Học hỏi Phúc Âm Chúa nhật XXII thường niên - năm A

Mt 16,21-27

Lm Antôn Nguyễn Cao Siêu, SJ phụ trách

1. Đọc Mt 16,21. “Từ lúc đó” là từ lúc nào? Đức Giêsu bắt đầu nói gì “từ lúc đó”?

- “Từ lúc đó” (apo tote) là lối nói Tin Mừng Mátthêu dùng để chỉ sự chuyển qua một giai đoạn mới. “Từ lúc đó” được dùng lần đầu ở Mt 4,17, khi Đức Giêsu bắt đầu sứ vụ tại Galilê, sau khi Gioan Tẩy giả bị cầm tù. “Từ lúc đó” còn được dùng ở Mt 16,21, khi Đức Giêsu kết thúc sứ vụ tại Galilê và bắt đầu đi Giêrusalem để sống giai đoạn cuối đời. Chính “từ lúc đó”, Ngài tiên báo cho các môn đệ về cuộc Khổ nạn và Phục Sinh của Ngài.

2. Đọc Mt 16,21. Trong lời tiên báo này của Đức Giêsu, có lẽ ông Phêrô đã không để ý một điều. Điều gì vậy?

- Có lẽ Phêrô đã không để ý đủ đến phần cuối của lời tiên báo của Thầy ở Mt 16,21. Trong lời tiên báo này, Thầy không chỉ nói đến việc mình phải chịu nhiều đau khổ, rồi bị giết chết, mà còn nói đến việc mình được Thiên Chúa cho chỗi dậy vào ngày thứ ba. Dường như Phêrô đã quá tập trung vào những đau khổ Thầy sắp phải chịu, nên ông bỏ qua cái kết rất đẹp của Thầy. Bởi đó ông đã tỏ thái độ không chấp nhận lời Thầy tiên báo (x. Mt 16,22).

3. Đọc Mt 16,22. Tại sao ông Phêrô phản ứng mạnh mẽ trước câu nói của Đức Giêsu? Cái nhìn của ông về Đức Kitô có khác với điều Đức Giêsu nghĩ về thân phận của mình không?

- Trong Mt 16,22 ta thấy phản ứng rất mạnh của Phêrô khi nghe Thầy nói về cuộc Khổ nạn và cái chết của Thầy. Ông đã kéo riêng Thầy ra và bắt đầu trách Thầy. Lời trách của ông đầy tình thương: “Xin Thiên Chúa thương đừng để chuyện ấy xảy ra cho Thầy”. Ông không muốn Thầy phải chịu những gì Thầy vừa nói. Lời trách của Phêrô cũng cho thấy ông đã hiểu chưa đúng về khuôn mặt thực sự của Đấng Kitô, dù ông vừa được Thầy khen (Mt 16,16). Như những người Do Thái khác, đối với Phêrô, Đấng Kitô là người được Thiên Chúa sai đến và xức dầu, để chiến thắng quân thù và cứu độ dân Chúa khỏi cảnh nô lệ, được tôn lên làm vua để xây dựng một nước Israel thái bình thịnh trị. Chính vì hiểu về một Đấng Kitô chiến thắng oai phong như thế, nên Phêrô hẳn đã rất sốc khi nghe những lời Thầy tiên báo về thất bại thê thảm của Thầy. Khuôn mặt của Đấng Kitô mà Đức Giêsu vừa mô tả ở Mt 16,21 trái ngược với khuôn mặt Đấng Kitô mà Phêrô nghĩ và tuyên xưng ở Mt 16,16.

4. Đọc Mt 16,23. Tại sao Đức Giêsu lại gọi Phêrô là Satan? Satan ở Mt 4,10 có khác với Satan ở đây không? Phêrô có giống Satan ở điểm nào không?

