Học hỏi Phúc Âm Chúa nhật XXI thường niên - năm A

Mt 16,13-20

LM Antôn Nguyễn Cao Siêu, SJ, phụ trách

1. Trong bài Tin Mừng hôm nay, Đức Giêsu đã hỏi các môn đệ những câu hỏi nào, ở đâu và vào thời điểm nào? Các câu hỏi này có tầm quan trọng trong Tin Mừng Mátthêu không?

- Đức Giêsu đã hỏi các môn đệ hai câu hỏi có cùng nội dung: “Người ta nói Con Người là ai?” và “Anh em nói Thầy là ai?” (Mt 16,13.15). Sau thời gian vài năm sống sứ vụ công khai và sống chung với các môn đệ, Đức Giêsu muốn làm một cuộc thăm dò xem họ có nhận ra căn tính của Ngài không, sau khi họ đã thấy những việc Ngài làm và nghe những lời Ngài dạy. Việc thăm dò này đánh dấu một bước chuyển quan trọng, vì từ đó, Đức Giêsu sẽ loan báo về cuộc Khổ Nạn và Phục Sinh của Ngài cho các môn đệ. Ngài như bước vào một giai đoạn mới.

Đức Giêsu đặt hai câu hỏi này khi Ngài và các ông đang ở Xêdarê Philípphê. Thành phố này nằm ở đầu nguồn sông Giođan, thuộc phần đất dân ngoại. Hoàng đế Xêdarê Augútô đã tặng thành phố này cho vua Hêrôđê Cả, và vua đã dựng ở đây một đền thờ kính hoàng đế Augúttô. Con của vua này là tiểu vương Philíp đã sửa sang thành phố và đặt lại tên là Xêdarê Philípphê.

2. Đọc Mt 16,14. Có nhiều câu trả lời của đám đông về Đức Giêsu. Chúng có gì giống nhau không?

- Đám đông coi Đức Giêsu là Gioan Tẩy Giả (x. Mt 14,2), là Êlia, là Giêrêmia hay một trong các ngôn sứ ngày xưa nay sống lại hay trở lại (Mt 16,14). Dù có nhiều ý kiến khác nhau, nhưng nói chung, dân chúng có cái nhìn trân trọng về Đức Giêsu, coi Ngài thuộc hàng ngũ các ngôn sứ lớn (x. Mt 21,11), vì Ngài đã mạnh mẽ mời gọi người ta ăn năn sám hối, và đã làm nhiều dấu lạ như một số ngôn sứ thời xưa. Đức Giêsu không phải là một ngôn sứ đã chết nay sống lại như Gioan Tẩy Giả hay Giêrêmia. Ngài cũng không phải là Êlia tái giáng để chuẩn bị cho Đấng Mêsia đến. Nhưng Đức Giêsu là một ngôn sứ tuyệt vời của Thiên Chúa được tiên báo ở sách Đệ Nhị Luật 18,15-18.

3. Đọc Mt 16,15-16. Tại sao câu trả lời của ông Simôn Phêrô đúng hơn các câu trả lời của đám đông? Ông hiểu Đức Giêsu là “Con Thiên Chúa” theo nghĩa nào? Đọc Mt 11,27; 17,5-6; 26,63-65; 28,19.

- Ông Simôn Phêrô tuyên xưng Đức Giêsu là Đấng Kitô, Con Thiên Chúa hằng sống (Mt 16,15-16). Đức Giêsu đã khen ông có phúc vì đã trả lời đúng câu hỏi này. Đức Giêsu không chỉ là một ngôn sứ, mà còn là Đấng Kitô, nghĩa là Đấng Mêsia, Đấng được Thiên Chúa xức dầu mà người Do Thái nóng lòng chờ đợi. Tuy nhiên, cái nhìn của Phêrô về Đức Giêsu vẫn cần được chính Đức Giêsu điều chỉnh (Mt 16,21-23). Từ từ Phêrô mới hiểu Thầy Giêsu là Con Thiên Chúa theo một nghĩa độc đáo, vì Ngài có tương quan độc đáo với Chúa Cha (x. Mt 11,27). Sau này ông sẽ thấy Thầy là Đức Kitô, Con Thiên Chúa theo một nghĩa siêu việt (Mt 17,5-6; 26,63-65). Khi Đức Giêsu Phục Sinh hiện ra với các môn đệ, Phêrô sẽ cảm nhận thần tính của Ngài trong tư cách là Con Thiên Chúa một cách rõ nét hơn (Mt 28,19).

4. Đọc Mt 16,17. Đức Giêsu khen ông Simôn có phúc vì lý do gì?

