Một đội ngũ các nhà khảo cổ học đã thành công khai quật tranh phù điêu cổ nhất từ trước đến nay mô tả hình ảnh của Deborah, nữ thủ lãnh (thẩm phán) duy nhất từng được đề cập trong Cựu Ước.
Giáo sư Jodi Magness đã dẫn đầu nhóm chuyên gia và các sinh viên của Đại học Bắc Carolina ở Chapel Hill (Mỹ) tiếp tục dự án khai quật dang dở vì Covid-19 ở vùng hạ Galilee thuộc Israel. Tại tàn tích của một nhà thờ Do Thái cổ ở Huqoq, họ phát hiện những bức phù điêu từ gốm sứ, có niên đại gần 1.600 năm tuổi. Trong số này, đáng kể nhất là tác phẩm nghệ thuật cổ nhất từ trước đến nay mô tả hai nhân vật nữ trong Cựu Ước là nữ anh hùng Deborah và Jael, cụ thể là sách Thủ lãnh (Thẩm phán).
 |
| Nữ thủ lãnh Deborah |
Chiến tích của nữ thủ lãnh Deborah
Dự án khai quật Huqoq hiện bước vào mùa thứ 10 sau thời gian bị ngưng trệ vì đại dịch. Mùa này, Giám đốc dự án Magness và trợ lý giám đốc Dennis Mizzi của Đại học Malta tập trung vào phần phía tây nam của đền thờ, được xây dựng vào cuối thế kỷ thứ 4 hoặc đầu thế kỷ thứ 5 Sau Công nguyên. Họ tìm thấy một bức phù điêu lớn, trải rộng trên thêm nhà và chia thành 3 phần từ trên xuống dưới, kể lại một đoạn của chương 4 - sách Thủ lãnh. Đó là câu chuyện về chiến thắng của đội quân Do Thái có chủ soái là nhà tiên tri kiêm nữ thủ lãnh Deborah và tư lệnh quân đội Barak trước lực lượng người Canaan do tướng Sisera chỉ huy.
 |
| Nhóm tham gia Dự án Khai quật Huqoq |
Sách ghi lại, sau cuộc chiến, tướng Sisera lánh nạn trong lều của một phụ nữ Kenite tên là Jael (Yael). Thừa dịp Sisera ngủ say, Jael đã giết chết người này. Phần trên cùng của bức tranh phù điêu mô tả cảnh tượng nữ thủ lãnh Deborah đứng dưới một cây cọ, nhìn về hướng Barak, người đang cầm cái khiên. Trong khi đó, phần giữa chỉ còn lại một ít nội dung, nhưng vẫn đủ mô tả tướng Sisera đang ngồi. Phần dưới ghi lại cảnh tượng Sisera nằm trên mặt đầu, máu chảy từ vết thương trên thái dương, nơi Jael dùng cọc lều đâm vào.
“Đây là nội dung đầu tiên của đoạn này, và cũng đánh dấu lần đầu tiên chúng tôi phát hiện hình ảnh mô phỏng các nhân vật nữ trong Cựu Ước, bao gồm nữ thủ lãnh Deborah và Jael trong nghệ thuật cổ đại của người Do Thái”, giáo sư Magness cho biết. Bà cũng nói rằng bức phù điêu thuộc dạng cực hiếm, vì trước nay bà chưa từng biết đến tác phẩm mỹ thuật nào từng mô tả hai nhân vật nữ kể trên.
 |
Phát hiện nối tiếp nhau
Như đã đề cập ở trên, khám phá mới là một phần của Dự án Khai quật Huqoq. Lần đầu tiên đội ngũ chuyên gia tìm thấy tranh phù điêu ở đây là vào năm 2012. Ngoại trừ giai đoạn phong tỏa và hạn chế do Covid-19, mỗi năm đến hè, họ quay lại và tiếp tục công việc còn dang dở.
 |
Với việc phát hiện bức phù điêu về câu chuyện của Deborah và Jael, dự án Huqoq đã mang đến những khám phá chưa từng có về các đề tài và mô típ của nghệ thuật Do Thái cổ đại. Do tranh được bảo quản tốt và nội dung phong phú, các bức phù điêu của Huqoq được Tạp chí National Geographic xếp vào danh sách “100 báu vật khảo cổ của quá khứ”. Những bức tranh trước đây mô tả một số câu chuyện nổi tiếng trong Kinh Thánh, bao gồm Tháp Babel, Jonah và Con cá, Samson và những con cáo, thuyền của Noah... Bên cạnh đó, các nhà khảo cổ học còn tìm được những cảnh tượng xuất phát từ các câu chuyện nằm ngoài Thánh Kinh, như tranh mô phỏng tàn cuộc sau một trận chiến mà các bên có sử dụng voi tham chiến.
Trong giai đoạn Byzantine (năm 324 - 634 Sau Công nguyên), như nhiều ngôi làng khác ở Galilee, Huqoq chứng kiến cuộc sống phồn vinh. Đền thờ Do Thái này được xây vào cuối thế kỷ thứ 4 hoặc đầu thế kỷ thứ 5, nhưng chỉ được sử dụng một thời gian ngắn trước khi hoàn toàn bị bỏ hoang. Đến thế kỷ 14, đền thờ một lần nữa được xây dựng và mở rộng. Các chuyên gia cho rằng việc xây dựng lại đền thờ có liên quan đến ngôi mộ của nhà tiên tri Habakkuk. Ngôi mộ đã trở thành điểm đến của người hành hương vào cuối thời Trung Cổ.
Các bức phù điều đã được chuyển khỏi khu khai quật để bảo tồn. Nơi này sẽ tiếp tục hoạt động cho đến mùa hè năm 2023.
LING LANG
Bình luận