Học hỏi Phúc Âm Chúa nhật XXV thường niên - năm A

Mt 20,1-16 

Lm Antôn Nguyễn Cao Siêu, SJ phụ trách

1. Đọc Mt 13,24.31.33.44.45.47 và Mt 20,1. Có điểm gì chung trong các câu trên đây?

- Có một điểm chung trong Mt 13,24.31.33.44.45.47 và Mt 20,1 đó là lối nói “Nước Trời giống như chuyện…”. Để nói về Nước Trời là thực tại vô hình, Đức Giêsu đã dùng những dụ ngôn với nhiều hình ảnh gần gũi với đời thường. Dụ ngôn không quá khó hiểu đối với ai biết mở lòng, nhưng đối với ai khép lòng, dụ ngôn có thể trở nên rất khó hiểu. Đức Giêsu đã giải thích dụ ngôn cho các môn đệ (Mt 13,18-23.36-43) và cuối cùng, họ đã hiểu (Mt 13,51).

2. Ông chủ ra chợ mấy lần? Đâu là ý nghĩa của lối nói: giờ thứ ba, thứ sáu, thứ chín, thứ mười một.

- Ông chủ vườn nho ra chợ để tìm công nhân cả thảy năm lần. Lần đầu lúc “tảng sáng” (6 giờ sáng), lần thứ hai vào giờ thứ ba (9 giờ sáng), lần thứ ba vào giờ thứ sáu (12 giờ trưa), lần thứ tư vào giờ thứ chín (3 giờ chiều), và lần cuối vào giờ thứ mười một (5 giờ chiều). Ông chủ trả lương cho các nhóm thợ vào lúc “chiều đến” (Mt 20,8), nghĩa là khoảng giờ thứ mười hai (6 giờ chiều). Vậy nhóm thợ đầu tiên đã làm việc cả ngày, gần mười hai tiếng. Ông chủ trả lương mỗi ngày công là một quan tiền. Quan tiền này là đồng denarius, đồng tiền của người Rôma, một mặt có hình của Xêda (Mt 22,19-20). Ông chủ đã giữ đúng Luật trong Cựu Ước khi trả công cho thợ vào cuối ngày (Lv 19,13; Đnl 24,15). 

3. Đọc Mt 20,3-4 và Mt 20,6-7. Có gì giống nhau trong hai đoạn văn này?    

- Hai đoạn Mt 20,3-4 và Mt 20,6-7 có đôi nét giống nhau. Nhóm thợ giờ thứ ba và nhóm thợ giờ thứ mười một đều là những những người đang “đứng”, không có việc làm (argoi), và chờ được ai đó mướn. Chính vì thế, khi ông chủ kêu họ đi làm vườn nho cho ông thì họ đi ngay. Nhóm thợ giờ thứ mười một, tuy không chịu vất vả nắng nôi “cả ngày” ngoài vườn nho như nhóm thợ lúc sáng sớm, nhưng họ đã có công đứng chờ “cả ngày”. Đứng chờ trong lo âu thấp thỏm cả ngày cũng là một điều đáng kể.

4. Đọc Mt 20,8-9. Cách trả công của ông chủ có gì lạ?

- Cách trả công của ông chủ vườn nho khá khác thường (Mt 20,8-9). Ông trả công trước tiên cho người làm sau cùng, rồi sau đó mới trả từ từ lên cho những người làm sớm nhất. Những người làm từ giờ thứ mười một, nghĩa là mới làm có một tiếng, được trả công một đồng quan, dù bình thường một đồng quan là tiền lương cho cả ngày. Chắc họ rất ngỡ ngàng và vui sướng với số lương hậu hĩnh đó. Các nhóm kế tiếp cũng nhận được mỗi người một đồng quan, cho dù họ làm bao nhiêu giờ đi nữa. Những nhóm càng làm ít giờ thì càng vui vì thấy ông chủ hào phóng. 

5. Đọc Mt 20,10-12. Tại sao họ cằn nhằn ông chủ? Sự bực bội này có giống với sự tức giận của người con cả trong Tin Mừng Luca 15,28 không?

