Samurai Nhật Bản được phong Chân phước

Lầu đầu tiên, Giáo hội Công giáo đã tiến gần đến ngưỡng tuyên thánh cho một Samurai của xứ sở Phù Tang, người đã qua đời trong cảnh lưu đày cách đây 400 năm sau khi từ chối từ bỏ đức tin.

Theo Hãng tin AFP, Tổng trưởng Thánh bộ phong thánh Vatican là Đức Hồng y Angelo Amato ngày 7.2 đã đại diện Đức Giáo Hoàng Phanxicô chủ trì thánh lễ phong chân phước cho võ sĩ tử vì đạo Takayama Ukon tại Osaka, Nhật Bản. Ước tính đã có 12.000 người tham dự buổi lễ long trọng và hiếm có này.

Samurai của Chúa Kitô

Đạo Công giáo đã được truyền bá tại Nhật Bản vào năm 1549 nhờ vào công của tu sĩ Dòng Tên Phanxicô Xaviê. Trong nhiều thập niên, Tin Mừng đã chứng tỏ sức lan tỏa kỳ diệu ở xứ sở của Thần đạo, trước khi chính thức bị bức hại vào cuối thế kỷ thứ 16 và 17, buộc các tín hữu thời đó duy trì đức tin một cách thầm lặng.

Samurai Takayama Ukon chào đời vào năm 1552, tức vào năm thứ 3 đạo kể từ khi Tin Mừng được rao giảng trên đất Nhật Bản, và ông nổi tiếng là lãnh chúa bảo vệ các Kitô hữu vào thời điểm chính quyền sở tại tìm mọi cách dập tắt mọi ánh sáng của Phúc Âm ở quốc gia Đông Á. Ông được đặt biệt danh là “Samurai của Chúa Kitô”

Được sinh ra với cái tên Takayama Justo, ông là người kế thừa của lãnh chúa Takayama Tomoteru ở lâu đài Sawa thuộc tỉnh Yamato. Tên thời niên thiếu của ông là Hikogoro. Khi Hikogoro được 12 tuổi, tức vào năm 1564, lãnh chúa Takayama Tomoteru đã cải đạo sang Kitô giáo và Hikogoro cũng được rửa tội. Sau nghi lễ trưởng thành, Hikogoro được đặt tên là Shigetomo. Tuy nhiên, ông lại được biết đến nhiều nhất với cái tên Takayama Ukon, với Ukon có được từ chức vụ thời đó là quan chức của Ukonoefu.

Ukon đã sát cánh cùng cha trong cuộc chiến tranh vào thời hỗn loạn để đảm bảo tước vị chư hầu của họ. Hai người đã xoay xở để giành được lâu đài Takatsuki ở Osaka dưới thời Tướng quân Oda Nobunaga và sau đó là Tướng quân kế thừa Toyotomi Hideyoshi, ít nhất là trong những năm đầu dưới quyền cai trị của ông này. Trong thời gian kiểm soát được vùng Takatsuki, Ukon và cha đã thúc đẩy chính sách chư hầu Kitô giáo, thu hút nhiều lãnh chúa cùng thời cải đạo theo họ. Tuy nhiên, chư hầu Toyotomi Hideyoshi bắt đầu bày tỏ sự bất mãn đối với Kitô giáo, và vào năm 1587, ông ra lệnh trục xuất các hội truyền giáo. Trong khi nhiều chư hầu phục tùng mệnh lệnh và theo đó bỏ đạo, ông Ukon tuyên bố thẳng thừng rằng mình vẫn giữ vững đức tin dù điều đó có phải đánh đổi bằng tước vị, tài sản, đất đai, địa vị lẫn lòng kính trọng đi cùng với tước vị.

Kiên định với đức tin

Hậu quả ập đến sau đó đã chứng minh được tấm lòng không lay chuyển của võ sĩ đạo Ukon. Trao đổi với trang tin Catholic News Agency, Tổng quyền cáo thỉnh viên của Dòng Tên, cha Anton Witwer, nhấn mạnh cuộc đời của Ukon là ví dụ hoàn hảo cho lòng trung thành không lay chuyển với Thiên Chúa, bất chấp mọi khó khăn mang lại trong cuộc sống. Cha Witwer nhắc lại Samurai Ukon không muốn chống lại các tín hữu Kitô, và điều này đã đẩy Samurai của Chúa vào cuộc sống khốn khó vì mất đi mọi thứ. Ông Ukon “đã can đảm chọn vận mệnh đói nghèo để trung thành với đời sống của một Kitô hữu. Trong những năm sau đó, ông sống được nhờ vào sự bảo vệ của giới bạn bè quý tộc. Nhiều người cố gắng khuyên ông Ukon từ bỏ đức tin, chủ yếu do ông là một quý tộc, một người nổi tiếng đương thời, và bởi vì họ không muốn giết hại một người Nhật”, theo cha Witwer.

Đến năm 1597, Tướng quân Toyotomi Hideyoshira ra lệnh hành quyết 26 Kitô hữu, cả người nước ngoài lẫn dân bản xứ. Họ đã bị đóng đinh vào thập tự giá vào ngày 5.2 cùng năm. Bất chấp nguy cơ mất mạng, ông Ukon từ chối rời bỏ Giáo hội. Khi Tướng quân đời kế là Tokugawa Ieyasu dứt khoát cấm đạo Công giáo vào năm 1614, ông Ukon quyết định rời khỏi xứ sở và lưu lạc ở nước ngoài. Dẫn đầu một nhóm gồm 300 Kitô hữu đến Philippines, vị Samurai đã chọn Manila làm nơi cư ngụ. Trong vòng 40 ngày xa quê hương, ông qua đời vào ngày 4.2.1615 sau thời gian sức khỏe sa sút vì bị bức hại. “Do ông Ukon chết trong lúc sống lưu vong bởi vì thân thể bị hao hụt trong quá trình bị ngược đãi ở quê nhà, tiến trình tuyên chân phước được thực hiện như là một vị tử vì đạo”, theo cha Witwer.

Vào ngày 21.1.2016, Đức Giáo Hoàng Phanxicô ký sắc lệnh chấp nhận tuyên chân phước tử vì đạo cho ông Ukon, và do vậy phía Dòng Tên không cần đệ trình phép lạ trong trường hợp này. Nhờ vào sự kiên trì của ông Ukon, số người theo đạo Công giáo đã tăng mạnh tại khu vực thuộc vùng quản lý của lãnh chúa sùng đạo. Vào năm 1583, có đến 25.000 trong tổng số dân 30.000 người ở địa hạt của ông Ukon theo đạo. Ông cũng sáng lập nhà thờ ở Osaka. Trong giai đoạn từ 1585 đến 1587, đã có hơn 1.000 người được rửa tội ở Akashi. Đó cũng là lý do cha Renzo De Luca, giám đốc Bảo tàng 26 vị tử vì đạo ở Nagasaki cho rằng ông Ukon là người đi tiên phong trong sáp nhập tinh thần Kitô giáo tại địa phương.

Đây cũng là lần thứ ba phía Dòng Tên nỗ lực trong việc xúc tiến tuyên thánh cho Samurai Ukon, với lần đầu tiên diễn ra sau khi ông qua đời, và lần thứ hai vào thập niên 1960. Theo thống kê của chính phủ Nhật Bản, vào năm 2015 có ít nhất 962.731 người theo đạo Công giáo ở nước này, chiếm không đến 1% trên tổng dân số.

GIANG VÔ YÊN