Khai mạc Thượng Hội đồng Giám mục về “Giáo hội hiệp hành”

Với chủ đề “Hướng đến một Giáo Hội hiệp hành: Hiệp thông, tham gia và sứ vụ”, kỳ Thượng Hội đồng Giám mục lần này sẽ dài 3 năm, với 3 giai đoạn: Giáo phận, châu lục, hoàn vũ. Kỳ công nghị sẽ được tổ chức trên tinh thần “mỗi người lắng nghe mọi người; và mọi người lắng nghe Chúa Thánh Thần”.

Về với địa phương

Ðây là lần đầu tiên kể từ khi được Ðức Giáo Hoàng Phaolô VI thiết lập vào năm 1965, kỳ Thượng Hội đồng sẽ rất chú trọng đến tính địa phương, và sẽ là hành trình chung của “giáo dân, mục tử, Giám mục Rome” như mong muốn của Ðức Thánh Cha Phanxicô.

Giai đoạn giáo phận sẽ được giám mục ở các giáo phận trên khắp thế giới mở màn vào Chúa nhật 17.10. Mục đích của giai đoạn này là thu thập, lắng nghe ý kiến cộng đoàn Dân Chúa, dựa trên tài liệu chuẩn bị và một cẩm nang đã được gởi đến Giáo hội tại các địa phương; đến các bộ của Tòa Thánh, Liên hiệp Các Bề trên Thượng cấp, các hội đoàn giáo dân quốc tế… Trước tháng 10.2021, mỗi vị giám mục đã bổ nhiệm một người đại diện cho giáo phận để làm “cầu nối” với Hội đồng Giám mục. Những nội dung đã thảo luận ở cấp giáo phận ở nước nào sẽ được đúc kết để gởi về Hội đồng Giám mục của nước đó. Từ những văn bản này, các vị giáo mục sẽ họp và tổng hợp lại để gởi đến Ban Thư ký của Thượng Hội đồng Giám mục trước tháng 4.2022. Ðây sẽ là nền tảng để soạn ra Tài liệu Làm việc đầu tiên cho kỳ công nghị, được công bố vào tháng 9.2022.

Giai đoạn châu lục dự kiến sẽ được tổ chức từ tháng 9.2022 đến tháng 3.2023, mục đích là phân tích bản Tài liệu Làm việc. Khi kết thúc giai đoạn này, một văn bản sẽ được đúc kết từ từng châu lục để gởi đến Ban Thư ký của Thượng Hội đồng Giám mục vào tháng 3.2023. Ban Thư ký tiếp tục tổng hợp và soạn thảo Tài liệu Làm việc thứ hai, công bố vào tháng 6.2023. Giai đoạn hoàn vũ với sự tham dự của các vị giám mục đến từ khắp thế giới sẽ diễn ra tại Rome và tháng 10.2023.

Không phải là “nghị viện”

Chương trình khai mạc Thượng Hội đồng lần thứ XVI bắt đầu bằng cuộc họp vào sáng 9.10 với sự hiện diện của Ðức Giáo Hoàng Phanxicô và 300 tham dự viên đến từ khắp thế giới, bao gồm các vị hồng y, giám mục, linh mục, tu sĩ và giáo dân, trong đó có 20 bạn trẻ. Ðức Thánh Cha đã mở đầu cuộc họp bằng việc giảng giải bản chất của kỳ công nghị, đây không phải là “một nghị viện”, cũng chẳng phải một “cuộc thăm dò dư luận”, mà là thời gian dành cho Giáo hội, với trung tâm là Chúa Thánh Thần. Ngài nhấn mạnh: “Chúng ta sẽ trải qua Thượng Hội đồng Giám mục trong tinh thần lời cầu nguyện của Chúa Giêsu: ‘Ðể tất cả nên một’ (Ga 17,21). Trong cộng đoàn Dân Chúa duy nhất, chúng ta sẽ đi cùng nhau, để cảm nghiệm một Giáo hội đón nhận và sống hồng ân hiệp nhất, và mở ra con đường của Chúa Thánh Thần”.