- Sau khi trả công cho nhóm giờ thứ mười một, ông chủ vườn nho lần lượt trả công cho các nhóm khác, mỗi người một quan tiền, kể cả nhóm đầu tiên. Không thấy có lời phàn nàn nào từ các nhóm, trừ nhóm đầu tiên. Đây là nhóm những người bắt đầu làm việc sớm nhất, và đã làm việc trong thời gian khoảng 12 tiếng. Họ bị hụt hẫng vì “tưởng sẽ được lãnh nhiều hơn, nhưng mỗi người cũng chỉ được một quan tiền” (Mt 20,10). Chính vì thế họ “cằn nhằn” ông chủ. Đối với họ, không thể nào trả lương cho người làm việc cả ngày vất vả nắng nôi bằng với người làm có một tiếng lúc chiều tà (Mt 20,11). Theo họ, như vậy là không công bằng. Chúng ta hiểu được thái độ khó chịu này của họ. Sự bực bội của họ cũng tương tự như sự nổi giận của người anh cả khi thấy cha cư xử quá tốt với người em khi nó trở về (Lc 15,28). Đối với anh cả, người cha thật không công bằng chút nào (Lc 15,29).

6. Đọc Mt 20,13-15a. Khi bị coi là đối xử bất công với nhóm thợ đầu tiên, ông đã biện hộ cho mình như thế nào?

- Ông chủ đã gọi một người trong nhóm thợ đầu tiên là “Này bạn” (Mt 20,13; xem Mt 22,12 và 26,50). Ông khẳng định mình không hề đối xử bất công với anh ta, vì hai bên đã đồng ý với nhau về tiền công mỗi ngày một quan (Mt 20,2.13). Ông muốn cho người thợ giờ thứ mười một số lương bằng những người thợ đầu tiên, ông lại không được phép làm điều đó hay sao? Ông có quyền sử dụng tài sản của ông chứ! (Mt 20,13-15). Nói chung ông chủ muốn cho thấy ông không hề bất công khi trả công cho nhóm thợ đầu tiên bằng với nhóm thợ cuối cùng. 

7. Câu Mt 20,15b được dịch sát như sau: “Hay mắt bạn xấu vì tôi tốt?”. Mắt xấu (Mt 6,23) ở đây nghĩa là gì? Thế nào là thái độ ganh tỵ? Ông chủ “tốt” ở điểm nào?

- “Hay mắt của bạn xấu vì tôi tốt” (Mt 20,15b). “Mắt xấu” là lối nói ta còn gặp thấy ở Mt 6,23. Đây là lối nói của dân Sêmít để mô tả lòng ghen tỵ vì thấy người khác được điều mà người đó không xứng đáng. Người ghen tỵ thì chẳng bao giờ vui và bình an. “Vì tôi tốt” cho thấy con người của ông chủ vườn nho. Trước hết ông là người tốt vì ông công bằng khi trả cho nhóm thợ đầu tiên mỗi người một quan tiền như đã thỏa thuận với họ. Hơn nữa, ông là người tốt vì ông đã hào phóng trả số tiền tương đương cho tất cả các nhóm thợ làm vườn nho, bất kể họ làm bao nhiêu giờ trong ngày, kể cả những người làm có một tiếng. Ông chủ là người “tốt” vì ông không bất công với ai, và ông còn vượt quá sự công bằng nữa. Chắc ông biết mọi người thợ đều cần có tiền để nuôi gia đình. Ông coi người đứng không suốt ngày chờ được mướn cũng là làm việc rồi. Đọc Mt 20,3-4.6-7.9 để thấy lòng tốt của ông.

8. Bài Tin Mừng hôm nay là một dụ ngôn về Nước Trời. Người đứng cuối lại được hưởng ơn cứu độ như người đứng đầu. Bạn có biết ai được gọi vào giờ thứ mười một không?

- Có thể nói anh trộm lành là hình ảnh của người thợ giờ thứ mười một (Lc 23,39-43). Anh được hưởng ơn cứu độ vào những giờ phút cuối cùng sau một cuộc đời nhiều bóng tối. Anh chỉ xin Đức Giêsu nhớ đến anh, nhưng Ngài lại hứa sẽ đưa anh vào thiên quốc để mãi ở với Ngài.