Manh mối ADN cổ đại trên các cuộn giấy Biển Chết

Giới học giả nghiên cứu các cuộn giấy Biển Chết đã nghĩ ra cách dùng biện pháp xét nghiệm ADN để giải mã một trong những câu đố hóc búa liên quan đến tài liệu vô giá có niên đại khoảng 2.000 năm này.

Ða số các cuộn giấy Biển Chết được tìm thấy bên trong các lọ gốm được cất giấu trong 11 cái hang gần địa điểm khảo cổ tên Qumran, nằm bên bờ tây bắc của Biển Chết, vào cuối thập niên 1940 và 1950. Ðây là tài liệu ghi lại một số sách cổ, trong đó có nhiều bản viết tay nổi tiếng của Kinh Thánh, cũng như lịch niên đại, thiên văn và các quy tắc của cộng đồng. Trên thực tế, đa số các cuộn giấy lại là những mảnh vụn rải rác, khiến giới học giả chật vật suốt nhiều thập niên trong nỗ lực chắp nối chúng lại thành những văn bản liền lạc trước khi có thể diễn dịch nội dung và nghiên cứu, theo tạp chí National Geographic. Tổng cộng 25.000 mẩu giấy được truyền đến ngày nay có thể ban đầu xuất phát từ hơn 1.000 văn bản và sách khác nhau.

Thách thức hóc búa

“Việc phát hiện các cuộn giấy Biển Chết 2.000 năm tuổi là một trong những khám phá quan trọng nhất trong lịch sử khảo cổ học thế giới”, theo chuyên gia sinh học phân tử Oded Rechavi của Ðại học Tel Aviv (Israel) và là đồng tác giả của nghiên cứu mới. “Tuy nhiên, khối tài liệu cổ này mang đến 2 thách thức lớn cho giới khoa học: thứ nhất, đa số chúng được tìm thấy trong tình trạng hàng ngàn mảnh nhỏ, buộc chúng tôi phải phân loại và chắp vá các mảnh vụn lại với nhau, mà không hề biết đã có bao nhiêu mảnh đã bị mất đi vĩnh viễn, và cũng không thể biết được các dòng chữ ban đầu là gì. Tùy theo phân loại, việc diễn dịch tài liệu có thể dẫn đến nội dung bị thay đổi lớn nếu không nắm được cấu trúc câu chữ chính xác ngay từ đầu”, vị chuyên gia giải thích.

Chất liệu sinh học của da động vật được dùng để viết chữ có thể mang đến thông tin hữu ích

Nhằm giải mã câu đố hóc búa trên, đội ngũ nghiên cứu của bà Rechavi nghĩ ra biện pháp ứng dụng công nghệ phân tích gien di truyền, dựa trên thực tế nhiều nội dung được viết trên da động vật, theo báo cáo trên chuyên san Cell. “Chất liệu sinh học của da động vật được dùng để viết chữ có thể mang đến thông tin hữu ích, tương tự như nội dung ghi chép trên tấm da đó”, báo The Guardian dẫn lời học giả về kinh thánh Noam Mizrahi của Ðại học Tel Aviv cho biết.

Thập niên 1990, các nhà nghiên cứu thời đó cũng nỗ lực thử chiết xuất thông tin ADN trên các cuộn giấy, nhưng không thành công vì khi ấy họ vẫn chưa nắm được các chuỗi gien di truyền hoàn chỉnh của động vật. Giờ đây, với thư viện gien động vật đã có sẵn, các nhà nghiên cứu đủ khả năng chiết xuất vật liệu di truyền từ 26 mảnh giấy và xác định được chúng thuộc về da loài vật nào. Sử dụng kỹ thuật giải trình tự gien thế hệ mới, họ khuếch đại các mẫu ADN lấy từ các cuộn giấy và so sánh liệu chúng có trùng khớp với chuỗi gien của loài động vật nào được lưu trữ trong thư viện hay không.

Cách tiếp cận mới

Nhờ vào cách tiếp cận này, đội ngũ nghiên cứu có thể phân biệt được 2 mảnh giấy làm từ da bò, trong khi số còn lại làm từ da cừu. Dựa trên phát hiện mới, nhóm chuyên gia có thể bổ sung thông tin xác thực về nguồn gốc của các cuộn giấy Biển Chết, vốn là đề tài tranh luận dữ dội lâu nay. Chẳng hạn, trong báo cáo đăng trên chuyên san Cell, các nhà nghiên cứu phân tích rằng những mẩu da bò nhiều khả năng đến từ khu vực bên ngoài Qumran. Ðiều này do Qumran với vị trí nằm trong sa mạc Judea không thể có cỏ để nuôi gia súc như bò.

Dựa trên nguồn gốc của da dùng để viết các cuộn giấy Biển Chết, giới học giả thời hiện đại hy vọng có thể tìm ra tác giả của chúng. Theo Reuters, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng kho tài liệu quý giá của nhân loại xuất phát từ bàn tay của một nhóm người Do Thái tu khổ hạnh thuộc giáo phái Essenes, nhưng các chuyên gia khác tranh luận rằng các cuộn giấy Biển Chết phải được viết ở nơi khác trước khi chuyển vào cất giấu bên trong các hang ở Qumran.

Bên trong một hang ở Qumran

Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu cũng phát hiện manh mối mới dựa trên thông tin về vật liệu của các cuộn giấy Biển Chết. Ví dụ, hai mảnh viết tay của Sách Giêrêmia từng được cho là xuất phát từ một bản thảo duy nhất, nhưng hiện được xác định xuất phát từ hai cuộn giấy khác nhau. “Kết quả phân tích các mảnh giấy cho thấy chúng không những thuộc về các cuộn giấy khác nhau mà còn là hai bản ghi khác biệt của Sách Giêrêmia, sau khi cuộc kiểm tra gien di truyền phát hiện chỉ có một trong số chúng được làm từ da bò”, theo học giả Mizrahi. Sự tồn tại của hai phiên bản khác nhau của cùng một quyển sách cũng có nghĩa là những bản thảo cổ của người Do Thái có thể đã được diễn giải và sửa đổi, thay vì có nội dung cố định.

Biện pháp sàng lọc bằng gien di truyền cũng cho phép phát hiện những cuộn giấy bị làm giả, và một số được xác định thuộc về các bộ sưu tập của Bảo tàng Kinh Thánh ở thủ đô Washington D.C (Mỹ).

LING LANG