- Trong Mt 16,23 ta thấy phản ứng mạnh mẽ không kém của Thầy Giêsu trước thái độ của Phêrô ở Mt 16,22. Ngài đã gọi ông là Satan. Điều này làm chúng ta sững sờ, vì Phêrô vừa được Thầy khen là có phúc, là người được Chúa Cha mặc khải cách riêng, và là người được Thầy trao ban nhiều quyền hành trong Hội Thánh (Mt 16,16-19). Đối với Thầy Giêsu, lời can ngăn của Phêrô cũng là một cám dỗ nguy hiểm như lời của Satan trong hoang địa (Mt 4,10). Lời ấy có nguy cơ kéo Thầy ra khỏi chương trình cứu độ đã được định sẵn bởi Thiên Chúa. Chính vì Phêrô muốn dắt Thầy theo lối khác, nên Thầy đã nói thẳng với ông: “Lui lại đằng sau Thầy!”. Vị trí đúng của ông là ở sau Thầy và đi theo Thầy như một môn đệ (x. Mt 16,24), chứ không phải là người dẫn đường đi trước Thầy.

5. Đọc Mt 16,23. Phêrô có cản lối Thầy Giêsu không? Thầy Giêsu chê trách Phêrô ở điểm nào?

- “Anh cản lối Thầy”, dịch sát: “Anh là cớ hay là hòn đá làm Thầy bị vấp” (scándalon). Khi bị Phêrô ngăn cản ở Mt 16,22, Thầy Giêsu thấy Phêrô như người đang cám dỗ Thầy phạm tội, hay làm Thầy bị vấp ngã. Thầy nhìn thấy cơn cám dỗ nguy hiểm ở đàng sau lời can ngăn đầy tình cảm của ông. Thầy phản ứng mạnh mẽ đối với Phêrô vì “ông không nghĩ những chuyện của Thiên Chúa mà nghĩ những chuyện của loài người”. Lời can ngăn của ông rất đúng về mặt khôn ngoan trần gian, nhưng lại không phải là con đường Thiên Chúa chọn và không nằm trong kế hoạch khôn ngoan của Thiên Chúa.

6. Đọc Mt 16,24. Trong câu này, tìm ba động từ nói lên ba điều kiện để đi sau làm môn đệ Thầy Giêsu.

- Sau khi tiên báo về số phận của mình, Thầy Giêsu nói lên điều kiện cho những ai muốn đi sau Thầy để làm môn đệ (Mt 16,24). Ba động từ nói lên ba đòi hỏi: từ bỏ chính mình, vác lấy thập giá của mình, và theo Thầy. Từ bỏ chính mình là điều rất khó, vì phải từ bỏ cái tôi, từ bỏ chính con người mình, chứ không phải chỉ từ bỏ những gì mình sở hữu. Vác thập giá là hành vi của người tử tội sắp chịu chết vì đóng đinh. Theo Thầy là gắn bó với toàn bộ định mệnh của Thầy, chấp nhận thân phận bấp bênh, nghèo khó và bị bách hại của Thầy.

7. Tìm điểm chung giữa Mt 16,21 và Mt 16,24-25.

Mt 16,21 nói về số phận của Thầy Giêsu, còn Mt 16,24-25 nói về số phận của các môn đệ. Thầy “phải” vâng theo ý Cha, lên đường đi Giêrusalem là nơi giới lãnh đạo Do Thái giáo đang tìm giết. Thầy sẽ phải chịu khổ vì họ, bị giết chết, rồi mới được chỗi dậy (Mt 16,21). Các môn đệ cũng chịu chung số phận như Thầy: phải từ bỏ mình, bỏ ý muốn riêng, và chịu chết, chấp nhận “mất mạng sống mình vì Thầy để rồi tìm lại được nó” (Mt 16,24-25). Không phải mọi Kitô hữu đều chết tử vì đạo, nhưng ai cũng phải chết cho cái tôi của mình.

8. “Mạng sống” được nhắc nhiều lần trong Mt 16,25-26. Từ này có những ý nghĩa nào?

Từ “mạng sống” (psukhê) được dùng nhiều lần trong Mt 16,25-26. Từ này đồng thời có 2 nghĩa: cuộc sống ở đời này, hay cuộc sống vĩnh hằng ở đời sau. Có thể viết lại hai câu trên như sau: “Ai muốn cứu mạng sống mình (ở đời này) thì sẽ mất nó (ở đời sau). Còn ai mất mạng sống mình (ở đời này) vì Thầy thì sẽ tìm thấy nó (ở đời sau). Nếu người ta được cả thế giới mà lại thiệt mất mạng sống (ở đời sau) thì nào có lợi gì? Hay người ta sẽ lấy gì mà đổi lại mạng sống của mình (ở đời sau)?”