Ngạn ngữ phương Tây có câu: “Một nửa cái bánh mì vẫn là bánh mì nhưng một nửa sự thật chưa chắc là sự thật”. Vì vậy, một nửa sự thật không phải lúc nào cũng xấu. Nếu biết vận dụng đúng đắn và gặp những người luôn ham thích học hỏi, một nửa sự thật sẽ trở thành nguồn cảm hứng, tựa một đầu mối nhỏ có thể dẫn dắt vị thám tử tài ba phá giải cả vụ án.
Nhiều người tỏ rõ thái độ phản đối khi giáo dục phổ thông dạy về truyền thuyết con Rồng cháu Tiên, Thánh Gióng, bánh chưng bánh dày… và cho đó là “nhồi sọ” thế hệ trẻ bằng những điều hư cấu, sai sự thật. Mặc dù thời đại Hùng Vương mang nhiều yếu tố kỳ ảo nhưng một phần trong đó vẫn là sự thật, là quãng lịch sử đã trôi qua quá lâu nên trở thành huyền sử. Không chỉ Việt Nam sở hữu huyền sử thời đại Hùng Vương được cho là kéo dài hơn 2000 năm, nhiều nền văn minh lớn cũng có kho tàng huyền sử phong phú, và họ không hề phủ nhận hay xem thường huyền sử của mình.
Thần thoại Hy Lạp vốn được truyền miệng qua nhiều đời trước khi ghi thành văn bản. Sau khi nền văn minh Minos trên đảo Crete sụp đổ do thảm họa núi lửa, dân Hy Lạp tạm thời mất chữ viết. Thay vì viết sử, các nghệ sĩ hát rong đi khắp nơi thu thập, ghi nhớ và kể chuyện cho dân chúng bằng thơ ca. Nhờ một thi sĩ mù tên Homer, sự kiện chiến tranh thành Troy mới được ghi nhớ và truyền tụng đến giờ. Người đời từng nghĩ cuộc chiến thành Troy không có thật cho tới cuối thế kỷ XIX, khi doanh nhân Đức tên Heinrich Schliemann hợp tác với một nhà ngoại giao Anh, tổ chức tìm kiếm thành Troy. Sau nhiều năm khai quật ngọn đồi Hisarlik thuộc Thổ Nhĩ Kỳ, cuối cùng họ đã tìm ra tàn tích còn sót lại của thành Troy huyền thoại, chứng minh cho cả thế giới thấy hai bộ sử thi “Iliad” và “Odyssey” có một phần sự thật lịch sử.
Câu chuyện con tàu Noah nổi tiếng đến mức nhiều người ngoại đạo cũng biết, dù không phải ai cũng tin là thật. Tới năm 1959, một đại úy quân đội Thổ Nhĩ Kỳ trong khi đang kiểm tra các ảnh chụp trên không, đã phát hiện một vật có hình thù bất thường ở lưng chừng ngọn núi Ararat. Viên đại úy liền gởi ảnh cho một tiến sĩ đại học bang Ohio, nước Mỹ. Sau khi nghiên cứu và phân tích những bức ảnh, tiến sĩ kết luận vật có hình thù bất thường đó có thể là một con tàu rất lớn. Năm 1977, nhà khảo cổ Ron Wyatt tới Thổ Nhĩ Kỳ để tìm hiểu vật thể lạ trên núi, nghiên cứu kỹ lưỡng bằng máy dò kim loại và máy quét radar ngầm. Kết quả thu được thật bất ngờ! Vật thể lạ được xác định đúng là một con tàu thời tiền sử. Qua phân tích, chứng minh và đối chiếu, các nhà khoa học nghi ngờ đó chính là tàu Noah trong Kinh Thánh. Vào năm 2006, khi công nghệ phát triển hơn, giáo sư Porcher Taylor đã thông báo rằng kích thước, đặc điểm của vật thể trên núi Ararat tương ứng một cách hoàn hảo với con tàu Noah. Hiện nay, di tích này đã trở thành bảo vật quốc gia của Thổ Nhĩ Kỳ.
Về trận đại hồng thủy, hiện nay nhiều nhà khoa học đã tìm ra nhiều bằng chứng khảo cổ cho thấy cách đây khoảng 8000-10.000 năm, thời kỳ Băng hà dần kết thúc, nhiệt độ tăng cao làm băng tan, mực nước biển và sông hồ toàn cầu dâng cao đáng kể. Bằng chứng khảo cổ cho thấy dưới đáy biển Đen có nhiều ngôi nhà, công cụ cổ xưa, chứng tỏ trước kia biển Đen có diện tích nhỏ hơn và vùng chưa bị ngập từng có làng mạc. Khi nước dâng cao quá nhanh, người dân phải bỏ nhà cửa, di tản đi nơi khác. Không chỉ biển Đen mà nhiều nơi trên Trái Đất ở thời kỳ đó cũng gặp lũ lớn. Vậy nên các nền văn hóa cổ đại đều nhắc đến đại hồng thủy, từ Lưỡng Hà, Hy Lạp, Bắc Âu, Nam Mỹ, Ấn Độ, Trung Hoa… Ngay cả Việt Nam cũng có truyền thuyết hồ Ba Bể khá tương đồng với truyện con tàu Noah.
***
Một nửa sự thật, nhất là trong lịch sử, như cánh cửa hé mở, chờ đợi sự tò mò và kiên nhẫn của con người khai phá. Có lẽ vì thế, trong bộ phim “Sắc đẹp vĩnh cửu” (The Age of Adeline, 2015), nhân vật nam chính mới nói: “Có một nghịch lý là càng ngày các công cụ càng hiện đại hơn, giúp chúng ta nhìn xa hơn, nhưng tầm nhìn ấy không hướng về tương lai mà là quá khứ”.
Ths-Bs Lan Hải
Bình luận