Nghĩ về đối thoại liên tôn

Sáng Thứ Sáu 26.6.2015, phối hợp với Viện Nghiên cứu Tôn giáo (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam), báo CGvDT tổ chức tại trụ sở của báo cuộc Hội thảo mang chủ đề “Thư chung 1980 - Ba mươi lăm năm nhìn lại”.

Tác giả thứ hai từ phải qua, chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo Thư chung 1980 - 35 năm nhìn lại do báo CGvDT phối hợp với Viện nghiên cứu Tôn giáo tổ chức

Khi trình bày tham luận “Báo CGvDT như tôi biết”, với phong cách của nhà khoa học mang nhiều tính nghệ sĩ, GS.TS. Đỗ Quang Hưng (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã nhắc tới các “chuyên mục nhỏ xinh” của tờ báo, và trong số đó có trang“Góc Nhà”đã được GS. Hưng nhắc tới như là một “cửa sổ nhỏ về đối thoại liên tôn” kéo dài đã ngót mười năm...

Nghe GS. Hưng nói thế, một bạn trẻ trong giới làm báo ngồi cạnh tôi liền quay sang hỏi nhỏ: “Ngót mười năm đối thoại liên tôn hằng tuần! Sao chú giữ bền được lâu thế?”

Tôi mỉm cười, đáp khẽ: “May mắn thôi mà!”

Ngót mười năm tức là gần năm trăm kỳ báo; tôi nói may mắn là bởi bản thân cũng không ngờ mình có thể trụ được lâu đến vậy. Thú thật, trong suốt thời gian ấy, đã lắm lúc tôi thấy đuối, thấy hụt hơi và đã phải rất cố gắng để cầm cự... Nhưng bù lại, lắm khi trong vài tháng liên tiếp tôi dường như bắt được nguồn cảm hứng bất chợt, và nhờ thế, mỗi khi tới ngày hẹn nộp bài cho tòa soạn, tôi đều thấy thoải mái, nhẹ nhàng.

Tan cuộc Hội thảo thú vị vào buổi trưa hôm ấy, đã dợm ra về mà người bạn trẻ nọ còn níu tôi lại, nói như nằn nì: “Có dịp, chú hãy chia sẻ chút ít bí quyết đối thoại liên tôn, chú nhé!”.

Tôi lại mỉm cười: “Có bí quyết chi đâu!”

Vâng, làm gì có bí quyết. Có chăng chỉ là tấm lòng thành thực, là tâm tình của một người có đức tin muốn thử trò chuyện nhỏ nhẹ với những người không cùng đức tin như mình mà thôi.

Vấn đề là trong khi loay hoay tìm kiếm một cách trò chuyện sao cho thích hợp, tôi luôn luôn thấy mình thiếu thốn. Thiếu hiểu biết về tôn giáo của mình và hẳn nhiên là quá thiếu hiểu biết về tôn giáo của bạn.

Làm sao bổ khuyết được chỗ thiếu thốn đó? Làm sao tìm ra một “mặt bằng” để cho những người tuy không cùng đức tin nhưng vẫn có thể dễ dàng gần gũi, đồng cảm để mà hoan hỷ lắng nghe lẫn nhau, cùng có dịp trải nghiệm những giá trị tâm linh của mình và của bạn?

Rồi tôi nhớ tới hình tượng chiếc thanh la phèng phèng và cái chũm chọe xoang xoảng mà Thánh Phaolô từng nêu ra (1 Cr 13:1). Tôi nghĩ, nếu đã muốn thật sự đối thoại liên tôn thì mỗi người có thiện chí không thể hồn nhiên vác thanh la, xách chũm chọe hăng hái bước vào cuộc trò chuyện vô vàn tế nhị đó. Bởi lẽ, cho dù là giữa những đồng bào vốn cùng nói chung một quốc ngữ, một khi bắt đầu đối thoại liên tôn thì lại thấy cơ hồ anh em như khác dòng ngôn ngữ. Thế mới éo le, thế mới ngang trái!

Không có lòng tương kính, thiếu đức khiêm nhường chịu lắng nghe và tìm hiểu lẫn nhau, và luôn luôn mang một não trạng tự tôn về tôn giáo của mình, v.v... phải chăng đó chính là những chướng ngại bít lối ngăn đường, không cho chúng ta gặp nhau ở một điểm chung?

Ngược lại, chúng ta thành tâm mở lòng mình ra, biết thật lòng kính trọng đức tin của bạn, và nhỏ nhẹ trò chuyện để khiêm nhường sẻ chia chứ không phải để “khuynh loát” hay tranh hơn... thì dẫu rằng đường chúng ta đang đi có khác nẻo đến mấy chăng nữa, rốt cuộc chúng ta vẫn tìm được giao điểm, có được điểm chung để quy hướng vào đó, và bừng ngộ ra chân lý giản đơn là muôn sông vạn suối lớn nhỏ, ngắn dài rồi cũng tuôn chảy hết vào bao la bát ngát đại dương.

Nghĩ về đối thoại liên tôn, âu cũng cần nhớ lời Đức Giáo hoàng Phanxicô ngày 28.11.2014, khi gặp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Edogan tại Istanbul:Đối thoại liên tôn nên là cuộc trò chuyện cho phép chúng ta suy niệm một cách có ý thức và trầm tĩnh về những khác biệt của chúng ta, rồi học hỏi từ những khác biệt đó.^([1])

Nhiêu Lộc, 06-7-2015

Dũ Lan Lê Anh Dũng

____________________________

^[1]“Such a dialogue will allow us to reflect sensibly and serenely on our differences, and to learn from them.”

http://www.news.va/en/news/pope-francis-interreligious-dialogue-can-help-end. (Truy cập ngày 06-7-2015)