Tuần qua, những hình ảnh về một đô thị xa hoa của vùng sa mạc trên bán đảo Ả Rập bị ngập lụt nghiêm trọng đã khiến cả thế giới sửng sốt, dẫn đến những đồn đoán về nguyên nhân đằng sau vụ việc.
Một trong những khu vực khô hạn nhất thế giới vừa xảy ra điều không tưởng. Mưa lớn kéo dài ở Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ngày 17.4 nhấn chìm nhiều siêu xe, gây tắc nghẽn các tuyến đường cao tốc ở Dubai và khiến ít nhất 21 người tử vong ở UAE và Oman. Các chuyến bay từ phi trường quốc tế Dubai bị gián đoạn nghiêm trọng, còn các chuyến bay đến phải đáp xuống đường băng ngập nước. Và đó chỉ mới là khởi đầu.
Cảnh tượng như phim ngày tận thế
Trung bình, mỗi năm bán đảo Ả Rập tiếp nhận lượng mưa vô cùng ít ỏi, trong khi sự việc vừa xảy ra vượt ngoài khả năng tưởng tượng của con người. UAE, bao gồm Dubai, chứng kiến trận mưa lớn nhất trong ít nhất 75 năm, với lượng mưa trong hơn 1 năm trút xuống khu vực trong vòng 24 giờ, theo Reuters. Mưa dữ dội đến mức gần như làm gián đoạn hoạt động của trung tâm tài chính này, cũng như gây ảnh hưởng trên diện rộng cho cư dân và khách du lịch quốc tế.
Do các đường băng ngập nước, các chuyến bay bị hủy tại một trong những phi trường bận rộn nhất thế giới là sân bay quốc tế Dubai. Những trung tâm mua sắm hào nhoáng bị ướt sũng nước, mưa xâm nhập qua các trần nhà, và những hệ thống thang máy của các tòa nhà chọc trời ngừng hoạt động, buộc cư dân phải sử dụng cầu thang bộ. Còn đối với những người không thể về nhà, họ đành chọn cách qua đêm trong xe vì đường biến thành sông.
Đài CNN dùng từ “dường như ngày tận thế” để mô tả cảnh tượng ở Dubai trong cơn mưa gió trắng trời đó. Đối với những cư dân đô thị quá quen thuộc với một đô thị ngập tràn ánh nắng trên sa mạc, mưa lớn gây ngập lụt vừa qua như đại diện cho một thảm họa thiên nhiên ở quy mô chưa từng có, kể từ khi chính quyền sở tại bắt đầu ghi chép dữ liệu thời tiết. Mức độ tàn phá chỉ thể hiện rõ ràng sau khi trời quang mây tạnh.
Trong nỗ lực tìm hiểu chuyện gì đã xảy ra cho Dubai, các nhà khoa học Liên Hiệp Quốc tiến hành phân tích nghiên cứu về khí hậu. Thế nhưng, hiện chưa đủ dữ liệu để đưa ra kết luận chắn chắn về xu hướng lượng mưa trên bán đảo Ả Rập và biến đổi khí hậu đã tác động như thế nào đến lượng mưa tại khu vực. Dù vậy, biến đổi khí hậu được cho là yếu tố đằng sau trận mưa lịch sử vừa qua. Tình trạng ấm lên toàn cầu do con người gây ra đang tiếp sức cho các cơn bão ngày càng mạnh hơn, và gieo rắc tai họa khắp nơi. Bán đảo Ả Rập cũng không ngoại lệ.
Chưa rõ về vai trò của mưa nhân tạo
Trong những thập niên qua, UAE tìm cách gia tăng lượng mưa và nguồn nước cung cấp bằng cách làm mưa nhân tạo. Về cơ bản, đây là biện pháp bắn các hạt phân tử vào mây để khuyến khích độ ẩm tích tụ thành những hạt nước lớn hơn, nặng hơn, dẫn đến mưa. Các biện pháp làm mưa nhân tạo hoặc khuyến khích mưa đã được thực hiện trên khắp thế giới, bao gồm Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Israel, Nam Phi và Mỹ. Tuy nhiên, các cuộc nghiên cứu cho thấy những hoạt động tạo mưa ở mức hiệu quả lớn nhất chỉ có thể biến một cơn mưa phùn thành mưa nặng hạt hơn. Họ bác bỏ khả năng biến một cơn mưa phùn thành bão dữ.
Thế nhưng, giới chuyên gia vẫn tiếp tục đánh giá mức độ ảnh hưởng của kỹ thuật mưa nhân tạo đối với trận mưa bão ngày 17.4, và cuộc nghiên cứu đang được tiến hành. Ông Omar Al Yazeedi, một quan chức của Trung tâm Khí tượng Quốc gia UAE khẳng định, cơ quan này không cấy mưa nhân tạo trong thời gian bão khuấy đảo khu vục. Tuy nhiên, ông từ chối xác nhận đã làm mưa nhân tạo trong vài giờ hoặc vài ngày trước khi bão ập đến.
Một điều chắc chắn là, những gì đã xảy ra cho thấy các thành phố ở vùng khô hạn và nóng bức không được thiết kế để nước thoát hiệu quả, vì bình thường làm gì có mưa lớn để áp dụng các biện pháp phòng ngừa. Hậu quả là các bề mặt lát đá ngăn chặn mưa thấm vào lòng đất, dẫn đến hệ thống thoát nước lâm vào tình trạng bị vô hiệu hóa khi mưa như trút nước.
Một nghiên cứu gần đây về Sharjah, thủ đô của tiểu vương quốc lớn thứ ba ở UAE, phát hiện quá trình phát triển đô thị nhanh chóng của thành phố này trong 50 năm qua, dẫn đến nguy cơ Sharjah dễ bị ngập ngay cả khi mưa ít. Với xu hướng biến đổi khí hậu như hiện nay, đã đến lúc giới hữu trách phải thay đổi thiết kế thành phố theo hướng chống chịu hiệu quả nguy cơ lũ lụt, nếu không muốn thảm họa Dubai sớm tái diễn.
ĐỊNH NGUYỄN
Bình luận