Hình ảnh những lớp giáo lý đông đúc vốn đã rất quen thuộc trong các giáo xứ, dễ đưa đến cảm giác yên tâm rằng việc đào tạo đức tin của thế hệ trẻ đang diễn ra vững vàng. Nhưng vẫn còn một câu hỏi đau đáu: các em đang học về Chúa qua sách vở, hay thực sự đã gặp được Người trong cuộc đời?
Một thực tế đáng băn khoăn là không ít bạn trẻ dần rời xa nhà thờ sau khi lãnh nhận bí tích Thêm sức. Có lẽ không phải người trẻ chối bỏ niềm tin, mà vì những điều đã học chưa thực sự gắn liền với cuộc sống thường ngày. Giáo lý dường như chưa giúp người trẻ tìm thấy sự kết nối giữa đức tin và đời sống.
Các giám mục Việt Nam cũng đã nhận thấy rằng, Giáo hội Việt Nam có thể tự hào về tỷ lệ người tham dự thánh lễ khá cao so với nhiều nơi khác, nhưng điều đó không đồng nghĩa với một đời sống đức tin trưởng thành. Đặc biệt, trong chuyến Ad Limina 2026 vừa qua, các giám mục Việt Nam cũng đã được Đức Thánh Cha Lêô XIV và nhiều Bộ khuyến khích quan tâm nhiều hơn đến việc đào tạo đức tin. Một nền giáo lý nếu chỉ dừng lại ở việc truyền đạt nội dung mà không dẫn đến một tương quan cá nhân với Chúa Kitô, thì sớm muộn cũng bộc lộ giới hạn của niềm tin. Thư mục vụ Năm Đức Tin 2012 của Hội đồng Giám mục Việt Nam đã cảnh giác “… nơi một số người, việc giữ đạo chỉ theo tập tục và thói quen, chưa trở thành xác tín cá nhân và động lực cho những chọn lựa quan trọng trong đời sống” (số 5).
Nhận định này không xa lạ với thao thức của Đức Thánh Cha Phanxicô, khi ngài nhấn mạnh trong Tông huấn Niềm Vui Tin Mừng rằng, trung tâm của việc loan báo Tin Mừng là một xác tín đơn sơ: “Chúa Giêsu Kitô yêu bạn; Ngài hiến mạng sống mình để cứu bạn; và bây giờ Ngài đang sống bên cạnh bạn mỗi ngày để soi sáng, ban sức mạnh và giải thoát bạn” (số 164). Nếu không thực sự cảm nhận được tình yêu đó, thì việc học giáo lý cũng dễ trở nên khô khan, không thể chạm đến trái tim.
Nói như thế không có nghĩa là phủ nhận giá trị của việc học thuộc lòng, trau dồi kiến thức giáo lý. Vấn đề chỉ phát sinh khi việc học thuộc lòng trở thành nhồi nhét kiến thức, thay vì là phương tiện dẫn đến hiểu biết và gặp gỡ Đức Kitô. Vì thế, điều cần thiết hôm nay không phải là loại bỏ kiến thức, mà là phải đặt đúng chỗ. Giáo lý không chỉ trả lời “Chúa là ai?”, mà còn phải giúp người học nhận ra “Chúa đang ở đâu trong đời tôi?”.
Ngoài những khuôn mẫu sẵn có, có thể thử mở ra những hướng đi mới gần gũi hơn. Chẳng hạn, thay vì những giờ học tập trung đông đúc, có thể tổ chức thành các nhóm nhỏ để các em có không gian tự tin bày tỏ những thắc mắc. Việc lồng ghép các hoạt động bác ái như thăm hỏi người nghèo hay người già neo đơn cũng là một ý hay, giúp các em không chỉ nghe mà còn cảm nhận rõ hơn thế nào là “mến Chúa yêu người” qua những việc làm cụ thể.
Quốc Việt
Bình luận