Nguyễn Trường Tộ, người giáo dân dấn thân

Chiều ngày 22.4.2017, tại Nhà Truyền thống Trung tâm mục vụ TGP.TPHCM đã diễn ra buổi sinh hoạt chuyên đề “Nguyễn Trường Tộ - Người giáo dân dấn thân xây dựng xã hội”. Hiện diện có linh mục Phêrô Nguyễn Văn Hiền - Giám đốc Trung tâm mục vụ, linh mục Phanxicô Xavie Bảo Lộc - Trưởng ban mục vụ đối thoại liên tôn TGP và khoảng 30 tham dự viên.

Cử tọa đã được nghe tiến sĩ Bùi Trân Phượng trình bày những nét chính yếu về cuộc đời Nguyễn Trường Tộ (1830-1871), từ thân thế cho đến việc học, cách học, lối sống - giá trị, những đóng góp của vị danh nhân cho đất nước và Giáo hội.

Theo diễn giả, con đường đến với tri thức của Nguyễn Trường Tộ là quá trình bôn ba tự học, ra sức tìm tòi học hỏi trí khôn mọi người để thêm sự hiểu biết cho mình. Lối sống làm nên giá trị con người của ông chính là những hoài bão và việc làm có chỗ khác hơn người, như ông đã viết trong một bài trần tình: “Từ bé tôi đã thận trọng trong việc giao du, thích yên tĩnh, đối với tất cả những sự cầu danh, lấn lướt, giành công, tham lợi, tôi đều coi như mây bay nước chảy. Vả lại, tôi không ham thích kinh doanh, không thích chuyện vợ con, đoạn tuyệt với hai cạm bẫy tài sắc. Người ta ở đời sở dĩ không được thanh thản tự do mà phải chìm đắm trong lưới trần tục, lạc theo phường phản nghịch, đều do hai cạm bẫy này mà ra cả. Tôi thoát khỏi vòng đó, cho nên việc làm của tôi có khác người”. Những đề nghị cải cách về nhiều mặt của Nguyễn Trường Tộ lúc sinh thời cho thấy ông là một người có tư tưởng lớn, có dũng khí, dám bảo vệ quan điểm khác biệt, luôn canh cánh vấn đề canh tân, phát triển đất nước. Là một Kitô hữu, ông đã có nhiều đóng góp cho Giáo hội như xây cất Tu viện dòng Thánh Phaolô ở Sài Gòn (9.1862 - 7.1864) hay tích cực giúp xây dựng Nhà chung Xã Đoài (cơ sở của giáo phận Vinh). Trong các điều trần về vấn đề tôn giáo, Nguyễn Trường Tộ từng đề cập đến khía cạnh tự do tôn giáo và hệ lụy của việc cấm đạo tại Việt Nam. Ở thời cấm cách đạo, ông đã dũng cảm bảo vệ Công giáo một cách rất thuyết phục qua các đề nghị trong “Giáo môn luận”.

Theo tiến sĩ Bùi Trân Phượng, đóng góp lớn nhất của Nguyễn Trường Tộ chính là ở bản điều trần “Thiên hạ đại thế luận” (Bàn về những tình thế lớn trong thiên hạ) mà thời hiện đại, chúng ta gọi là “toàn cầu hóa”. Thuyết trình viên cũng nhận định, ngay từ thời xưa, Nguyễn Trường Tộ cũng đã cổ vũ cho việc học ngoại ngữ để giao thương với các nước.

Sau bài trình bày, một số tham dự viên đã nêu lên những suy nghĩ và cảm nhận của mình về danh nhân Nguyễn Trường Tộ. Với cha Bảo Lộc, buổi sinh hoạt như một dịp soi lại tấm gương của tiền nhân, được khơi gợi tinh thần đổi mới. Còn cha Phêrô Hiền cho biết mình thích nhất phần “lối sống và giá trị”, trong đó ngài cảm thấy gần gũi với tư tưởng “ôm lấy việc của người khác”. Từ đây, vị linh mục đã gợi lên suy nghĩ làm thế nào để người giáo dân có thể dấn thân đóng góp cho đất nước. Cha cũng nghĩ đến vai trò của việc giáo dục đào tạo nhân sự cho Giáo hội theo hướng canh tân, sáng tạo. Một số vị tỏ ra hơi tiếc vì buổi sinh hoạt chưa có sự tham dự của nhiều thành viên trẻ mà đây mới chính là thế hệ nắm giữ tương lai, vận mệnh của đất nước và Giáo hội…

LIÊN GIANG