Ðức Phanxicô cũng lưu ý về chủ nghĩa hình thức: “Ðừng xem Thượng Hội đồng Giám mục như một sự kiện đặc biệt nhưng chỉ có bề ngoài, tương tự như những ai chỉ nhìn ngắm một nhà thờ đẹp đẽ mà không bao giờ đặt chân vào bên trong”. Một Giáo hội hiệp hành không chỉ ở hình thức mà cần phải có thực chất để tạo điều kiện cho “đối thoại và sự tương tác trong Dân Chúa, đặc biệt là giữa linh mục với giáo dân”. Do vậy, Giáo hội hiệp hành cần phải cởi mở, để ở đó, mỗi người cảm thấy gần gũi như ở nhà mình và đều được góp phần. Thượng Hội đồng Giám mục lần thứ XVI sẽ là dịp để hướng đến “Giáo hội của sự lắng nghe”, “Giáo hội gần gũi”, có thể xây dựng tình bằng hữu, lòng cảm thông với xã hội và thế giới. Ðó chính là Giáo hội theo “phong cách của Chúa”, Ðức Giáo Hoàng kết luận.

Ðức Thánh Cha Phanxicô đã chủ tế thánh lễ khai mạc Thượng Hội đồng Giám mục vào ngày 10.10 tại Vương Cung Thánh Ðường Thánh Phêrô. Từ bài Tin Mừng kể về việc Chúa Giêsu gặp một người giàu có, ngài đã giảng giải về kỳ công nghị qua 3 từ “gặp gỡ, lắng nghe, phân định”. Khigặp gỡngười giàu có, Ðức Giêsu “không giữ khoảng cách, cũng không tỏ ra phiền lòng hay tức giận”, ngược lại, Người dừng bước, không gấp gáp, cũng chẳng nhìn đồng hồ và dành thời gian cho anh ta. Người sẵn sàng gặp gỡ. Gặp mặt, chia sẻ câu chuyện của mỗi người, “đó là sự gần gũi của Ðức Giêsu”. Vai trò của Thượng Hội đồng Giám mục không phải là “tổ chức sự kiện”, hay “suy nghĩ một cách lý thuyết về những vấn đề”, nhưng là gieo trồng “nghệ thuật gặp gỡ”, và dành thời gian để gặp gỡ Chúa. Trước những câu hỏi của anh nhà giàu, Ðức Giêsu không trả lời cho qua, hay trả lời chỉ vì lịch sự. Ngườilắng nghe. Người không chỉ lắng nghe bằng đôi tai, mà còn lắng nghe bằng cả tấm lòng: “Khi chúng ta mở lòng để lắng nghe, người khác sẽ nhận ra họ được chấp nhận, không bị xét nét, và sẽ thoải mái kể về những gì đã trải qua”. Ðức Thánh Cha mời gọi Dân Chúa hãy lắng nghe nhau - giám mục, linh mục, tu sĩ, giáo dân - và tránh những câu trả lời hời hợt: “Hãy nhìn lại xem chúng ta có chấp nhận để cho người khác được thể hiện, được tiến tới trong đức tin và đóng góp cho cộng đoàn mà không bị loại bỏ hay phán xét hay không? Kể cả khi họ đã đi qua một chặng đường cuộc đời rất gập ghềnh”. Ðức Giêsu nhận thấy anh nhà giàu thánh thiện và tốt lành, nhưng Người muốn anh ta không dừng ở việc chỉ biết giữ lề luật. Người giúp anhphân định. Ðức Giêsu đề nghị anh hãy nhìn vào sâu thẳm tâm hồn mình, bằng ánh sáng của tình yêu thương, và nhờ đó có thể từ bỏ bản thân, “bán hết những gì làm anh ta bận lòng để dành chỗ cho Chúa”. Và như thế, Thượng Hội đồng Giám mục trên hết chính là “một hành trình phân định thiêng liêng, qua việc chiêm ngắm Thánh Thể, trong lời cầu nguyện, và khi sống Lời Chúa”.

Lan Chi