Học hỏi Phúc Âm Chúa nhật XXVII thường niên - năm A

Mt 21,33-43

Lm Antôn Nguyễn Cao Siêu, SJ, phụ trách

1. Đức Giêsu nói dụ ngôn này cho ai? Đọc Mt 21,23.

- Cũng như dụ ngôn trước (Mt 21,28-32), Đức Giêsu nói dụ ngôn “Những Người Tá điền sát nhân” (Mt 21,33-43) cho “các ông”. “Các ông” ở đây là “các thượng tế và kỳ mục trong dân” (Mt 21,23). Mátthêu 21,45 còn cho thấy có một giới khác cũng là thính giả đang nghe các dụ ngôn trên của Đức Giêsu, đó là “những người Pharisêu”. Tin Mừng Máccô còn thêm “các kinh sư” nữa (Mc 11,27). Như vậy “các ông” ở đây chính là giới lãnh đạo cấp cao của Do Thái giáo. Đức Giêsu nói dụ ngôn này nhắm vào họ.

2. Tìm những điểm khác biệt giữa đoạn Tin Mừng này với Mc 12,1-12.

- Rất có thể Mátthêu đã dựa vào Mc 12,1-12 để viết dụ ngôn trong bài Tin Mừng hôm nay. Mátthêu đã sửa đổi một số chi tiết. Ông chủ vườn nho ở Mt chỉ sai người đến đòi hoa lợi 3 lần, còn trong Mc cả thảy 5 lần. Trong Mc, ba lần đầu lần ông chủ chỉ sai một người; còn trong Mt, ông chủ thường sai một nhóm đầy tớ. Trong Mc, các tá điền bắt đứa con trai thừa tự của ông, “giết anh rồi tống anh ra ngoài vườn nho” (Mc 12,8), còn trong Mt, họ “bắt anh, tống anh ra ngoài vườn nho và giết anh” (Mt 21,39). Cả hai Tin Mừng Mátthêu và Máccô đều nói đến việc ông chủ tiêu diệt các tá điền cũ và giao vườn nho cho các tá điền mới. Nhưng chỉ Mátthêu mới giải thích ý nghĩa của dụ ngôn này: các người tá điền độc ác chính là “các ông,” những nhà lãnh đạo Do-thái giáo; vườn nho là Nước Thiên Chúa; vườn nho này sẽ được giao cho một dân mới, biết làm cho nó sinh hoa lợi (Mt 21,43-44).

3. Trong dụ ngôn ở Mt 21,33-41 có các nhân vật như: ông chủ vườn nho, các tá điền, các đầy tớ, và người con của ông chủ. Theo ý bạn, họ là hình ảnh của ai?

- Trong dụ ngôn này, ông chủ vườn nho là hình ảnh của Thiên Chúa, các tá điền làm mướn cho ông là những người Do Thái hay những nhà lãnh đạo Do Thái giáo đã xuất hiện trong dòng lịch sử cứu độ. Các người được ông chủ sai đến để thu hoa lợi là những đầy tớ của ông. Họ là các vị ngôn sứ đã được Thiên Chúa sai đến với dân Ítraen. Họ có nhiệm vụ nhắc nhở dân Chúa và nhất là các nhà lãnh đạo, phải sinh hoa trái cho xứng đáng. Cuối cùng, người con trai của ông chủ là hình ảnh của Đức Giêsu, Con Thiên Chúa. Người con này đáng kính vượt hẳn những đầy tớ khác, vì người này có vị thế là con của ông chủ. 

4. Bạn nghĩ gì về thái độ của các tá điền và thái độ của ông chủ? Đọc Mt 21,34-39.

- Các tá điền có thái độ không thể chấp nhận được đối với các đầy tớ của ông chủ. Chẳng những họ đã không nộp hoa lợi như đã định, lại còn hành hạ và giết chết hai nhóm đầy tớ được ông chủ sai tới. Nhưng ông chủ vẫn kiên nhẫn và tin tưởng nơi lòng tốt của họ (Mt 21,37). Tội ác của họ lên đến đỉnh điểm khi họ dám giết đứa con thừa tự của ông chủ, và toan tính chiếm đoạt luôn vườn nho đã được ông chủ gầy dựng (Mt 21,38-39). Chỉ lúc ấy ông chủ mới tiêu diệt họ như họ đã xử với các đầy tớ của ông, và giao lại vườn nho cho nhóm tá điền khác (Mt 21,41).