Đức Giêsu khen Phêrô là người có phúc vì không phải do khả năng tự nhiên hay do người nào  mà ông biết được Ngài là ai, nhưng là do Chúa Cha trên trời mặc khải cho ông (Mt 16,17), bởi lẽ “không ai biết rõ Người Con trừ Chúa Cha” (Mt 11,27). Phêrô được Chúa Cha mặc khải cho về Chúa Con, thật là một hồng phúc. Chúa Cha cũng thích mặc khải Chúa Con cho môn đệ (Mt 17,5).

5. Đọc Mt 16,18. Đức Giêsu đặt tên mới cho ông Simôn là tên gì? Đọc Ga 1,42; 1 Cr 1,12; 3,22; 9,5; 15,5; Gl 1,18; 2,9; 11,14. Ông Simôn có mấy tên cả thảy?

- Thầy Giêsu đặt tên mới cho ông Simôn: “Anh là Phêrô (Petros), và trên tảng đá này (petra), Thầy sẽ xây Hội Thánh của Thầy…” (Mt 16,18). Hai từ Petros (giống đực) hay petra (giống cái) đều có nghĩa là đá. Trong thực tế, Đức Giêsu đã nói với Simôn câu này bằng tiếng mẹ đẻ của Ngài (tiếng Aramaic) như sau: “Anh là Kêpha, và trên kêpha này Thầy sẽ xây…”. Kêpha trong tiếng Aramaic có nghĩa là đá tảng. Vậy ông Simôn, ngoài tên Simôn, còn có một tên mới do Thầy Giêsu đặt cho là Kêpha (x. Ga 1,42). Từ tên Kêpha (đá tảng, tiếng Aramaic), Simôn mới có tên là Phêrô (đá, tiếng Hy-lạp). Tên Kêpha được dùng nhiều lần trong các thư Phaolô (1 Cr 1,12; 3,22; 9,5; 15,5; Gl 1,18; 2,9; 11,14).

6. Đọc Mt 16,18. Đức Giêsu cho ông Simôn được đóng vai trò gì trong Hội Thánh? Ngài hứa với ông điều gì?

- Sau khi đặt tên cho Simôn là Kêpha, nghĩa là Đá tảng, Thầy Giêsu tuyên bố sẽ xây Hội Thánh (ekklesia) của Thầy trên Tảng đá đó (Mt 16,18). Hội Thánh của Đức Giêsu là đoàn dân mới (qahal), là tòa nhà mới, là Đền thờ mới do chính tay Ngài xây lên. Ngài dám xây công trình lớn lao đó trên Tảng đá Simôn Phêrô, một con người mỏng dòn yếu đuối. Và Ngài còn hứa, cả quỷ dữ hay quyền lực của tử thần, dù có quậy phá, cũng không thể làm suy xuyển công trình đó.

7. Đọc Mt 16,19. Quyền giữ chìa khóa Nước Trời là quyền gì? Đọc Is 22,20-25. Quyền “ràng buộc” và “tháo cởi” là quyền gì?

- Simôn còn được Đức Giêsu trao chìa khóa Nước Trời, cho quyền ràng buộc và tháo cởi (Mt 16,19); quyền này còn được trao cho các môn đệ khác (Mt 18,18). Vào thời quân chủ ở Israel, người giữ chìa khóa là viên chức có quyền cao nhất, chỉ sau nhà vua. Người này có quyền đóng và mở (Is 22,22), “buộc” và “cởi”. Còn ở đây, quyền buộc và cởi có thể gồm ba lãnh vực. Buộc và cởi về mặt giáo lý là tuyên bố điều gì đúng, điều gì sai, điều gì được phép, và điều gì không được phép làm. Buộc và cởi về mặt pháp lý là quyền chấp nhận hay loại trừ một người khỏi cộng đoàn đức tin. Cuối cùng, buộc và cởi đôi khi liên hệ đến quyền tha hay không tha tội cho một người (x. Ga 20,23).

8. Những quyền ở Mt 16,17-19 có phải chỉ dành riêng cho một mình thánh Phêrô không? Hiện nay, đối với người Công giáo, ai đang giữ những quyền này?

- Có những Kitô hữu không Công giáo cho rằng đoạn văn Mt 16,17-19 chỉ áp dụng cho thánh Phêrô thôi. Còn người Công giáo tin rằng các đấng kế vị thánh Phêrô cũng được hưởng quyền buộc và cởi. Quyền lớn lao đó thật ra chỉ để phục vụ, giúp cho Giáo hội là cộng đoàn Dân Chúa được hiệp nhất, ổn định và sống trong thánh thiện, bình an.