Leeuwenhoek (1632-1723) - tên đầy đủ là Antonie Philips van Leeuwenhoek, người Hà Lan, được coi là nhà vi sinh vật học đầu tiên trên thế giới. Ông chế tạo ra hơn 400 loại kính hiển vi khác nhau, đến nay chỉ còn 9 loại tồn tại có thể phóng đại lên đến 275 lần. Ông cũng là người đầu tiên ghi lại các quan sát bằng kính hiển vi những sợi cơ bắp, vi khuẩn, tinh trùng, bựa răng, dòng chảy của máu trong huyết mạch... Ông đã tâu lên đức vua: “Trong miệng của hạ thần có những con quái vật đông như dân của nước Hà Lan này!”.
Mấy trăm năm đã trôi qua kể từ ngày ấy, ngày nay người ta đã điểm mặt được “bè lũ quái vật” trong khoang miệng của con người bao gồm:
lBựa răng (Materia alba): là sự tích tụ vi khuẩn không hình dạng nhất định trong môi trường miệng dơ bẩn, bạch cầu, tế bào biểu mô niêm mạc miệng và mảnh vụn thức ăn. Có thể loại trừ bằng cách súc miệng.
 |
Màng phím (Pellice): bắt nguồn từ Glucoprotein của nước bọt, là nơi cho vi khuẩn tập trung, dính chặt vào bề mặt răng và không bị loại trừ bởi tia nước. Khi ít uống nước, đau yếu, uống thuốc kháng sinh…, ta sẽ thấy nước bọt như quánh lại trong miệng và “nặng mùi” hơn.
Mảng bám răng, màng bám vi khuẩn (Microbial plaque): là chất bám dính mềm không màu, gồm các vi khuẩn, xác vi khuẩn chết trong khung Glucoprotein, chất tiết của vi khuẩn và các loại tế bào miễn dịch. Nó không có màu nhưng lại dễ bị nhuộm màu bởi khói thuốc lá và thức ăn.
Mảng bám răng dính chặt vào bề mặt răng và chỉ có thể loại bỏ hoàn toàn mỗi ngày bằng việc chải răng đúng cách, thậm chí còn phải “vệ sinh răng miệng bổ túc” để làm sạch cổ răng, kẽ răng, rãnh nướu (bằng tăm xỉa răng, chỉ nha khoa, bàn chải kẽ răng, tăm nước, các nước súc miệng và thuốc xịt trong miệng).
Nếu lười chăm sóc răng miệng, mảng bám tích tụ quá nhiều, dày và lâu ngày sẽ phá hủy men răng, nguy cơ sâu răng càng cao, dễ mắc các bệnh: viêm niêm mạc miệng, viêm họng, viêm amidan, lở miệng…
Vôi răng (calculus): là những mảng bám được tích tụ và bị vôi hóa bởi các hợp chất muối vô cơ trong nước bọt và cặn mềm (có thể là những mảnh vụn thức ăn hoặc các chất khoáng trong miệng) lâu dần trở nên cứng, bám chắc vào bề mặt răng hoặc dưới mép lợi. Cao răng có 2 loại là cao răng thường và cao răng huyết thanh. Cao răng thường sẽ có màu trắng đục hoặc vàng nhạt, sau một thời gian bám trên bề mặt răng và nướu sẽ gây ra bệnh viêm nướu. Nếu không điều trị sẽ gây ra chảy máu nướu, máu sẽ ngấm vào mảng cao răng đó và chuyển sang màu nâu đỏ gọi là cao răng huyết thanh. Cần lấy cao răng định kỳ 6 tháng/lần theo chỉ định của nha sĩ.
Vết dính: mảng bám, màng bám và vôi dính màu vàng, nâu, đen hay xanh, tùy thuộc vào chế độ ăn uống, tuổi tác, hút thuốc hoặc các thói quen khác.
Những thức ăn làm tăng lượng màng bám: 1/ Các loại carbonhydrat tinh chế: rất dễ bám vào răng trong thời gian dài, bị các vi khuẩn trong miệng làm biến đổi thành axit - nguyên nhân chính dẫn đến sâu răng. 2/ Các loại bánh kẹo, thực phẩm chứa đường và có tính dính cao (bánh, mứt, kẹo dẻo…) bám chặt vào bề mặt răng và nướu, là nguồn cung cấp thức ăn cho vi khuẩn gây bệnh. 3/ Các loại nước giải khát có gas, có độ pH thấp làm tổn hại bề mặt răng, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn sinh sâu răng.
Vệ sinh răng miệng chính là tiêu diệt những con “quái vật” và cắt đứt các nguồn “tiếp đạn tải lương” cho chúng, nhằm đem lại sự khoẻ mạnh cho môi trường miệng, giúp giữ gìn và tái lập sức khoẻ răng miệng. Cụ thể là ngăn chặn sự tích tụ mảng bám vi khuẩn và mảnh vụn thức ăn trên bề mặt nướu và răng, kích thích làm nướu săn chắc, tăng sừng hóa, tăng tuần hoàn nướu, ngăn ngừa những bệnh răng miệng, giúp mô nha chu khoẻ mạnh, hơi thở thơm tho và tăng khả năng thấy ngon của vị giác.
“Vũ khí” tuyến đầu là chải răng đúng cách, làm sạch bổ trợ và định kỳ lấy cao răng!
Ths-Bs Lan Hải
Bình luận