Rước kiệu Đức Mẹ

Tháng Năm là tháng tôn kính Đức Mẹ - còn gọi là “tháng hoa”.

Lòng sùng kính Đức Mẹ đã có từ lâu trong Giáo hội, tuy nhiên dành tháng Năm để thể hiện tâm tình đó chỉ được khởi xướng dưới thời ĐTC Piô VII (1800-1823). Kế tiếp, ĐTC Piô IX (1846-1878) đã ban ơn toàn xá cho những ai tham gia vào công việc đạo đức này. Còn ĐTC Piô XII (1939-1958), trong Thông điệp “Đấng trung gian Thiên Chúa” đã chỉ thị: “Việc tôn kính Đức Mẹ trong tháng Năm là việc đạo đức được thêm vào nghi thức Phụng vụ, được Giáo hội công nhận và cổ võ”.

Trước đó, Giáo hội hoàn vũ chỉ lưu truyền kiệu Thánh Thể. Kiệu Thánh Thể được ĐTC Urbanô IV thiết lập năm 1264, nhưng mãi đến thế kỷ XIV, mới được phổ biến cách rộng rãi hơn. Kiệu Thánh Thể được đề cập trong luật của Giáo hội và được khuyến khích cử hành với những điều kiện theo phép của Đấng bản quyền. “Ở đâu Giám mục giáo phận xét có thể được, nên tổ chức kiệu Mình Thánh qua các công lộ để tuyên chứng công khai lòng tôn kính Thánh Thể, đặc biệt trong ngày lễ kính trọng thể Mình và Máu Thánh Chúa Kitô. Giám mục giáo phận có thẩm quyền ra những chỉ thị về việc kiệu Thánh Thể, hầu bảo đảm việc tham dự và tính cách trang nghiêm của cuộc rước” (GL 944). Thời điểm thuận tiện để rước kiệu Thánh Thể là ngay sau thánh lễ.  Liên quan đến việc rước kiệu Thánh Thể, cần có sự bố trí người tham dự, đường sá được dọn dẹp sạch sẽ, các trạm, bàn thờ được đặt dọc theo đường rước và có ban phép lành ở tại mỗi trạm. Trong khi rước, các bài hát và lời nguyện về Thánh Thể luân phiên được sử dụng.

Theo diễn tiến của Giáo hội hoàn vũ trong việc tôn kính Đức Mẹ, từ nửa cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, Giáo hội Việt Nam đã quy định nhiều nghi thức tôn kính Đức Mẹ như đọc kinh cầu Đức Mẹ, lần hạt Mân Côi, rước kiệu Đức Mẹ, múa hát dâng hoa..., trong đó rước kiệu hoa và dâng hoa kính Đức Mẹ trong tháng Năm dần dà trở thành truyền thống của nhiều giáo họ, giáo xứ.

Đoàn rước kiệu Đức Mẹ, cụ thể như tại các giáo xứ, giáo họ miền Bắc, thường bao gồm người cầm thánh giá, nến trụ dẫn đầu. Tiếp theo là phường trống, trắc của các em thiếu nhi, các hội đoàn, đội kèn đồng, phường bát âm đi thành hai hàng. Sau nữa là ca đoàn vừa đi vừa hát vang các bài hát ngợi ca Đức Mẹ. Rồi đến các kiệu hoa của các giáo họ hoặc giáo  khu. Người của đơn vị nào đi theo kiệu của đơn vị đó. Cuối cùng là kiệu chính rước tượng Đức Mẹ. Ngay sau kiệu chính  là vị linh mục và hai lễ sinh tay cầm bình hương, một số người giúp việc và bà con giáo dân.

Hành trình cuộc rước thường bắt đầu từ địa điểm nhà thờ xứ hoặc nhà thờ giáo họ (nếu là họ lẻ) vòng quanh trục đường chính trong vùng rồi trở về nơi xuất phát (nhà thờ). Tại đó, các em thiếu nhi trong đội dâng hoa sẽ tiến hành nghi thức dâng hoa kính Đức Mẹ. Tiếp theo, vị chủ tế cùng cộng đoàn tham gia rước kiệu sẽ dâng lễ tạ ơn và kết thúc cuộc rước. Tuy nhiên, tùy từng năm và từng hoàn cảnh cụ thể của mỗi giáo xứ, giáo họ mà hành trình cuộc rước có thể dài hay ngắn, hoặc về quy mô lớn hay nhỏ.

Rước kiệu Đức Mẹ không chỉ là một nét đẹp văn hóa Công giáo Việt Nam, mà còn là một nghi thức tôn giáo biểu hiện ra bên ngoài lòng tôn kính Đức Mẹ của cộng đoàn giáo hữu. Do vậy, người tham gia rước kiệu cần biểu lộ tư thế trang nghiêm, sốt mến.

HOÀNG ANH