Ca dao tục ngữ Việt Nam có câu: “Người giàu tặng của, người khôn tặng lời”, ý nói ai sở trường hoặc mạnh về mặt nào thì thường tặng quà liên quan đến mặt ấy. Người giàu có sẽ tặng của cải vật chất, người khôn ngoan tặng kiến thức và kinh nghiệm làm quà, thông qua những lời khuyên nhủ, răn dạy. Thế nhưng, không phải ai cũng sẵn sàng đón nhận món quà này.
Trong thế giới ảo và ngoài đời thực, không khó để bắt gặp tình huống ai đó cố gắng ngăn cản bạn mình ở một quyết định nào đó. Ngoài các trường hợp khuyên nhủ thành công, trường hợp hai bên vẫn tiến tới hôn nhân bất chấp bạn bè khuyên can, hội bạn thường sẽ khó lòng duy trì tình bạn như xưa, nhất là khi vợ/chồng của người đó không hài lòng. Ở một đám cưới nọ, khi cô dâu chú rể lên phát biểu, cám ơn khách khứa, chú rể tươi cười nói: “Chúng tôi đã phải vượt qua rất nhiều khó khăn, thử thách mới đến được ngày hôm nay. Để kỷ niệm, xin mời bạn Khó Khăn lên nói vài lời!”. Nói xong, anh đưa micro cho… bạn thân nhất của cô dâu đang ngồi gần sân khấu, làm người bạn ngượng muốn độn thổ. Hóa ra thời đôi trẻ còn yêu đương, cô dâu từng nhiều lần than thở, chê bai người yêu với bạn thân. Nghe mãi, bạn nghĩ cô va phải trai đểu nên khuyên chia tay, ai ngờ hai bên cứ giận dỗi lại làm hòa, dây dưa khá lâu rồi kết hôn. Cũng may chú rể không để bụng mà còn pha trò nhẹ nhàng khiến mọi người cười vui trong lễ cưới. Chắc hẳn kinh nghiệm “để đời” này làm bạn ấy “cạch đến già” và chẳng dại đưa miệng đi hơi xa.
Một phụ nữ độ tuổi 40 thích học thêm văn bằng 2. Gia đình biết tính con mình háo thắng, hay “cả thèm chóng chán” nên ra điều kiện rằng đã học là phải tới cùng. Ban đầu chị rất quyết tâm, chăm chỉ; càng về sau, chị càng mệt mỏi, chán nản khi phải cân bằng giữa học hành, công việc và thú vui đến mức stress. Chị tìm đến bạn bè, đồng nghiệp xin gỡ rối. Nghe xong, họ đều bảo bỏ quách cho xong, nhưng làm thế thì mặt mũi nào với người nhà. Rốt cuộc, chị xin gặp nhiều phiên với một chuyên gia tư vấn, rồi quyết định “quay xe” và cảm thấy nhẹ nhõm hẳn. Tuy nhiên, chứng kiến những người cùng khóa trở nên thành công hơn, còn mình thì bỏ lỡ cơ hội đó khi không theo đuổi việc học văn bằng 2 tới cùng, chị không cam lòng. Càng nghĩ càng tiếc, chị bắt đầu than vãn với nhiều người rằng chỉ tại nhà tư vấn “xúi” mình bỏ học. Người không nắm rõ sự tình liền đánh giá xấu, cho rằng chuyên gia đã can thiệp sâu vào quyết định của học viên, ảnh hưởng tới tương lai họ. Chỉ đến khi một giảng viên uy tín nói thẳng: “Cho dù ai có tư vấn cho chị bao nhiêu chăng nữa, khi chị đã ra quyết định thì đó là quyết định của chị. Dừng lại hay đi tiếp là do chị tự chọn, hãy chịu trách nhiệm với điều đó”, chị mới không nói thêm gì nữa. Đúng là khi tâm sự với chuyên gia tư vấn, chị đã ấp ủ ý định bỏ học nhưng không muốn tự mình đề xuất vì sợ mang tiếng. Chị không thực sự muốn xin ý kiến mà chỉ muốn tìm cái cớ cho việc bỏ cuộc giữa chừng.
*
Không phải ai cũng phân biệt được người có nhu cầu được tư vấn và người chỉ muốn nói cho thỏa nỗi ức chế trong lòng. Vì vậy mới có chuyện nhẹ thì bẽ mặt, nặng thì trở thành bia đỡ đạn hoặc đối tượng chịu tội cho quyết định của người khác. Triết học bí truyền Kybalion của Ai Cập cổ có câu: “Đôi môi của trí tuệ thường khép lại, ngoại trừ với đôi tai của sự hiểu biết”. Khổng Tử cũng nói: “Người đáng nói mà mình không nói là phí hoài người. Người không đáng nói mà mình nói là phí mất lời”.
Tại sao đôi môi của trí tuệ thường im lặng và chỉ mở ra với đôi tai của sự hiểu biết? Vì không phải ai cũng muốn hay sẵn sàng lắng nghe lời hay lẽ phải. Người sở hữu “đôi môi của trí tuệ” càng không thể nói năng bừa bãi, tùy tiện, nhất là với những kẻ không cần họ chỉ dẫn, bởi làm thế chỉ tổ phí thời giờ, công sức và lời nói.
Ths-Bs Lan Hải
Bình luận