Hình ảnh một nghĩa trang họ đạo

Dốc Mơ là một trong những giáo xứ lớn ở giáo phận Xuân Lộc (trên 12.000 giáo dân) và trên địa bàn, hiện nay tọa lạc Trung tâm Hành hương Đức Mẹ Núi Cúi. Ngoài ra, Dốc Mơ còn được biết đến với một nghĩa trang bình yên, tĩnh lặng trong khung cảnh bát ngát màu xanh.

Không gian xanh

Nhắc đến nghĩa trang, mọi người thường nghĩ đến một không gian quạnh hiu và buồn tẻ, chết chóc và tang thương… nên chẳng mấy khi ghé vào. Nhưng ở Dốc Mơ từ nhiều chục năm nay, nghĩa như một công viên thu nhỏ.

Đường vào nghĩa trang được bao phủ một màu xanh

Ngày trước, mỗi khi trong xứ có người chết, người nhà phải đưa qua chôn cất tận bên Đức Huy (trước vốn là một họ lẻ của Dốc Mơ). Đoạn đường di quan dài hơn hai cây số, lại vừa gồ ghề nên việc tống táng người chết khá vất vả. Thấy vậy, khoảng năm 1986, cha sở Giuse Trần Đình Vận, sau này là cha Giuse Hoàng Minh Đườngđã cùng với giáo dân họp bàn và quyết định lập nên nghĩa trang ngay trong xứ để thuận tiện cho việc tiễn đưa người chết. Mảnh đất được chọn là một khu đất rộng, tựa như một cái lòng chảo, bao quanh là những quả đồi phủ cây xanh. Tuy nhiên, mặt đất bên trong ngang bằng với khu dân cư nên không sợ bị đọng nước. Một số giáo dân cũng đã nhiệt tình ủng hộ phần đất đang canh tác trong đó để nghĩa trang thành hình.

Các chị đang sơn sửa lại những chi tiết bên trong để chuẩn bị cho thánh lễ

Ngay từ đầu, nghĩa trang có những quy định được mọi người đồng thuận như các phần mộ được sắp xếp ngay hàng thẳng lối và theo thứ tự người chết trước chôn trước, người chết sau chôn sau, bất kể giàu nghèo, tuổi tác, địa vị. Chỉ những trẻ sơ sinh, những em dưới mười tuổi và các tu sĩ xuất thân từ giáo xứ mới chôn ở những khu riêng. Riêng các cha được chôn tại nhà thờ. Cứ vào đầu năm, giáo xứ thuê người đào 50 huyệt mới. Khi có người qua đời, mỗi gia đình sống trong khu có người mới mất (giáo xứ hiện có 5 giáo khu) đóng vào 5.000 đồng gọi là “tiền rau muống” (vì bằng giá với một bó rau muống), rồi đưa lại cho người phụ trách nghĩa trang để trả tiền nhân công đào lỗ. Đây là cách làm được duy trì từ nhiều năm nhằm gánh bớt chi phí mai táng cho nhà hiếu.

Những ngôi mộ theo khuôn khổ nhất định và ngang hàng thẳng lối

Tùy hoàn cảnh mà mỗi gia đình có thể xây mộ với vật liệu khác nhau, nhưng tất cả đều chung một kiểu với chiều dài ngắn, cao thấp giống nhau. Đất thánh được chia thành từng khu A, B,C… với mỗi khu là 100 ngôi mộ và được đánh dấu năm mất để người thân dễ bề tìm kiếm. Giữa các mộ đều có khoảng cách phù hợp làm lối đi. Để tạo mảng xanh trong khuôn viên, mọi khoảng không đều được bao bọc bằng những hàng cây cao vút. Chỉ vài loại cây được trồng nên tạo được sự hài hòa, mang hình ảnh của những công viên nghĩa trang. Bàn thờ dâng lễ cũng được đặt nơi một không gian rộng rãi. Đồi núi bao quanh được chia cho từng giáo khu lo việc trồng và chăm sóc cây, góp thêm mảng xanh cho nghĩa trang.

Bóng dáng phụ nữ

Nghĩa trang Dốc Mơ luôn xanh và đẹp là công chăm sóc, vun vén của nhiều thế hệ. Nhưng đặc biệt, dù nắng hay mưa, ngày thường hay lễ tết, một nhóm khoảng 10 người là các bà, các chị tự hô hào, tự chia ca nhau đến để, tỉa tót cây cảnh, làm cỏ, trồng mới cây xanh hay đơn giản chỉ là quét đi lớp lá vàng đọng lại. Hằng ngày, cứ sau 8 giờ sáng, đã thấy bóng dáng chị em phụ nữ cặm cụi nơi nghĩa trang.

Phần mộ của tu sĩ giáo xứ

Các chị còn lên kế hoạch tô điểm để nghĩa trang luôn mới. Chị em tự lên ý tưởng với nhau rồi đi xin những vật liệu ở nơi này, nơi kia hay nhà có thì mang ra, mày mò tự hàn, tự đắp để thành hình những con công, con cò, đu quay, chiếc cầu treo… gắn vào nhiều nơi. Cây cỏ, hoa lá còn chưa vừa mắt, các chị nhổ bỏ để trồng những giống mới đẹp hơn. Mỗi cây trồng cũng được cân nhắc cho phù hợp với từng khu. Có nhiều chỗ phải trồng xuống thay lên năm bảy lần, cây mới chịu thổ nhưỡng. Nhiều khu trước trồng cây lâu năm nên đất cằn cỗi, khi trồng mới, các chị lại đi xin phân heo, phân bò về bón. Để lãnh trách nhiệm chính, Hội đồng Mục vụ giáo xứ mỗi khóa đều bầu ra một người phụ trách để cùng với các chị chuyên lo công việc ở nghĩa trang.

Bàn thờ nơi cử hành thánh lễ

Mỗi năm, có hai thánh lễ được cử hành tại nghĩa trang là lễ Các đẳng linh hồn và lễ sáng mồng hai Tết. Trước những ngày này, công việc các chị lại tất bật hơn, họ phải quán xuyến nhằm tạo cho nghĩa trang một diện mạo mới, tránh sự nhếch nhác, hoang phế. Việc làm mới được thay đổi theo từng năm, nếu lễ các đẳng năm trước toàn bộ được trang trí bằng chữ thư pháp viết trên nền gỗ thì lễ các đẳng vừa rồi lại được thắp sáng bằng những chiếc đèn lồng, tạo nên một Hội An thu nhỏ. Ngay phần mộ của các trẻ con, năm nay các chị cũng dựng nên một “thảo cầm viên” nho nhỏ để gần gũi với không gian trẻ thơ.

Nhiều khách, khi đến tham quan, thường so sánh nơi đây với Đà Lạt mộng mơ. Giáo xứ cũng đang có dự tính làm thêm những dãy nhà để khách nơi xa khi về thăm hay viếng mộ có được nơi nghỉ chân, trú mưa.

Đình Quý