Làm báo theo tinh thần Kitô

Trước xu hướng làm báo hầu như chỉ nghĩ đến chuyện thỏa mãn ý thích đám đông, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nhắc lại những gương tốt trong nỗ lực truyền bá và đảm bảo bản chất của sự thật.

Tháng 10 năm nay, thông qua Mạng lưới cầu nguyện trên toàn thế giới của giáo hoàng, Đức Thánh Cha đã kêu gọi cư dân toàn cầu hãy gởi những lời tốt đẹp nhất cho người làm báo. Đặc biệt, ngài đề nghị chúng ta hãy cầu nguyện cho “các nhà báo mỗi khi đặt bút viết luôn được thúc đẩy bằng lòng tôn trọng sự thật và ý thức mạnh mẽ về đạo đức”. Lời kêu gọi này đặc biệt có ý nghĩa trong kỷ nguyên đang bị thống trị bởi internet và mạng xã hội. Vì muốn được nhiều người đọc hơn, một số hãng tin nhắm mắt thỏa hiệp về mặt nội dung (và đôi khi chối bỏ cả sự thật) để đăng những bài viết thỏa mãn “gu” bạn đọc và đầy tính giật gân.

Mẹ Angelica

Giờ đây, hơn bao giờ hết, các tín hữu cần những hình mẫu thánh thiện của cả nam lẫn nữ, những người đã dùng công cụ truyền thông với mục đích truyền bá sự thật cho đại chúng với tính đạo đức cao độ. Sau đây là 4 ví dụ về những “nhà báo” Công giáo luôn tìm cách truyền đạt những nội dung có thật, tốt đẹp, chứ không bị cám dỗ bởi thôi thúc phải thỏa mãn nhu cầu của dư luận, đi theo các xu hướng đang thịnh hành thay vì sự thật vĩnh cửu.

Chân phước Fulton J. Sheen

Ngay từ buổi đầu của đời sống tu sĩ, Chân phước Fulton Sheen (1895-1979) đã sử dụng những hình thức khác nhau của truyền thông để truyền bá tinh thần Phúc Âm. Ngài khởi đầu bằng chương trình phát thanh hằng tuần gọi làThe Catholic Hour (Giờ Công giáo). Kênh này đặc biệt được yêu thích và thu hút hàng triệu người nghe trong suốt 2 thập niên.

Vào năm 1951, sau khi trở thành Giám mục phụ tá ở TP.New York (Mỹ), Đức cha Sheen mở rộng phạm vi truyền bá thông điệp qua truyền hình với show Life is Worth Living (tạm dịch: Cuộc đời đáng sống). Một năm sau, những nỗ lực của vị giám mục đã giúp ngài giành được giải Emmy danh giá cho các ấn phẩm truyền hình Mỹ, ở mục “Cá nhân xuất sắc nhất trên truyền hình”. Với cách dẫn không cần dựa trên kịch bản của Đức cha Sheen, chương trình tiếp tục được xuất bản cho đến năm 1957, thu hút hàng triệu người xem đài. Đức cha nổi tiếng với lối huấn dụ giàu truyền thống Kitô giáo, thường chỉ ra nhiều sai sót trong triết lý hiện đại. Cùng lúc, tài diễn thuyết đặc biệt lôi cuốn của ngài luôn hấp dẫn người xem đài trong mọi đề tài, và những câu đùa dí dỏm thường xuyên của vị giám mục tạo nên không khí vui vẻ cho mỗi cuộc nói chuyện.

Chân phước Fulton J. Sheen

Mẹ Angelica

Sau khi sáng lập một tu viện ở bang Alabama (Mỹ), Mẹ Angelica (1923-2016) đã được truyền cảm hứng để bắt đầu lan tỏa niềm tin thông qua nhiều kênh truyền thông. Đầu tiên, vị nữ tu triển khai một chương trình phát thanh hằng tuần, nhưng sau đó quyết định mở rộng sang lĩnh vực truyền hình sau chuyến thăm một đài do dòng Baptist khởi xướng và vận hành. Khi tận mắt chứng kiến hoạt động của đài truyền hình này, Mẹ Angelica thốt lên: “Chúa ơi, con phải làm được một trong những việc này!”.

Nữ tu đã bắt đầu bằng cách tham gia một chương trình trên đài Christian Broadcast Network (CBN), nhưng sau đó quyết định mở kênh truyền thông riêng với hy vọng có thể truyền tải đức tin Kitô giáo không những trên toàn quốc mà còn vượt qua biên giới của Mỹ. Sự khởi đầu đầy khiêm tốn của Mẹ Angelica đã đặt nền móng cho mạng lưới truyền hình Eternal World Television Network (EWTN), giờ đây đang phát sóng trên phạm vi toàn thế giới với các ấn phẩm trong mảng phát thanh, truyền hình và báo in. Chương trình hằng tuần Mother Angelica Livelà chuyên mục được công chúng yêu thích nhất của Mẹ, pha trộn các lời chia sẻ Tin Mừng với những lời khuyên cá nhân đầy sự hài hước khiến nhiều người phải kinh ngạc.

