồn lòng khi nghe những đề xuất theo kiểu sử dụng nguồn quỹ chung để xây các hàng rào biên giới. Theo ngài, các hành động như xây hàng rào cao hơn không thể giải quyết được gì, mà con người hãy chung tay vì một thế giới tốt đẹp và quan tâm lẫn nhau hơn.

“Thay vì tranh cãi, hãy mở rộng vòng tay, cùng đối phó những vấn đề mà đa số nhân loại phải đối mặt. Người tị nạn không hề tạo ra những thảm kịch đó. Họ chỉ là những nạn nhân của các tình trạng khẩn cấp nhân đạo… Rất dễ dàng khuấy động nỗi sợ hãi ở con người, nhưng tại sao chúng ta lại im lặng trong khi người nghèo bị bóc lột đến thế, cũng như mọi người luôn từ chối lên tiếng về những cuộc chiến được vũ trang đầy đủ, về các thỏa thuận buôn bán vũ khí ngầm”, Ðức Thánh Cha chất vấn. Ngài kêu gọi các bên hãy truy cứu những ai có trách nhiệm, chứ không phải người nghèo. Họ chỉ là những người phải hứng chịu hậu quả của các quá trình này, hoặc thậm chí bị biến thành công cụ tuyên truyền chính trị.

“Chúng ta hãy ngăn chặn biển cả (mare nostrum)bị biến thành vùng biển chết chóc(mare mortuum). Chúng ta hãy ngăn chặn ‘vùng biển của ký ức’ biến thành ‘vùng biển của sự lãng quên’. Làm ơn, hãy ngừng ngay bãi đắm tàu của nền văn minh”, ngài kết luận. n

BẠCH LINH