Ðiều chế thành công vắc xin Covid-19 được xem là thành tựu đáng nể của giới khoa học trong năm 2020, bên cạnh các khám phá “ngộp thở” liên quan đến thiên văn học và vật lý.
 |
Manh mối sự sống ở khí quyển sao Kim?
Tháng 9.2020, các nhà thiên văn học tuyên bố đã tìm thấy một dạng khí gọi là phosphine (PH₃), nhiều khả năng là dấu hiệu của sự sống, bên trong khí quyển sao Kim. Theo các chuyên gia, chỉ có một cách giải thích hợp lý nhất cho tình trạng này, đó là sự hiện diện của vi khuẩn. Nhà thiên văn học Alan Duffy của Ðại học Swinburne (Úc) nhận định “đây là một trong những dấu hiệu lý thú nhất cho sự hiện diện có thể của sự sống ngoài Trái đất mà tôi từng chứng kiến”, tại một nơi không tưởng như sao Kim.
“Siêu gà” 66 triệu năm tuổi
 |
Các nhà cổ sinh vật học hồi tháng 3 đã phát hiện hộp sọ gần như hoàn hảo của một loài chim, và xác định đây là hóa thạch cổ nhất từng được biết đến về loài chim. Hóa thạch nói trên thuộc về một loài chim đã tuyệt chủng, được đặt biệt danh là “wonderchicken”, tức “siêu gà”, có niên đại từ 66,8 đến 66,7 triệu năm tuổi. Ðội ngũ chuyên gia của Ðại học Cambridge (Anh) hy vọng phát hiện trên sẽ giúp giải thích cách thức những loài chim hiện đại phát triển và tiến hóa, cũng như bằng cách nào chúng có thể sống sót trước nạn tuyệt chủng trên diện rộng, khiến toàn bộ loài khủng long lớn bị xóa sổ khỏi bề mặt địa cầu.
Tái tạo giọng nói 3.000 năm trước
Vào tháng 1, các nhà khoa học đã tái tạo thành công giọng nói của một vị tư tế thời Ai Cập cổ đại, tên là Nesyamun, sống dưới thời pharaoh Ramses XI trước khi qua đời vì sốc phản vệ. Ðể làm được điều này, đội ngũ chuyên gia đưa xác ướp của vị tư tế vào máy quét CT và chụp thanh quản của ông ta, trước khi dùng máy in 3D và tạo ra mô hình của hệ thống này. Dựa trên mô hình thanh quản, họ xây dựng được âm thanh mà Nesyamun có thể nói ra khi còn sống, theo đồng tác giả David Howard của Ðại học London (Anh).
Vắc xin Covid-19
 |
Anh thông qua vắc xin Covid-19 của Pfizer/BioNTech vào tháng 12, đây là dòng vắc xin được cấp phép nhanh nhất trong lịch sử phương Tây, chỉ mất 10 tháng kể từ thời điểm nghiên cứu phát triển, thử nghiệm lâm sàng và đến giai đoạn tiêm phòng. Nó cũng là dòng vắc xin được phê duyệt đầu tiên dựa vào công nghệ mRNA, và hiệu quả lên đến 95%. Ngoài ra, vắc xin của một số nước khác như Nga, Trung Quốc… cũng được lưu hành hoặc thử nghiệm rộng rãi trong những tháng cuối năm 2020.
Chuyên gia Charlie Weller của Quỹ từ thiện Wellcome khẳng định: “Ðó là thời khắc quan trọng vào thời điểm sắp kết thúc một năm đầy khó khăn. Trước nay chưa từng có trường hợp một dòng vắc xin chống siêu vi mới đã được phát triển, cấp phép sử dụng khẩn cấp và sẵn sàng được tiêm chủng trong chưa đầy một năm”.
Ðo được đơn vị thời gian ngắn nhất
Các nhà vật lý học ở Ðức đã công bố kết quả đo đạc đơn vị ngắn nhất của thời gian. Với việc ghi nhận quá trình một phân tử photon đi ngang qua phân tử hydrogen, họ ghi nhận đơn vị nhỏ nhất của thời gian là 247 zepto giây, với một zepto giây bằng một phần nghìn tỷ của 1 phần tỷ giây, theo đồng tác giả Sven Grundmann của Ðại học Goethe Frankfurt.
Những bức ảnh gần Mặt trời nhất
 |
NASA vào tháng 7 công bố những bức ảnh chụp Mặt trời gần nhất từ trước đến nay, thông qua sứ mệnh của tàu thăm dò Solar Orbiter được Mỹ phối hợp với Cơ quan Không gian châu Âu (ESA). Những bức ảnh này được chụp ở khoảng cách 77,25 triệu km, mang đến hy vọng cho các nhà nghiên cứu trong nỗ lực tìm hiểu tại sao bề mặt của Mặt trời lại ít nóng hơn khí quyển của nó.
Rạn san hô cao hơn cao ốc New York
 |
Tháng 10 đánh dấu sự phát hiện một rạn san hô còn cao hơn tòa nhà chọc trời Empire State ở TP New York (Mỹ). Với chiều cao 488m và bề ngang 1.524m, nó được tìm thấy ở hệ thống rạn san hô Great Barrier - Ðại Bảo Tiều - lớn nhất thế giới của Úc. Viện Hải dương Schmidt, trụ sở tại California (Mỹ), cho hay đây là rạn san hô lớn nhất từng được tìm thấy trong hơn 120 năm qua. Wendy Schmidt, nhà đồng sáng lập viện hải dương, cho hay phát hiện không ngờ này một lần nữa xác nhận rằng kiến thức của con người về đại dương vẫn còn rất hạn hẹp.
Hóa giải bí ẩn nửa thế kỷ về protein
 |
Một phòng thí nghiệm thí thông minh nhân tạo (AI) ở London đã giải mã được bí ẩn suốt 50 năm qua, bằng cách dự đoán hình dạng 3D của các protein trong chuỗi axít amin của chúng. DeepMind, hiện thuộc quyền sở hữu của Google, đã tạo ra chương trình trí thông minh nhân tạo AlphaFold cho phép đạt được đột phá trên. Công nghệ này cung cấp công cụ quan trọng để các nhà khoa học tìm hiểu cách thức các tế bào hình thành, từ đó đẩy mạnh tốc độ điều chế thuốc men trong tương lai.
LING LANG
Bình luận