Thánh Phanxicô đệ Salê

Được biết đến nhiều nhất nhờ hai tác phẩm nổi tiếng là“Introduction to the Devout Life” (Khởi đầu đời sống đạo đức), Phanxicô đệ Salê (1567-1622) đượcĐức Giáo Hoàng Piô XI tôn vinh vào năm 1923 làthánhbổn mạng của các ký giả Công giáo kiêm Tiến sĩ Hội Thánh. Ngài nổi tiếng vì đức tin sâu sắc và cách tiếp cận hòa giải nhẹ nhàng trước sự chia rẽ tôn giáo trong cuộcCải cách Kháng Cách.Cụ thể, bút pháp của thánh Phanxicô đệ Salê phản ánh khẩu hiệu Giám mục của ngài : “Người rao giảng với lòng yêu thương và sự hiệu quả”.

Trong thông điệp Rerum Omnium Perturbationem, Đức Giáo Hoàng Piô XI đã kêu gọi mọi nhà báo hãy noi gương Thánh Phanxicô đệ Salê, nhấn mạnh sự cần thiết bảo vệ sự thật với lòng khoan dung. Đức Piô XI nói: “Mỗi nhà báo nên cố gắng bằng mọi cách và nỗ lực hết mức để có được một sự hiểu biết đầy đủ về những lời giáo huấn của Giáo hội. Họ không bao giờ nên thỏa hiệp chỉ bởi vì lo ngại có thể làm mất lòng người khác, mà có hành động giảm thiểu hoặc che đậy sự thật”.

Thánh Maximilianô Maria Kolbê

Ngay từ khi bắt đầu đời sống tu sĩ, Thánh Maximilianô Maria Kolbê (1894-1941)đã muốn sản xuất các ấn phẩm nhân danh Đức Mẹ Maria và trung thành với sự thật. Vào năm 1922, ngài đã phát hành tờ Hiệp sĩ của Ðức Mẹ Vô Nhiễm để rao giảng Phúc Âm. Ngài cũng sử dụng đài phát thanh để truyền bá đức tin Công giáo và chống lại sự tàn bạo của Đức Quốc xã. Sau đó, ngài phát hành ấn bản tương tự tại Nhật Bản, và tu viện lớn ở Niepokalanów bắt đầu in ấn tờ báo The Little Daily trong những năm 1930.

Hiệp sĩ của Ðức Mẹ Vô Nhiễm đã đạt được mức phát hành 800.000 bản vào năm 1938, còn tờ nhật báo có tổng số phát hành lên đến 225.000 vào cuối tuần. Thánh Kolbê cũng cho ra đời nhiều ấn phẩm quy mô nhỏ hơn và đến năm 1938 sáng lập đài phát thanh. Nội dung truyền bá thông qua các kênh truyền thông bao gồm những câu chuyện gây cảm hứng cho người đọc cũng như vạch mặt những hệ tư tưởng có hại đang xâm nhập vào đời sống xã hội Ba Lan vào thời đó.

Do vậy, không ngạc nhiên khi quân Đức Quốc xã trong giai đoạn chiếm đóng Ba Lan dù chẳng hài lòng với các hoạt động của Thánh Maximilianô Maria Kolbê, nhưng cũng “nhân đạo” cho ngài phát hành ấn bản cuối cùng trước khi chuyển vị linh mục đến trại tập trung Auschwitz. Trong “lò sát sinh” của Đức Quốc xã, ngài viết: “Không ai trên thế giới có thể thay đổi sự thật. Điều mà chúng ta có thể và nên làm là đi tìm sự thật và phân phát nó mỗi khi tìm được. Cuộc xung đột thực sự đang diễn ra chính là cuộc xung đột về nội tâm. Bên cạnh các đội quân chiếm đóng và sự tàn sát dã man trong các trại tập trung, luôn có hai kẻ thù không bao giờ hòa giải được đang cắm sâu trong linh hồn mỗi người : cái thiện và cái ác, tội lỗi và lòng yêu thương. Vậy thì thắng lợi trên các chiến trường có ý nghĩa gì nếu chúng ta bị đánh bại bởi những trận chiến lương tâm?”. Và ngài đã mất tại trại tập trung Auschwitz vào năm 1941.

GIANG VÔ YÊN