Tôi mê sóc, loài thú xinh, nhẹ nhàng như bông gòn khi lướt trên cành cây, láu lỉnh ẩn hiện trong chòm lá, rồi biến mất ở hốc nào đó của cổ thụ… Lần đầu tiên tôi thấy sóc chuyền cành không phải trên cổ thụ mà trên rặng chuối! Đó là chuyến tham quan Lâm ngư trường sông Trẹm ngút ngàn tràm, được quy hoạch thành từng ô như bàn cờ. Vào những năm 1980, khu rừng đó ở cuối bán đảo Cà Mau, thi thoảng lại xen vào khu nuôi rắn, cá, còn trên kênh người ta nghĩ cách trồng chuối. Khi chiếc vỏ lãi xé nước băng đi giữa hai bề cây chuối tốt tươi, có bạn gái khoái chí thốt lên: “Coi kìa, sóc!”. Những con sóc chuyền dễ dàng trên tàu chuối như biểu diễn cho chúng tôi coi. Cây thì cành cứng cáp, còn cành chuối là lá đong đưa, vậy mà sóc vẫn “lượn” như chơi! Điều lắng đọng lại sau chuyến về thăm dòng sông Trẹm - con sông vốn đã đi vào tiểu thuyết của nhà văn Dương Hà - chính là hình ảnh sinh động của chú sóc nhỏ chuyền trên tàu lá chuối…
Lần thứ hai tôi thích thú nhìn sóc “lượn” là ở giữa Sài Gòn ồn ã xe cộ, nhà nối kề nhà chật cứng. Sáng sớm trước bệnh viện Nhi Đồng II, ngồi cà phê vỉa hè, chợt thấy lay động trên tàng cây cao dọc phố, tôi ngước nhìn và bất ngờ làm sao khi nhận ra một con sóc đang thoăn thoắt chuyền cành! Đâu phải trong rừng, giữa thành phố, mới lạ. Thấy tôi mê mải ngước mắt, có ai đó nói: “Sóc từ Thảo cầm viên ra đó!”.
Lần thứ ba mới đây, tôi lại gặp chúng ở công viên Lê Văn Tám. Chiều, nắng hãy còn, công viên đông người tới tìm gió mát giữa ngày đầu hè quá oi ả. Ngồi tám chuyện dưới gốc cây, chợt bạn tôi như hét lên: “Kìa, sóc!”. Lần này coi thiệt rõ: con sóc khá đẹp, đuôi cong điệu đà, nho nhỏ thôi, chuyền từ dưới lên trên đọt cây cao rồi bất ngờ nhún mình vèo sang cây bên cạnh! Mãn nhãn. Sóc “biểu diễn” từ tốn chậm rãi đến nỗi tôi dù chậm chạp vẫn kịp thao tác ghi hình ảnh ở cự ly gần. Nhìn ra có chỗ để thức ăn cho sóc trên cây, vậy chỗ này có lẽ dân tập thể dục hay quản lý cho sóc ăn, nên chúng dạn dĩ thấy rõ. Sài Gòn bê tông hóa, không gian ngột ngạt công trình nối tiếp công trình, thảm xanh của vườn, sông rạch, ngoại ô bị thu hẹp, vậy mà vẫn có những góc hay ho cho sóc sống hoang dại, dạn dĩ chuyền cành giữa lòng thành phố tạo nét dễ thương, thong thả, và làm mềm đô thị. Trên cao các hàng cây trồng có tuổi, hình ảnh những chú sóc thi thoảng xuất hiện, rồi chim chóc líu lo, nhắc nhớ xa xăm thành phố từng rất gần với thiên nhiên, những rừng, gò, đồi thấp và muông thú… Một người bạn sống ở thành phố lâu năm kể: “Bên nhà tôi cũng có một con sóc đẹp, chuyền từ cây lên sân thượng, nhìn đã. Sân thượng trồng đủ loại cây, rau, sóc tha hồ đi lại…”.
Sống trong môi trường công nghiệp phát thải cao, nỗ lực “làm mềm” kéo gần đô thị lại với thiên nhiên có trong nhiều dự án tốn kém, nhưng chính những con sóc với màn biểu diễn ngoạn mục trên cây tạo nét dịu dàng cho thành phố trong mắt du khách, mà không tốn kém gì. Nhớ tới Sài Gòn, không thể quên những màn biểu diễn của sóc trên cây.
Kim Cương
Bình luận