5. Trong bài Tin Mừng này, có chỗ nào nói đến cái chết và sự phục sinh của Đức Giêsu không?

- Khi trích dẫn Thánh vịnh 118,22-23, Đức Giêsu muốn ví mình như viên đá bị thợ xây loại bỏ. Thợ xây ở đây là các nhà lãnh đạo tôn giáo thời Đức Giêsu, họ đã loại bỏ Ngài như loại bỏ một viên đá. Nhưng chính viên đá bị loại bỏ đã trở nên viên đá quan trọng, viên đá “đầu của góc” (kephalê gônias, Mt 21,42). Đây là viên đá dùng làm nền cho tòa nhà được vững (x. Is 28,16), hay có thể là viên đá chính nằm ở vị trí đỉnh vòm. Viên đá bị loại bỏ sẽ trở thành viên đá quan trọng bậc nhất: điều này ám chỉ đến việc Đức Giêsu bị giết chết nhưng sau đó được phục sinh và tôn vinh. Đây là công trình kỳ diệu của Thiên Chúa, kỳ diệu vì Thiên Chúa đem lại ơn cứu độ cho con người qua cái chết tự hạ của Người Con Một.

6. Đọc Mt 3,17; 11,27; 17,5 và 21,37. Đức Giêsu có biết mình là Con Thiên Chúa không?

- Có những lần Thiên Chúa Cha tỏ cho thấy Đức Giêsu là Con yêu dấu của Ngài (Mt 3,17; 17,5). Cũng có lần Đức Giêsu cho thấy Ngài ý thức mình Con Thiên Chúa theo một ý nghĩa độc nhất vô nhị (Mt 11,27). Qua dụ ngôn hôm nay, Đức Giêsu ám chỉ mình là người Con được Thiên Chúa sai đến vào thời buổi cuối cùng, còn các đầy tớ là các ngôn sứ đã được sai đến trước (Mt 21,37). Qua đó Ngài tiên báo mình sẽ bị bắt và giết đi, nhưng rồi sẽ được Thiên Chúa tôn vinh (Mt 21,42). Thánh vịnh 118,22-23 thường được Giáo hội sơ khai áp dụng cho Chúa Giêsu, để nói lên cái chết và sự phục sinh vinh quang của Ngài (x. Cv 4,11; 1 Pr 2,4-8).

7. Có bao nhiêu chữ “hoa lợi” trong bài Tin Mừng này? Hoa lợi có nghĩa gì?

- Có 3 từ “hoa lợi” trong bài Tin Mừng này (Mt 21,34.41.43). Hoa lợi là điều ông chủ vườn nho quan tâm. Ông cho các tá điền thuê vườn nho chính là để ông có thể nhận được hoa lợi khi đến mùa thu hoạch (Mt 21,34). Ông chủ đã đầu tư kỹ lưỡng cho vườn nho của mình (Mt 21,33), và ông muốn nó sinh lợi đúng mức. Tiếc thay ông đã không làm được điều ông muốn. Chẳng những không thu được hoa lợi, ông lại còn chịu mất nhiều đầy tớ và mất chính người con ruột. Sau khi trừng phạt các tá điền độc ác, ông chủ vẫn muốn có hoa lợi đúng mùa từ vườn nho, bằng cách cho một nhóm tá điền khác canh tác (Mt 21,41). Tin Mừng Mát-thêu sử dụng nhiều lần từ “hoa lợi” hay “hoa quả” (Mt 3,8.10; 7,16-20; 12,23; 21,34.41.43). Hoa quả (karpos) được dùng để chỉ những thay đổi cụ thể trong cuộc sống khi người ta tuân theo Lề Luật đã được Đức Giêsu giải thích lại trong Bài Giảng Trên Núi.

8. Nước Thiên Chúa sẽ được ban cho “một dân biết làm cho Nước ấy sinh hoa lợi”. Theo ý bạn, dân ấy là dân nào? Dân ấy gồm những ai? Đọc 1 Pr 2,9.

- Vườn nho tượng trưng cho Nước Thiên Chúa. Vườn nho này đã được giao cho các nhà lãnh đạo Do Thái giáo thời Đức Giêsu. Nhưng họ chẳng những không nộp hoa lợi của vườn nho cho chủ, lại còn giết chết người con của ông chủ vườn nho là chính Đức Giêsu. Chính vì thế Thiên Chúa sẽ lấy lại vườn nho ấy, lấy lại Nước của mình, để ban cho một dân khác biết làm cho nó sinh hoa lợi (Mt 21,43). Dân này (ethnos) chính là Hội Thánh, gồm mọi người tin vào Đức Giêsu, cả gốc Do Thái lẫn Dân Ngoại. Dân này được thư Phêrô gọi là dân thánh (ethnos hagion, 1 Pr 2,9).