Bác sĩ ơi! Vì sao chỉ có một kỳ hè mà vài bạn trong lớp chúng cháu lại lớn nhanh như thổi? Nhiều bạn nói: “Tự nhiên nó vậy, không phải do ăn uống gì đâu”, trong khi đó, cũng có những bạn chẳng thấy lớn thêm tí nào. Vậy bác bật mí giúp rằng ở giai đoạn này, chiều cao lý tưởng các bạn có thể đạt được là bao nhiêu? Có thể làm gì để tác động tích cực vào sự phát triển của cơ thể mình? Nếu “chậm lớn” quá thì phải làm sao?
(Một số học sinh lớp 8 trường THCS Lý Tự Trọng,
Gò Vấp - TPHCM)
Thời gian bắt đầu dậy thì ở mỗi người khác nhau do yếu tố di truyền, sức khỏe, tình trạng dinh dưỡng, khí hậu, độ cao so với mặt biển, điều kiện kinh tế, thói quen vệ sinh... Có 3 giai đoạn quan trọng để phát triển chiều cao:
1. Giai đoạn bào thai.
2. Giai đoạn dưới 2 tuổi (chiều cao lúc 2 tuổi bằng nửa chiều cao lúc trưởng thành).
3. Giai đoạn trước dậy thì (em gái 10-13 tuổi, em trai 13-17 tuổi).
Theo đó, ta thấy tuổi dậy thì ở nam sinh thường bắt đầu chậm hơn so với nữ sinh từ 1 đến 3 năm. Thế nên cùng trong một lớp học mà có bạn “nấm lùn” đứng cạnh bạn “cây sào”, bạn tong teo như “số 1” đi chung với bạn tròn trĩnh giống “số không”. Vào thời kỳ cao điểm, có bạn “nhổ giò”, “phổng phao”, chiều cao tăng vùn vụt 6-10cm/năm.
 |
Giai đoạn dậy thì là giai đoạn vàng để các bạn phát triển chiều cao. Việc phát triển chiều cao còn tùy theo từng người, dân tộc, chủng tộc, yếu tố di truyền, tình trạng dinh dưỡng, thể lực và diễn biến tâm sinh lý. Tốc độ phát triển của nam nữ trong độ tuổi cấp 2 có những khác biệt rất rõ ràng.
Ở tuổi từ 11 đến 15, mỗi năm một em gái có thể cao thêm 4 cm, tăng nhanh nhất ở tuổi 12-13 (có thể 6 - 7 cm mỗi năm). Còn ở em trai, chiều cao tăng nhanh từ tuổi 13-16 và tăng nhanh nhất vào tuổi 14-15. Do đó ở tuổi 11-14, chiều cao của các em gái thường tăng nhanh hơn các em trai, song càng về sau các em trai thường cao hơn, thông thường là ở độ tuổi trung học. Cho nên, khi ở cùng một lứa tuổi 15, nữ thường cao hơn nam, nhưng đến khi 17-18 thì chiều cao của nam sẽ vượt qua nữ.
 |
Có nhiều biện pháp “thúc cây mau lớn”. Trước mắt, cần thực hiện chế độ ăn, ngủ điều độ. Không nên bỏ bữa, nhớ “đổ xăng” buổi sáng trước khi cơ thể bước vào một ngày mới, đặc biệt nên bổ sung các thức ăn giàu đạm và canxi (thịt, cá, trứng, sữa, tôm, cua...), chất sắt (trong các loại thịt đỏ, đậu đỗ, gan, rau dền, cải xoong...), kẽm (các loại hải sản), rau xanh và trái cây tươi. Uống nhiều nước. Buổi tối nên đi ngủ trước 10 giờ, cộng với việc thường xuyên tập luyện thể dục thể thao (có sức vươn như bơi lội, bóng rổ, đu xà... ) dưới ánh mặt trời buổi sớm sẽ giúp phát triển tối đa chiều cao vốn dĩ đã được quy định từ gen của bố mẹ.
Đối với các bạn mãi vẫn chưa dậy thì, cần làm gì để giống như bạn bè mình đây? Chiều cao của một người phụ thuộc vào các yếu tố: di truyền 23%, dinh dưỡng 32%, rèn luyện thân thể 20%, các yếu tố khác như môi trường xã hội, bệnh tật, giấc ngủ... Các em ạ, tuổi dậy thì có thể đến hơi sớm với bạn này nhưng lại bắt bạn khác phải “ráng đợi” đôi chút, nên tuy cùng tuổi nhưng nhiều bạn trông “trổ mã” hơn các bạn khác. Nếu em nào chậm hơn bạn khác thì cũng đừng lo vì rồi sẽ đến lượt mình, còn nếu em nào “tăng tốc” hơn thì cũng sẽ không trở thành người cao kều đâu.
Những dấu hiệu “chậm lớn” không theo quy luật, thường do tuyến sinh dục không phát huy được hết vai trò của mình. Sau mười lăm tuổi, nếu chưa có những dấu hiệu rõ rệt của tuổi dậy thì, phải đến gặp các bác sĩ để khám và tìm ra nguyên nhân.
Thạc sĩ - Bác sĩ Lan Hải
Bình luận