Nhân dịp bộ phim “The Odyssey” của đạo diễn Nolan đang “hot”, xin nhắc đến một nhân vật nổi tiếng không kém gì anh hùng Odysseus: Penelope - người vợ chung thủy và thông minh của chàng. Nàng là con gái hoàng tử thành Sparta, em vua Tyndareus. Xét theo vai vế, Penelope là em họ của Helen. Dù không đẹp bằng Helen, nàng vẫn thuộc hàng mỹ nhân. Nhan sắc của nàng là một trong những nguyên nhân thu hút 108 tên cầu hôn tìm tới. Không chỉ đẹp, Penelope còn mưu trí khi “câu giờ” chờ chồng bằng cách dệt vải liệm cho cha chồng, ban ngày dệt nhưng ban đêm lén tháo ra nên mãi chẳng xong, cứ thế qua mặt những kẻ cầu hôn suốt ba năm. Tới khi không thể lần lữa lâu hơn, Penelope liền đem cây cung đặc biệt của Odysseus ra thử thách đám cầu hôn, vì biết rõ không ai qua được thử thách này, trừ chồng mình.
Khác với vợ vua Agamemnon là Clytemnestra (chị em sinh đôi của Helen), một người công khai ngoại tình rồi sát hại chồng ngay khi ông về nhà, Penelope luôn kiên trung đến cùng. Nàng vừa nuôi dạy, bảo vệ con trai, vừa đối phó với đám cầu hôn và quản lý đất nước thay chồng. Trong cả văn hóa phương Tây và phương Đông, nàng mãi là hình mẫu đáng khâm phục. Penelope làm vậy không do lễ giáo gò ép, bởi Hy Lạp cổ không đặt nặng chuyện thủ tiết, một hoàng hậu như nàng càng bị áp lực chọn chồng mới để đất nước có vua cai trị. Nàng chờ suốt 20 năm ròng, bất chấp thiên hạ bảo chồng nàng đã chết, mẹ chồng thì nhảy xuống biển vì tuyệt vọng.
Nếu chỉ đọc hoặc xem phim sử thi “Odyssey”, người ta thường coi Penelope như hình tượng người vợ hoàn hảo, hiếm có. Chỉ khi tìm hiểu sâu hơn về cuộc đời Penelope, mới thấy nàng có tính cách thực tế, nhất quán và độc lập, không phải “tệp đính kèm”/người vợ chiến lợi phẩm (trophy wife) của Odysseus. Ban đầu, Odysseus là một trong nhiều vương tôn quý tộc đến cầu hôn và chiêm ngưỡng Helen. Vốn khôn ngoan, Odysseus biết mình không thể lọt vào mắt xanh người đẹp. Đúng lúc đó, chàng gặp em họ của Helen là Penelope. Nàng trở thành lựa chọn phù hợp hơn của chàng. Do cha nàng quá bao bọc con gái cưng, Odysseus nhờ vua Tyndareus, cha của Helen, thuyết phục ông cho phép chàng cưới Penelope. Đổi lại, chàng sẽ giúp giải quyết mâu thuẫn giữa hàng trăm người cầu hôn Helen bằng “lời thề Tyndareus”. Về sau, chính lời thề này đã ràng buộc Odysseus cùng nhiều vị vua khác vào trận chiến thành Troy.
Dẫu được nhà vua nói giúp, chàng vẫn phải tham gia cuộc thi chạy với các “tình địch” khác để cưới được Penelope. Kết quả là chàng chiến thắng giòn giã. Tuy nhiên, cha của Penelope không đành lòng xa con, cố thuyết phục chàng rể nối ngôi mình; thấy chàng không đồng ý, lại năn nỉ con gái. Đến ngày đôi vợ chồng lên đường về đảo Ithaca, ông vẫn đi theo nài nỉ con gái ở lại. Dần dần, Odysseus không chịu được nhạc phụ cứ kè kè theo sát nên đã cho vợ quyền lựa chọn: hoặc theo chồng hoặc quay về với cha mẹ. Dù nàng chọn cách nào, chàng cũng sẽ thuận theo. Penelope im lặng kéo tấm mạng đội đầu lên che mặt, ra hiệu cho cha biết nàng muốn sát cánh cùng chồng. Thấy vậy, cha đành ngậm ngùi tiễn nàng đi.
Sau 20 năm xa cách vì chiến tranh, người phụ nữ trẻ năm nào giờ đã ở tuổi trung niên. Đứng trước người tự nhận là chồng mình, Penelope không vội tin ngay, mặc cho con trai trách mẹ quá lạnh nhạt. Odysseus thì chẳng hề ép buộc, chỉ bình tĩnh và tin tưởng nàng, như nàng vẫn luôn tin tưởng chàng sẽ trở về.
Ngẫm lại, câu chuyện của họ giống nhiều cuộc hôn nhân trong lịch sử và ngoài đời thực. Hai người không trúng tiếng sét ái tình, chàng chọn nàng vì phù hợp với mình, nhưng vẫn tôn trọng nếu nàng đổi ý. Khi chàng lưu lạc mười mấy năm, nàng gắng chèo chống gia đình và vương quốc, giữ mình vì yêu chồng, vì địa vị và lợi ích của hai mẹ con. Trách nhiệm và sự tỉnh táo giúp Penelope không tìm cái chết như mẹ chồng, dẫu có đau khổ, bế tắc nhường nào.
Người đam mê sử thi “Odyssey” coi Penelope là ngọn hải đăng tinh thần của Odysseus, nhưng thực ra chàng cũng là ngôi sao hy vọng của vợ, là động lực để nàng sống tiếp giữa muôn vàn áp lực. Năm tháng chẳng thể bào mòn tình yêu của họ mà càng khiến nó thêm sâu sắc bền bỉ, tựa rễ cây ô liu cắm sâu vào lòng đất. Dù từng bị phù thủy và tiên nữ cám dỗ, hứa hẹn ban cho sự bất tử vô ưu, chàng vẫn chọn cuộc đời hữu hạn và người vợ thân yêu. Penelope có thể đi bước nữa thay vì mòn mỏi đợi 20 năm, nhưng chẳng ai thấu hiểu và tôn trọng nàng bằng Odysseus. Cả hai đều kiên định và cứng cỏi như nhau, một người quyết tâm trở về bằng mọi giá, người kia tin tưởng hết lòng và không bao giờ ngừng hy vọng. Cuối cùng, người có tình vẫn về với nhau, tạo nên đoạn kết có hậu khiến ai cũng ấm lòng.
Mẹ Teresa Calcutta từng nói: “Đừng nghĩ rằng để chân thật, tình yêu phải phi thường. Điều chúng ta cần là yêu mà không mệt mỏi”. Đằng sau sự vĩ đại của sử thi “Odyssey” chính là một tình yêu không mệt mỏi như thế.
Ths-Bs Lan Hải
Bình luận