Một nhóm kín trên Facebook có tên “Con ghét bố mẹ” đang thu hút sự chú ý khi số lượng thành viên tăng nhanh. Ở đó, nhiều bạn trẻ chọn cách ẩn danh để kể những câu chuyện rất riêng: bị cha mẹ la mắng, áp lực học hành, những trận cãi vã trong gia đình, cảm giác không được thấu hiểu, thậm chí có em kể chuyện bị đánh...
Những lời tâm sự ấy khiến không ít phụ huynh lo lắng. Nhưng nếu bình tĩnh nhìn lại, điều đáng để người lớn suy nghĩ là vì sao con không thể nói những điều ấy với mình.
Khi một chữ “ghét” mang nhiều nghĩa
Thoạt nhìn, cái tên “Con ghét bố mẹ” dễ khiến người lớn giật mình. Một số phụ huynh có thể nghĩ ngay: Liệu con mình có đang bị ảnh hưởng bởi những nội dung tiêu cực? Con đang chống đối? Hay đây là nơi tập hợp những đứa trẻ có vấn đề với gia đình? Nhưng đọc kỹ những câu chuyện được chia sẻ, phía sau chữ “ghét” đôi khi lại là những cảm xúc rất khác: sự tủi thân, giận dữ, cô đơn, thất vọng, bất lực, hoặc mong muốn được cha mẹ hiểu mình hơn.
Một bạn trẻ từng tham gia các cộng đồng chia sẻ ẩn danh trên mạng cho rằng, nhiều học sinh chọn cách này bởi giúp các em dễ nói ra điều mình đang nghĩ. “Có những chuyện nói với bố mẹ thì sợ bị mắng. Nói với bạn thân lại ngại vì đó là chuyện gia đình. Đăng ẩn danh lên mạng, ít nhất mình có thể kể ra và có người phản hồi rằng họ cũng từng trải qua điều tương tự” - bạn trẻ giải thích. Theo bạn ấy, không phải ai viết “ghét bố mẹ” cũng thật sự muốn xa rời gia đình. Có người chỉ đang tìm một người chịu ngồi nghe mình kể hết câu chuyện mà không ngắt lời. Một lời động viên từ người xa lạ, vì thế, đôi khi đến đúng lúc hơn một bài giảng mà người lớn nghĩ rằng mình đang dành cho con.
“Nếu cha mẹ chỉ vào để bắt lỗi, con sẽ càng im lặng”
Một phụ huynh có con đang tuổi học sinh thừa nhận, phản ứng đầu tiên của chị khi biết về nhóm là lo lắng. “Tôi sợ con đọc những chuyện tiêu cực rồi bị ảnh hưởng. Tôi cũng sợ con mình đang có chuyện mà cha mẹ không biết” - chị nói. Nhưng sau cảm giác lo lắng ban đầu, chị bắt đầu đặt một câu hỏi khác: Nếu con thật sự ở trong nhóm thì sao? “Tôi nhận ra không phải chuyện gì con cũng nói được với mình. Có khi mình vừa nghe con kể đã vội nói: ‘Mẹ đã bảo rồi’, hoặc phân tích ngay con đúng hay sai. Mình tưởng đang giúp, nhưng có khi con chỉ cần mẹ nghe trước đã” - chị đúc kết kinh nghiệm bản thân. Với chị, biết đến nhóm cũng là dịp để nhìn lại cách mình làm cha mẹ.
Một phụ huynh khác có con ở tuổi vị thành niên lại chú ý đến khía cạnh khác. Anh cho rằng việc cha mẹ muốn vào nhóm để tìm xem con mình có tham gia hay không là phản ứng dễ hiểu: “Là cha mẹ, ai cũng sẽ lo. Nhưng nếu phát hiện con có mặt trong nhóm rồi lập tức truy hỏi, mắng con, bắt xóa tài khoản…, thì có khi mình chỉ làm con kín tiếng hơn”. Người cha này nhận ra, điều đáng sợ không phải lúc nào cũng là việc con có một nơi để than phiền. Đáng sợ hơn là con không còn muốn nói bất cứ điều gì với cha mẹ. Từ góc nhìn đó, những nhóm như “Con ghét bố mẹ” có thể được xem như một chiếc gương không hoàn hảo nhưng đáng để người lớn nhìn vào. Không phải mọi điều được viết trên đó đều đúng, cũng không phải mọi câu chuyện đều có thể đại diện cho trẻ em nói chung. Nhưng những lời than phiền ấy vẫn cho thấy những áp lực, sự cô đơn và nhu cầu được lắng nghe mà một số bạn trẻ đang trải qua.
Đừng biến nơi các em tâm sự thành “tòa án”
Điều đáng tiếc là khi nhóm được nhiều người biết đến, ngày càng có nhiều tài khoản tự nhận là phụ huynh hoặc người lớn tuổi tham gia. Từ chỗ chủ yếu là những câu chuyện của người trẻ, phần bình luận xuất hiện thêm những cuộc tranh luận giữa hai thế hệ. Có phụ huynh vào để tìm hiểu con, có người muốn khuyên nhủ, nhưng cũng có người dùng những lời nặng nề để phê phán các em.
Một đứa trẻ viết “con ghét bố mẹ” có thể đang rất giận. Nhưng người lớn đáp lại bằng một câu xúc phạm cũng không làm cho mâu thuẫn được giải quyết. Khi các em tìm đến một không gian để nói ra những điều khó nói, người lớn càng cần bình tĩnh lắng nghe. Cha mẹ có thể không đồng tình với cách con nhìn nhận sự việc, nhưng trước khi phân tích đúng - sai, điều cần làm là tìm hiểu vì sao con lại nghĩ như vậy.
Ở chiều ngược lại, mạng xã hội cũng không nên trở thành nơi duy nhất để trẻ tìm kiếm sự đồng cảm. Một cộng đồng trực tuyến có thể giúp người trẻ bớt cảm giác cô độc, nhưng không phải mọi lời khuyên trên đó đều phù hợp. Những chuyện quá riêng tư của gia đình, hình ảnh, thông tin nhận diện cha mẹ hoặc người thân cũng không nên tùy tiện đưa lên mạng; càng không nên để nỗi đau của mình trở thành câu chuyện cho người khác chế giễu, công kích hoặc tranh cãi.
Nếu một em đang đối mặt với bạo lực, bị xâm hại, bị đe dọa hoặc có dấu hiệu muốn làm tổn thương bản thân, việc đăng bài lên một nhóm mạng xã hội không thể thay thế sự hỗ trợ trực tiếp từ người lớn đáng tin cậy hoặc có chuyên môn. Nói ra là cần thiết, nhưng nói với ai, nói ở đâu và nói đến đâu cũng là điều trẻ cần được hướng dẫn.
Có một câu nói được chia sẻ về nhóm khiến nhiều người lớn phải suy nghĩ: “Vào đây để hiểu con, giờ lại toàn thấy phụ huynh”. Sau tất cả, có lẽ quan trọng hơn là để con biết rằng nếu một ngày nào đó con tức giận, thất vọng, cánh cửa trò chuyện vẫn còn đó. Trẻ cần có quyền nói về những cảm xúc tiêu cực của mình. Cha mẹ cũng có quyền buồn khi nghe những lời ấy. Nhưng giữa hai phía, điều cần giữ lại không phải là cuộc tranh luận thắng - thua xem ai đúng, mà là một con đường để đứa trẻ vẫn muốn tìm về với gia đình khi gặp chuyện.
Mỹ Phương
Bình luận